{"id":8839,"date":"2025-09-25T20:50:53","date_gmt":"2025-09-25T16:50:53","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=8839"},"modified":"2025-09-26T00:23:44","modified_gmt":"2025-09-25T20:23:44","slug":"iham-eliyev-bmt-bas-assambleyasinin-80-ci-sessiyasi-c%c9%99rciv%c9%99sind%c9%99-cixis-etdi-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=8839","title":{"rendered":"\u0130ham \u018fliyev BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 80-ci sessiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi &#8211; V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev sentyabr\u0131n 25-d\u0259 Nyu-Yorkda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 80-ci sessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/span><\/p>\n<div><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin<\/strong><\/span><\/div>\n<div><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/div>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">-Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u0259n bu k\u00fcrs\u00fcd\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f t\u0259cav\u00fcz, i\u015f\u011fal v\u0259 \u0259dal\u0259tsizlik faci\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Bu g\u00fcn is\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 v\u0259 s\u00fclh\u0259 aparan uzun yolumuzdan, Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 yeni d\u00f6vrd\u0259n, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si il\u0259 i\u015f\u011fala nec\u0259 son qoyuldu\u011fundan, s\u00fclh\u00fc siyasi vasit\u0259l\u0259rl\u0259 nec\u0259 t\u0259min etm\u0259yimizd\u0259n dan\u0131\u015faca\u011fam.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Otuz il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suveren \u0259razisinin t\u0259qrib\u0259n iyirmi faizi Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda qald\u0131. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti v\u0259 h\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir milyon az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z yurd-yuvas\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nd\u0131. Onlar\u0131n fundamental insan h\u00fcquqlar\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259n d\u0259rhal, tam v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259b olundu. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r he\u00e7 vaxt icra edilm\u0259di. Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 bir sanksiyaya m\u0259ruz qalmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tnam\u0259l\u0259r\u0259 n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259h\u0259l qoymad\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1992-ci ild\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sis edilmi\u015f AT\u018fT-in Minsk qrupu is\u0259 \u00f6z missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bilm\u0259di. Onun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini t\u0259min etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, status-kvonu qoruyub saxlama\u011fa v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin dondurulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fd\u0131lar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Otuz il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 davam ed\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259siz dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan BMT Nizamnam\u0259sinin 51-ci madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq, \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. Erm\u0259nistan m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz\u0259 v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimiz\u0259 ballistik raketl\u0259r atd\u0131, onlar\u0131 kasetli m\u0259rmil\u0259rl\u0259 bombalad\u0131, 100-d\u0259n \u00e7ox g\u00fcnahs\u0131z m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdi. Az\u0259rbaycan is\u0259 m\u00fcharib\u0259ni beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqa tam riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 apard\u0131. Biz m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fchafiz\u0259sini t\u0259min etdik, qeyri-h\u0259rbi infrastrukturu h\u0259d\u0259f\u0259 almaqdan \u00e7\u0259kindik. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz i\u015f\u011fal alt\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259ri azad etdi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq q\u0259tnam\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq b\u0259rpa etdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">2020-ci il noyabr\u0131n 10-u Erm\u0259nistan\u0131n kapitulyasiyas\u0131 v\u0259 t\u0259qrib\u0259n 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011faldan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan Z\u0259f\u0259r m\u00fcharib\u0259sind\u0259n d\u0259rhal sonra \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131nmas\u0131 \u0259sas\u0131nda Erm\u0259nistanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7ma\u011fa haz\u0131r oldu\u011funu b\u0259yan etdi. Biz beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan be\u015f t\u0259m\u0259l prinsip ir\u0259li s\u00fcrd\u00fck, s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si layih\u0259sini t\u0259qdim etdik. Daha sonra layih\u0259 m\u0259tni \u00fczr\u0259 2022-ci ilin oktyabr\u0131ndan 2025-ci ilin yay\u0131na q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesi bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcm\u00fczl\u0259 ba\u015flad\u0131. M\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlara baxmayaraq, dan\u0131\u015f\u0131qlar yaln\u0131z ikit\u0259r\u0259fli \u0259sasda apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, h\u0259r hans\u0131 bir k\u0259nar m\u00fcdaxil\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r verdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bu il avqustun 8-d\u0259 Va\u015finqtonda, A\u011f Evd\u0259 