{"id":7507,"date":"2025-09-08T11:01:11","date_gmt":"2025-09-08T07:01:11","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=7507"},"modified":"2025-09-08T12:08:57","modified_gmt":"2025-09-08T08:08:57","slug":"az%c9%99rbaycan-v%c9%99-iran-mur%c9%99kk%c9%99b-qonsulugun-anatomiyasi-v%c9%99-%c9%99m%c9%99kdasliq-imperativi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=7507","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0130ran: m\u00fcr\u0259kk\u0259b qon\u015fulu\u011fun anatomiyas\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imperativi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>Az\u0259rbaycan il\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqin geosiyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7oxqatl\u0131 d\u00fcy\u00fcnl\u0259rd\u0259n birini t\u0259\u015fkil edir. Burada \u0259srl\u0259rl\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni ba\u011flar, iqtisadi maraqlar, k\u0259skin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 ideoloji qar\u015f\u0131durmalar bir-birin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 Tehranla mehriban qon\u015fuluq v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. F\u0259q\u0259t bu yol t\u0259kc\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcll\u0259ri il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 etimads\u0131zl\u0131q, \u015f\u00fcbh\u0259\u00e7ilik v\u0259 \u0130ran\u0131n t\u0259sirli dair\u0259l\u0259rind\u0259n a\u00e7\u0131q m\u00fcqavim\u0259tin tikanlar\u0131 il\u0259 dolu olub. Bu t\u0259hlilin m\u0259qs\u0259di h\u0259min ziddiyy\u0259tl\u0259rin d\u00fcy\u00fcnl\u0259rini a\u00e7maq, obyektiv \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri s\u00fcni yarad\u0131lm\u0131\u015f probleml\u0259rd\u0259n ay\u0131rmaq v\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir ki, m\u00f6vcud g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn strateji maraq qar\u015f\u0131durmada deyil, Bak\u0131 il\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ri \u0259srl\u0259rin d\u0259rin qatlar\u0131na gedib \u00e7\u0131x\u0131r. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259razil\u0259ri uzun tarixi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 eyni imperiyalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olub. M\u0259d\u0259ni, \u0259d\u0259bi v\u0259 dini t\u0259sirl\u0259\u015fm\u0259 dan\u0131lmazd\u0131r. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin dili S\u0259f\u0259vi imperiyas\u0131nda \u0259srl\u0259r boyu ordu v\u0259 saray dili olub, T\u0259briz kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r is\u0259 h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tin tarixind\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcnk\u00fc probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fc Rusiya imperiyas\u0131 il\u0259 Qacarlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki Persiya aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f G\u00fcl\u00fcstan (1813) v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (1828) m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sind\u0259 yat\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 60 &#8211; 70 milyon az\u0259rbaycanl\u0131 (d\u0259qiq r\u0259q\u0259ml\u0259r m\u0259lum deyil, \u00e7\u00fcnki \u0130randa apar\u0131lan r\u0259smi siyah\u0131yaalmada milli m\u0259nsubiyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilmir, bu is\u0259 \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259ssas m\u0259s\u0259l\u0259dir) \u0130ran v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olaraq, \u0259sas\u0259n \u015fimal vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 &#8211; \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131nda m\u0259skunla\u015f\u0131b. Tehran \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cAz\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d h\u0259mi\u015f\u0259 v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 daxili sabitlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259ssas m\u00f6vzu olaraq qal\u0131r. Az\u0259rbaycanda milli oyan\u0131\u015f v\u0259 t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn ifad\u0259si \u0130ran hakim dair\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259nin t\u00fcrksoylu \u0259halisi aras\u0131nda separatizm t\u0259hl\u00fck\u0259si kimi qavran\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra \u0130ran, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini ilk tan\u0131yan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri olub, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 onun d\u00fcny\u0259vi, Q\u0259rb\u0259 meylli siyas\u0259tini v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 narahatl\u0131qla izl\u0259yib. \u0130ran\u0131n 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistana d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259si d\u0259 elan edil\u0259n islam h\u0259mr\u0259yliyi il\u0259 deyil, m\u0259hz bu strateji hesablamalarla ba\u011fl\u0131 idi: Ankara-Bak\u0131 tandemin\u0259 qar\u015f\u0131 