AB\u015e, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan liderl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin m\u0259tnini paraflad\u0131lar. H\u0259min g\u00fcn Az\u0259rbaycan Prezidenti v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Ba\u015f naziri Birg\u0259 B\u0259yanat imzalad\u0131lar. AB\u015e Prezidenti Donald Tramp da buna \u015fahid qismind\u0259 imza atd\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan art\u0131q s\u00fclh prosesin\u0259 aidiyy\u0259ti olmayan k\u00f6hn\u0259lmi\u015f mexanizm kimi AT\u018fT-in Minsk qrupunun v\u0259 \u0259laq\u0259dar strukturlar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlad\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259, sentyabr\u0131n 1-d\u0259 AT\u018fT bu strukturlar\u0131n bird\u0259f\u0259lik ba\u011flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Regional ba\u011flant\u0131lar davaml\u0131 s\u00fclh istiqam\u0259tind\u0259 bax\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Va\u015finqton Sammitinin m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizind\u0259n mane\u0259siz ke\u00e7idi t\u0259min ed\u0259c\u0259k v\u0259 regional ba\u011flant\u0131lar\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k \u201cBeyn\u0259lxalq S\u00fclh v\u0259 Rifah namin\u0259 Tramp Mar\u015frutu\u201ddur (TRIPP).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Va\u015finqton Sammiti, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan-AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flanmas\u0131na i\u015far\u0259dir. Az\u0259rbaycanla Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar aras\u0131nda Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Xartiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Strateji \u0130\u015f\u00e7i Qrupunun yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda iki h\u00f6kum\u0259t aras\u0131nda Anla\u015fma Memorandumunu Prezident Donald Tramp il\u0259 birg\u0259 imzalad\u0131q. Bu, siyasi, iqtisadi, enerji, regional ba\u011flant\u0131lar, m\u00fcdafi\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r a\u00e7\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Eyni zamanda, Prezident Tramp\u0131n 1992-ci ild\u0259 Azadl\u0131\u011fa D\u0259st\u0259k Akt\u0131na 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015f \u015f\u0259klind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259tbiq olunmu\u015f sanksiyalar\u0131n icras\u0131n\u0131 dayand\u0131rmas\u0131 q\u0259rar\u0131 da tarixi add\u0131md\u0131r. AB\u015e Konqresinin 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fi bird\u0259f\u0259lik l\u0259\u011fv etm\u0259si ikili standartlar\u0131n miras\u0131na son qoymaqla, Az\u0259rbaycan\u0131n qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitliy\u0259 t\u00f6hf\u0259 verdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 etimad v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u00dcmumilikd\u0259 avqust ay\u0131nda AB\u015e-a s\u0259f\u0259rim zaman\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f raz\u0131la\u015fmalar tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan-AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7d\u0131\u011f\u0131na, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259k q\u0259rar\u0131na v\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u00fclh prosesin\u0259 d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 AB\u015e Prezidenti Donald Trampa t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan 2020-ci ild\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 yenid\u0259nqurma proqram\u0131na start verdi. Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndimizi yerl\u0259-yeksan etdi, 65 m\u0259scidi m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131td\u0131. H\u0259rbi cinay\u0259tkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 idar\u0259 olunan Erm\u0259nistan\u0131n siyas\u0259ti bu idi. Biz is\u0259 yerl\u0259-yeksan edilmi\u015f k\u0259nd v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri yenid\u0259n qururuq. \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 art\u0131q 50 mind\u0259n \u00e7ox insan azad edilmi\u015f torpaqlarda ya\u015fay\u0131r, i\u015fl\u0259yir v\u0259 t\u0259hsil al\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n a\u011f\u0131r humanitar probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Erm\u0259nistan i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f minalar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259dir. 2020-ci ilin noyabr\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 400-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fclki \u015f\u0259xs v\u0259 h\u0259rb\u00e7i mina partlay\u0131\u015flar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak olub v\u0259 ya a\u011f\u0131r yaralan\u0131b. Bu geni\u015f mina t\u0259hdidi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259siz qay\u0131d\u0131\u015f\u0131na v\u0259 b\u0259rpa layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Eynil\u0259, 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc v\u0259 i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f d\u00f6rd min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n faci\u0259li taleyi x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara g\u0259ldikd\u0259, biz inan\u0131r\u0131q ki, cavab t\u0259dbirl\u0259ri inkl\u00fcziv, \u0259dal\u0259tli v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 dayan\u0131ql\u0131 h\u0259ll variantlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqin\u0259 ayd\u0131n sadiqliyini g\u00f6st\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u00d6t\u0259n il iqlim f\u0259aliyy\u0259ti, ya\u015f\u0131l ke\u00e7id v\u0259 maliyy\u0259y\u0259 \u0259dal\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunmu\u015f COP29-a ev sahibliyi etm\u0259kd\u0259n q\u00fcrur duyduq. COP29-un ev sahibi kimi b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rin, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259sl\u0259rinin e\u015fidilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kl\u0259, iddial\u0131 v\u0259 balansl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f dan\u0131\u015f\u0131qlara r\u0259hb\u0259rlik etdik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">COP29-da q\u0259bul edilmi\u015f, Bak\u0131 Maliyy\u0259 H\u0259d\u0259fi kimi d\u0259 tan\u0131nan Yeni Kollektiv K\u0259miyy\u0259t H\u0259d\u0259fi (NCQG) qlobal iqlim maliyy\u0259sind\u0259 tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bu \u00f6hd\u0259lik 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 illik 100 milyard AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 ilkin iqlim maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259 h\u0259d\u0259fini h\u0259r il \u0259n az\u0131 300 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin Paris Sazi\u015finin 6-c\u0131 madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq, karbon bazarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn uzun m\u00fcdd\u0259tdir g\u00f6zl\u0259nil\u0259n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259ni u\u011furla yekunla\u015fd\u0131raraq, Paris Sazi\u015finin q\u0259bulundan doqquz il sonra onun tam f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 m\u0259ruz qalan h\u0259ssas icmalara vacib d\u0259st\u0259k ver\u0259n \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259rl\u0259r\u0259 Cavab Fondunun tam f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn COP29-da bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas sazi\u015f imzaland\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Ya\u015f\u0131l ke\u00e7id\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 sadiq qalmaqla yana\u015f\u0131, qar\u015f\u0131m\u0131za real olmayan h\u0259d\u0259fl\u0259r qoymamal\u0131y\u0131q. D\u00fcnya bu g\u00fcn v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259d\u0259n yanacaqlar\u0131 olmadan ya\u015faya bilm\u0259z.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi s\u00fclh, regional ba\u011flant\u0131lar v\u0259 iqtisadi inki\u015fafla \u0259laq\u0259lidir. Az\u0259rbaycan bu m\u0259qs\u0259dl\u0259rin qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ir\u0259lil\u0259dilm\u0259sind\u0259 f\u0259al rol oynamaqda davam edir. Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc etibarl\u0131 v\u0259 \u0259v\u0259zolunmaz t\u0259r\u0259fda\u015f kimi t\u0259sdiql\u0259yib. \u015eax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f neft v\u0259 qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 X\u0259z\u0259r regionunun beyn\u0259lxalq bazarlara birl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 strateji rol oynay\u0131r\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Haz\u0131rda biz 14 \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edirik. Bununla Az\u0259rbaycan boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 qaz t\u0259min ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131nda d\u00fcnyada birinci yeri tutur. Bu, Avropada v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 v\u0259 t\u0259chizat mar\u015frutlar\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 bizim strateji rolumuzu \u0259ks etdirir. Bundan \u0259lav\u0259, son vaxtlar Az\u0259rbaycan v\u0259 Suriya enerji t\u0259chizat\u0131, infrastrukturun inki\u015faf\u0131 v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonra yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259r\u0259k ikit\u0259r\u0259fli t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirib. Bu ilin avqust ay\u0131ndan Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259n Suriyaya t\u0259bii qaz t\u0259dar\u00fck etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 bununla da \u00f6lk\u0259nin elektrik enerjisi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin G\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k v\u0259 su elektrik enerjisi kimi b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259l\u0259r c\u0259lb edir. 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r enerji istehsal\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259xmin\u0259n 40 faizi b\u0259rpaolunan m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na t\u0259min edil\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizl\u0259ri kimi ba\u011flant\u0131 layih\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259mizd\u0259n ke\u00e7ir. 2022-ci ild\u0259n b\u0259ri Orta D\u0259hlizl\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malarda t\u0259qrib\u0259n 90 faiz art\u0131m\u0131n \u015fahidi olmu\u015fuq. D\u0259hliz boyu tranzit m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b. X\u0259z\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t donanmas\u0131, yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 g\u00fcc\u00fc ild\u0259 25 milyon tona \u00e7atacaq \u018fl\u0259t Beyn\u0259lxalq Ticar\u0259t Liman\u0131, Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Qars d\u0259mir yolu, 9 beyn\u0259lxalq hava liman\u0131, regionun \u0259n b\u00f6y\u00fck y\u00fckda\u015f\u0131ma avia\u015firk\u0259ti v\u0259 dig\u0259r amill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat qov\u015faqlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">R\u0259q\u0259msal ba\u011flant\u0131lar sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck potensial m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycan \u201cR\u0259q\u0259msal \u0130p\u0259k Yolu\u201d kimi \u0259h\u0259miyy\u0259tli layih\u0259 vasit\u0259sil\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiya t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc ir\u0259lil\u0259dir. Bu layih\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas regional r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradacaq X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 qabaqc\u0131l fiber-optik kabel \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin qurulmas\u0131 