balans yaratmaq v\u0259 \u015fimaldak\u0131 \u201ct\u00fcrk t\u0259sirini\u201d n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259m obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n qaynaqlanan \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, h\u0259m d\u0259 q\u0259sd\u0259n \u015fi\u015firdil\u0259n s\u00fcni probleml\u0259r m\u00f6vcuddur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Obyektiv \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin ba\u015f\u0131nda milli azl\u0131qlar m\u0259s\u0259l\u0259si dayan\u0131r. \u0130randa b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan icmas\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu Tehran \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 daxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00f6vzusu olub. \u0130ran hakimiyy\u0259tinin farsla\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 dil h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ana dilind\u0259 t\u0259hsilin yasaqlanmas\u0131 v\u0259 median\u0131n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 daim naraz\u0131l\u0131qlara s\u0259b\u0259b olur. Bu, h\u0259m ictimaiyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi dair\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nqid edilir. Bak\u0131 is\u0259 qon\u015funun daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipin\u0259 sadiq qalsa da, bu amili tamamil\u0259 g\u00f6zard\u0131 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130kinci obyektiv \u00e7\u0259tinlik xarici siyas\u0259t kurslar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyidir. Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t olaraq AB\u015e, Avropa \u0130ttifaq\u0131, NATO v\u0259 \u0130sraill\u0259 f\u0259al \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. \u0130ran is\u0259 Q\u0259rbl\u0259 v\u0259 \u0130sraill\u0259 k\u0259skin qar\u015f\u0131durmada olan teokratik respublikad\u0131r. Bu ziddiyy\u0259tli istiqam\u0259tl\u0259r t\u0259bii g\u0259rginlik yarad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130sraill\u0259 h\u0259rbi-texniki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, hans\u0131 ki, SIPRI m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 2016 &#8211; 2020-ci ill\u0259rd\u0259 silah idxal\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 69 faizini t\u0259\u015fkil edib, Tehran \u00fc\u00e7\u00fcn daimi q\u0131c\u0131q m\u0259nb\u0259yidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc obyektiv \u00e7\u0259tinlik X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 2018-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f Konvensiya bir \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll ets\u0259 d\u0259, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda d\u0259nizin dibinin v\u0259 yataqlar\u0131n\u0131n delimitasiyas\u0131 prosesi h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir. Bu is\u0259 h\u0259m texniki, h\u0259m d\u0259 diplomatik bax\u0131mdan m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir v\u0259 zaman-zaman yeni g\u0259rginlikl\u0259r yarada bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">S\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 yarad\u0131lan probleml\u0259r \u0259sas\u0259n Tehrandak\u0131 ifrat m\u00fchafiz\u0259kar v\u0259 g\u00fcc dair\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n qaynaqlan\u0131r. H\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n adi t\u0259maslar\u0131 bel\u0259 \u0130ran\u0131n r\u0259smi medias\u0131 v\u0259 r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130srailin d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201cseparat\u00e7\u0131 planlar\u201d kimi t\u0259qdim olunur. Bunun bariz n\u00fcmun\u0259si 2021-ci ilin oktyabr\u0131nda v\u0259 yenid\u0259n 2022-ci ilin oktyabr\u0131nda \u0130ran ordusunun Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irdiyi geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u0259rbi t\u0259liml\u0259r idi. Bu add\u0131mlar \u0130randa ba\u015f ver\u0259n anti-Tehran etirazlar\u0131ndan sonra &#8211; hans\u0131 ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar da orada \u00e7ox f\u0259al i\u015ftirak edirdi &#8211; at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259liml\u0259rin miqyas\u0131 v\u0259 xarakteri Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi t\u0259hdidind\u0259n deyil, a\u00e7\u0131q-a\u015fkar n\u00fcmayi\u015f v\u0259 qorxutma m\u0259qs\u0259dind\u0259n do\u011fmu\u015fdu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm s\u00fcni mane\u0259 radikal dini elementl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259kdir. \u0130nsan haqlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n hesabatlar\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 ill\u0259rdir g\u00f6st\u0259rir ki, \u0130ran \u00f6lk\u0259mizd\u0259 radikal dini qruplara d\u0259st\u0259k ver\u0259r\u0259k islam inqilab\u0131 ideyalar\u0131n\u0131 ixrac etm\u0259y\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcny\u0259vi qurulu\u015funu sars\u0131tma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. 2023-c\u00fc ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan geni\u015fmiqyasl\u0131 antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, istintaq\u0131n versiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0130ran x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li onlarla \u015f\u0259xsi saxlam\u0131\u015fd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bundan ba\u015fqa, informasiya m\u00fcharib\u0259si d\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 ciddi ziyan vurur. \u0130ran d\u00f6vl\u0259t medias\u0131nda Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sistemli kampaniya apar\u0131l\u0131r, \u00f6lk\u0259miz \u201csionizm\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kd\u0259\u201d, \u201c\u0130slam d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 x\u0259yan\u0259td\u0259\u201d v\u0259 \u0130randa daxili \u0259dav\u0259t yaratmaqda ittiham olunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">B\u00fct\u00fcn bu g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunmam\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck potensial m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycan il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r 2025-ci ild\u0259 davaml\u0131 sabitlik n\u00fcmayi\u015f etdirir. Cari ilin ilk be\u015f ay\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si t\u0259xmin\u0259n 258 milyon AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib ki, bu da \u00f6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 8,2 faiz art\u0131m dem\u0259kdir. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130rana ixrac\u0131 c\u0259mi 6 milyon dollar olub v\u0259 3,7 faiz azal\u0131b, \u0259v\u0259zind\u0259 \u0130randan idxal 251 milyon dollar\u0131 \u00f6t\u0259r\u0259k 8,5 faiz y\u00fcks\u0259lib. \u0130ran statistikas\u0131 daha t\u0259sirli r\u0259q\u0259ml\u0259r ortaya qoyur: mart 2024 &#8211; yanvar 2025 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana neftd\u0259nk\u0259nar ixrac 738 min ton v\u0259 600 milyon dollardan \u00e7ox olub. \u018fvv\u0259lki il is\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r 634 min ton v\u0259 499 milyon dollar idi. Bu is\u0259 d\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 22 faiz, h\u0259cms\u0259 t\u0259xmin\u0259n 16 faiz art\u0131m dem\u0259kdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Ticar\u0259t strukturuna n\u0259z\u0259r salsaq, \u0130ran\u0131n \u0259sas ixrac m\u0259hsullar\u0131 neft-kimya m\u0259hsullar\u0131, tikinti materiallar\u0131, \u0259rzaq &#8211; meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, qoz-f\u0131nd\u0131q &#8211; polad v\u0259 keramika m\u0259mulatlar\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan is\u0259 \u0130rana neft m\u0259hsullar\u0131, texniki ya\u011flar, metallar, avadanl\u0131q v\u0259 elektrik-texniki m\u0259hsullar ixrac edir. Bel\u0259likl\u0259, ticar\u0259t balans\u0131nda \u0130ran\u0131n xeyrin\u0259 ciddi disbalans qal\u0131r. 2024-c\u00fc ild\u0259 \u00fcmumi ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 647 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib, bunun 633 milyon dollar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130randan idxal\u0131na, c\u0259mi 14 milyon dollar\u0131 is\u0259 ixrac\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Bel\u0259likl\u0259, \u0130ran Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bazar deyil, daha \u00e7ox t\u0259chizat\u00e7\u0131 rolunda qal\u0131r ki, bu da uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f olaraq qal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018fsas sabitl\u0259\u015fdirici amil is\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 logistika sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r. Rusiya il\u0259 Hindistan\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201c\u015eimal &#8211; C\u0259nub\u201d beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizi s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Q\u0259zvin &#8211; R\u0259\u015ft &#8211; Astara qolunun in\u015fas\u0131 maliyy\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilati probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 l\u0259ngis\u0259 d\u0259, 2024 &#8211; 2025-ci ill\u0259rd\u0259 f\u0259al icra m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Bu mar\u015frutla Rusiya v\u0259 Avropadan y\u00fckl\u0259r da\u015f\u0131n\u0131r, Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n tranzit is\u0259 h\u0259m Tehran, h\u0259m d\u0259 Moskva \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Avtomobil, d\u0259mir yolu v\u0259 d\u0259niz n\u0259qliyyat\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n Astara s\u0259rh\u0259d-ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259si ticar\u0259tin \u0259n b\u00f6y\u00fck qap\u0131s\u0131d\u0131r. 2024\/25-ci ill\u0259rd\u0259 buradan 2 milyondan \u00e7ox y\u00fck ma\u015f\u0131n\u0131 ke\u00e7ib ki, bu da g\u00fcnd\u0259lik orta hesabla 500 ma\u015f\u0131na