planlar\u0131 da daxildir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan neft v\u0259 qaz sektorundan \u0259lav\u0259, iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na, islahatlar v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q vasit\u0259sil\u0259 investisiya m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259kl\u0259 m\u00fch\u00fcm iqtisadi art\u0131ma nail olub. Yoxsullu\u011fun v\u0259 i\u015fsizliyin tarixi minimum h\u0259dd\u0259 \u2013 5 faiz\u0259 endirilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin daha bir nailiyy\u0259tidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bu yax\u0131nlarda iki apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq reytinq agentliyi (\u201cMoody\u2019s\u201d v\u0259 \u201cFitch\u201d) Az\u0259rbaycan\u0131n reytinqini art\u0131rd\u0131. \u00c7ox g\u00fccl\u00fc xarici balans, a\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t borcu v\u0259 suveren fondun b\u00f6y\u00fck aktivl\u0259ri \u0259sas g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259r kimi g\u00f6st\u0259rilm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycana s\u0259rf\u0259li investisiya d\u0259r\u0259c\u0259si verildi. Bu, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 iqtisadi dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n, g\u00fccl\u00fc fiskal intizam\u0131n v\u0259 \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchitinin s\u0259viyy\u0259sini t\u0259sdiq edir. Xarici borcumuz \u00dcDM-in c\u0259mi 6,5 faizini t\u0259\u015fkil edir ki, bu da d\u00fcnyada \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. Az\u0259rbaycan\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131 xarici borcumuzdan t\u0259xmin\u0259n 16 d\u0259f\u0259 art\u0131qd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">2022-ci ild\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin pozulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini qald\u0131rd\u0131m. Bu g\u00fcn v\u0259ziyy\u0259t daha ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizi s\u00fcr\u0259tl\u0259 azal\u0131r. \u018fsas s\u0259b\u0259b iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259si deyil. G\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259ri olan ekoloji faci\u0259ni dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin birg\u0259 s\u0259yl\u0259ri z\u0259ruridir. Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin h\u0259min problemin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn BMT il\u0259 d\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa haz\u0131rd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, Az\u0259rbaycan qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 humanitar yard\u0131m s\u0259yl\u0259ri il\u0259 q\u00fcrur duyur. Biz t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6hranlardan z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259ririk. Az\u0259rbaycan COVID-19 pandemiyas\u0131na qar\u015f\u0131 cavab t\u0259dbirl\u0259ri istiqam\u0259tind\u0259 80-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259y\u0259 qoruyucu avadanl\u0131qlar, tibbi cihazlar v\u0259 vaksinl\u0259r ian\u0259 edib v\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Az\u0259rbaycan yeni bir d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Biz h\u0259m m\u00fcharib\u0259ni udduq, h\u0259m d\u0259 s\u00fclh\u00fc qazand\u0131q. \u0130\u015f\u011fala son qoyduq v\u0259 b\u0259rpa i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131q. \u018fdal\u0259t z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131, suverenlik m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi v\u0259 s\u00fclh de-fakto t\u0259min olundu. Biz bu m\u00fcsb\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259mizi payla\u015fma\u011fa haz\u0131r\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Son ill\u0259rd\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyimiz nailiyy\u0259tl\u0259r yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si v\u0259 u\u011furu deyil. Bu, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn sonda m\u00fctl\u0259q \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259sinin s\u00fcbutudur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bizim bax\u0131\u015flar\u0131m\u0131z ayd\u0131nd\u0131r. Bunlar beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan s\u00fclh v\u0259 inki\u015faf, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmama, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">G\u0259lin, birlikd\u0259 ikili standartlar\u0131n aradan qalxd\u0131\u011f\u0131, \u0259dal\u0259tin selektiv olmad\u0131\u011f\u0131, qanunun aliliyin\u0259 h\u00f6rm\u0259t edildiyi, s\u00fclh\u00fcn t\u0259kc\u0259 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 deyil, \u0259m\u0259li add\u0131mlarla t\u0259min olundu\u011fu bir d\u00fcnya quraq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/span><\/p>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div class=\"article-carousel fotorama fotorama1758874198751\" data-autoplay=\"true\" data-ratio=\"660\/430\" data-width=\"100%\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage\"><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"link-to_block\">\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Prezident \u0130lham \u018fliyev BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir \u2013 CANLI\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/iV3xnDLFvc0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev sentyabr\u0131n 25-d\u0259 Nyu-Yorkda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 80-ci sessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8840,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-8839","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8839"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8843,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8839\/revisions\/8843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}