b\u0259rab\u0259rdir. \u018fh\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri Astar\u00e7ay \u00fcz\u0259rind\u0259 avtomobil k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fcn tikintisinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131d\u0131r. Uzunlu\u011fu t\u0259xmin\u0259n 100 metr, d\u00f6rd h\u0259r\u0259k\u0259t zolaql\u0131 yeni k\u00f6rp\u00fc sutkada 300 y\u00fck ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131 buraxmaq g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir v\u0259 k\u00f6hn\u0259 infrastrukturu xeyli y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirib. Paralel olaraq g\u00f6mr\u00fck prosedurlar\u0131 modernl\u0259\u015fdirilir, ortaq logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Texniki v\u0259 maliyy\u0259 probleml\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f Astara liman\u0131 is\u0259 2025-ci ilin avqustunda yenid\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u0130llik 2 milyon ton y\u00fck d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 malik bu liman \u201c\u015eimal &#8211; C\u0259nub\u201d d\u0259hlizinin \u0259n m\u00fch\u00fcm h\u0259lq\u0259l\u0259rind\u0259n biri olaraq qal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Energetika: qaz v\u0259 elektrik enerjisi birl\u0259\u015fdirici arteriya kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin vacib hiss\u0259si olaraq qal\u0131r. Nax\u00e7\u0131van &#8211; \u0130ran x\u0259tti bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130ran Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131na qaz t\u0259dar\u00fck edir, \u0259v\u0259zind\u0259 is\u0259 Nax\u00e7\u0131van elektrik enerjisinin bir hiss\u0259sini \u0130rana \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu sxem Nax\u00e7\u0131van\u0131 Erm\u0259nistan \u0259razisi \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n t\u0259chizatdan as\u0131l\u0131l\u0131qdan xilas edir v\u0259 eyni zamanda enerji inteqrasiyas\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. Paralel olaraq, 2025-ci ild\u0259 yeni neft v\u0259 qaz svop raz\u0131la\u015fmalar\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunur, burada T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n da i\u015ftirak\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu kimi sxeml\u0259r \u0130rana sanksiyalar\u0131n bir qismini dolanmaq v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 saxlamaq imkan\u0131 verir. X\u0259z\u0259rd\u0259 k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 hasilat m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar davam edir. Proses l\u0259ng gets\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 texnologiyalar\u0131 il\u0259, \u0130ran is\u0259 resurs bazas\u0131 v\u0259 inteqrasiyaya mara\u011f\u0131 il\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 t\u0259r\u0259f olaraq \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130nvestisiyalar v\u0259 s\u0259naye \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 da m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tidir. 2024-c\u00fc ild\u0259 \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycana birba\u015fa investisiyalar\u0131 371 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib ki, bu da 2023-c\u00fc ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 azac\u0131q a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r (396 milyon dollar). \u0130ran b\u00fct\u00fcn xarici investisiyalar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 5 faizini t\u0259min edir. Bu v\u0259saitl\u0259r \u0259sas\u0259n s\u0259naye, n\u0259qliyyat, logistika v\u0259 ma\u015f\u0131nqay\u0131rma kimi strateji sah\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilib. Avtomobil s\u0259nayesind\u0259 \u0130ran Khodro \u015firk\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n ortaq layih\u0259si u\u011furla inki\u015faf edir. Az\u0259rbaycanda \u201cSamand\u201d markal\u0131 avtomobill\u0259r y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, 2025-ci ild\u0259n is\u0259 \u201cDena\u201d v\u0259 \u201cTara\u201d modell\u0259rinin d\u0259 istehsal\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan \u0259ld\u0259 oluna bil\u0259c\u0259k potensial faydalar \u00e7oxdur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Tehran n\u0259qliyyat t\u0259cridind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edir. Az\u0259rbaycan \u0130rana Avropa v\u0259 Rusiya bazarlar\u0131na \u0259n q\u0131sa v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz quru k\u00f6rp\u00fcs\u00fc t\u0259klif edir. Sanksiyalar fonunda bu, strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u00fcr: h\u0259m tranzit g\u0259lirl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 bazarlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131 Tehran\u0131n iqtisadiyyat\u0131na n\u0259f\u0259s verir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130kinci fayda E\u0130\u0130T v\u0259 A\u0130 bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015fd\u0131r. Bak\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0130rana Avrasiya m\u0259kan\u0131na inteqrasiya \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131 a\u00e7\u0131r. \u018fg\u0259r sanksiyalar yum\u015fald\u0131larsa, bu kanallar Avropa bazarlar\u0131na da geni\u015fl\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u00fch\u00fcm amil is\u0259 \u015fimal s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanla g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 Tehran\u0131n resurslar\u0131 daxild\u0259 repressiv t\u0259dbirl\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 bahal\u0131 h\u0259rbi manevrl\u0259r\u0259 s\u0259rf etm\u0259sin\u0259 ehtiyac qoymur. Bunun \u0259v\u0259zin\u0259 \u0130ran \u0259razi iddias\u0131 olmayan t\u0259r\u0259fda\u015f qazan\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc imkan is\u0259 regional layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirakla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi T\u00fcrkiy\u0259, M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 \u0130ran\u0131 Nax\u00e7\u0131van vasit\u0259sil\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Tehran \u00fc\u00e7\u00fcn bu, regional n\u0259qliyyat \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmaq \u015fans\u0131 dem\u0259kdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Perspektivl\u0259r is\u0259 ehtiyatl\u0131 optimizm do\u011furur. Bu g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259yi n\u0259 q\u0259d\u0259r diplomatik jestl\u0259rd\u0259n v\u0259 iqtisadi t\u0259klifl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olsa da, \u0259sas h\u0259lledici faktor Tehran\u0131n siyasi irad\u0259sidir. \u0130ran daxil\u0259n vahid deyil, m\u00fcxt\u0259lif hakimiyy\u0259t qanadlar\u0131 v\u0259 n\u00fcfuz m\u0259rk\u0259zl\u0259ri aras\u0131nda ciddi par\u00e7alanma var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bir t\u0259r\u0259fd\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi diplomatlar\u0131, i\u015fg\u00fczar dair\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si v\u0259 texnokratik qurumlar dayanan praqmatik qanad m\u00f6vcuddur. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n faydalar\u0131n\u0131 anlay\u0131r, AB\u015e sanksiyalar\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u0130ran \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini ixrac\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, \u201c\u015eimal &#8211; C\u0259nub\u201d d\u0259hlizi daxil olmaqla n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 yeni enerji-infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 2024-c\u00fc ild\u0259 ikit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 900 milyon dollar\u0131 \u00f6t\u00fcb, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 orta m\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 3 &#8211; 4 milyard dollarl\u0131q potensialdan dan\u0131\u015f\u0131rlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 daha \u00e7ox \u0130slam \u0130nqilab\u0131 Ke\u015fik\u00e7il\u0259ri Korpusu, m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemi v\u0259 dini institutlarda c\u0259ml\u0259n\u0259n konservativ-ideoloji qanad var. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc, d\u00fcny\u0259vi, Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya olunmu\u015f Az\u0259rbaycan t\u0259hdid kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir model \u0130randa ya\u015fayan 20 &#8211; 25 milyonluq az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259 ola bil\u0259r, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rki g\u00fccl\u0259ndir\u0259r v\u0259 Tehran\u0131n daxili sabitlik narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 art\u0131rar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin nec\u0259 formala\u015faca\u011f\u0131 birba\u015fa olaraq hans\u0131 qanad\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanaca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">44 g\u00fcnl\u00fck \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 g\u00fcc balans\u0131n\u0131 k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdi. 2020-ci ild\u0259 m\u00fcharib\u0259nin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259kc\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259di, eyni zamanda regional lider kimi m\u00f6vqel\u0259rini d\u0259 g\u00fccl\u0259ndirdi. \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 enerji ixrac\u0131n\u0131n artmas\u0131 v\u0259 yeni n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si say\u0259sind\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf n\u00fcmayi\u015f etdirdi &#8211; 2022 &#8211; 2024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-i orta hesabla illik 4,5 faiz y\u00fcks\u0259ldi. Eyni d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 sanksiyalar\u0131n t\u0259zyiqi alt\u0131nda qalan \u0130ran iqtisadiyyat\u0131 0,5 &#8211; 1,2 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 dur\u011funluqla \u00fczl\u0259\u015fdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu m\u0259nz\u0259r\u0259 Tehran \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6hn\u0259 t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131n\u0131n itirilm\u0259si dem\u0259kdir. \u0130ll\u0259rl\u0259 \u0130r\u0259van-Bak\u0131 qar\u015f\u0131durmalar\u0131ndan faydalanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan \u0130ran indi h\u0259min kart\u0131 itirib. Erm\u0259nistan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si art\u0131q siyasi dividend g\u0259tirmir: Az\u0259rbaycan Qaraba\u011fa n\u0259zar\u0259ti b\u0259rpa edib, Bak\u0131 il\u0259 Ankara is\u0259 \u0130rana \u00f6z siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n qo\u015fulmas\u0131 \u00e7\u0259tin olan yeni alyanslar formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Yeni reall\u0131q yeni yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi bu g\u00fcn dialoqa ard\u0131c\u0131l haz\u0131rl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirir v\u0259 konkret t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr: \u201c\u015eimal &#8211; C\u0259nub\u201d d\u0259hlizi \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259si, enerji z\u0259ncirl\u0259rin\u0259 inteqrasiya v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimada \u0259saslanan \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131. Bak\u0131 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259li g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik \u0259sas\u0131nda m\u00fczakir\u0259 etm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Amma q\u0259rar Tehran\u0131n \u0259lind\u0259dir. \u018fg\u0259r praqmatizm \u00fcst\u00fcn g\u0259l\u0259rs\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259r iqtisadiyyat, logistika v\u0259 enerji \u0259sas\u0131nda strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259rl\u0259r. \u018fksin\u0259, konservativ d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259 m\u00f6vqeyini qoruyarsa, \u0130ran Az\u0259rbaycanda t\u0259hl\u00fck\u0259 g\u00f6rm\u0259kd\u0259 davam ed\u0259c\u0259k v\u0259 bu, h\u0259m qar\u015f\u0131durman\u0131n uzanmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259f \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar\u0131n itirilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Fakt odur ki, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n yeni reall\u0131\u011f\u0131 \u0130randan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni paradiqma t\u0259l\u0259b edir &#8211; ideoloji r\u0259qab\u0259t m\u0259ntiqind\u0259n imtina v\u0259 praqmatizm\u0259 ke\u00e7id.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan &#8211; \u0130ran m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri iqtisadi m\u0259ntiq v\u0259 co\u011frafi z\u0259rur\u0259tin ideoloji dogmalar v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik paranoyas\u0131 il\u0259 toqqu\u015fdu\u011fu klassik n\u00fcmun\u0259dir. Az\u0259rbaycan \u00e7oxvektorlu siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k, c\u0259nub qon\u015fusu il\u0259 sabit v\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 olunacaq faydalar\u0131 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcr. Problem \u0259sas\u0259n Tehrandan qaynaqlan\u0131r, \u00e7\u00fcnki oradak\u0131 konservativ dair\u0259l\u0259r Bak\u0131n\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f yox, r\u0259qib kimi g\u00f6rm\u0259yi \u00fcst\u00fcn tuturlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Halbuki \u0130ran\u0131n obyektiv maraqlar\u0131 m\u0259hz t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qda gizlidir. N\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri, ticar\u0259t, ortaq enerji layih\u0259l\u0259ri &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259ni sanksiya t\u0259cridind\u0259n \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn real yollard\u0131r. \u015e\u00fcbh\u0259, t\u0259xribat v\u0259 destabilizasiya y\u00f6nl\u00fc qruplara d\u0259st\u0259k siyas\u0259ti is\u0259 dalan siyas\u0259tidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu kurs ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 el\u0259 \u0130ran\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 z\u0259r\u0259r vurur, onu inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas imkanlardan m\u0259hrum edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Gec-tez praqmatizm qalib g\u0259lm\u0259lidir v\u0259 onda \u0259srl\u0259r boyu ortaq m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 tarixl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan bu qon\u015fuluq n\u0259hay\u0259t \u00f6z b\u00f6y\u00fck potensial\u0131n\u0131 h\u0259r iki xalq\u0131n xeyrin\u0259 realla\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan il\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqin geosiyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-7507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7525,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7507\/revisions\/7525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}