{"id":4236,"date":"2025-07-19T20:18:29","date_gmt":"2025-07-19T16:18:29","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=4236"},"modified":"2025-07-20T08:36:11","modified_gmt":"2025-07-20T04:36:11","slug":"xank%c9%99ndid%c9%99-3-cu-qlobal-media-forumu-basladi-canli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=4236","title":{"rendered":"Xank\u0259ndid\u0259 3-c\u00fc Qlobal Media Forumu ke\u00e7irilib-FOTO\/V\u0130DEO (YEN\u0130L\u018fN\u0130B)"},"content":{"rendered":"<div class=\"contentTop clearfix\">\n<div class=\"fullStory\">\n<div class=\"articleBody\">\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>iyulun 19-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Xank\u0259ndid\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal ke\u00e7idl\u0259r: S\u00fcni intellekt d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 informasiya v\u0259 media dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda III \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Prezident \u0130lham \u018fliyev Forum i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator<\/strong>\u00a0&#8211; \u201cEuronews\u201dun Yax\u0131n \u015e\u0259rq b\u00fcrosunun r\u0259hb\u0259ri xan\u0131m\u00a0<strong>Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Zati-alil\u0259ri c\u0259nab Prezident.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, h\u00f6rm\u0259tli qonaqlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">III \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumuna xo\u015f g\u0259lmisiniz. Biz Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zinin bir hiss\u0259si olan Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 sizi g\u00f6rm\u0259kd\u0259n \u015fad\u0131q. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi olaraq bu g\u00fcn burada h\u00f6rm\u0259tli media pe\u015f\u0259karlar\u0131n\u0131, fikri formala\u015fd\u0131ran r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n g\u0259lmi\u015f insanlar\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u015f\u0259r\u0259fdir. Bu Forum, \u0259slind\u0259, dialoq, \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 daimi inki\u015faf ed\u0259n media m\u00fchitind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259lib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu il ke\u00e7iril\u0259n Forum 52 \u00f6lk\u0259d\u0259n 140 qona\u011f\u0131, 30-a yax\u0131n informasiya agentliyinin v\u0259 80 media qurumunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini bir araya g\u0259tirib. Builki Forum r\u0259q\u0259msal ke\u00e7idl\u0259r, s\u00fcni intellekt d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 informasiya v\u0259 media dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si m\u00f6vzusuna h\u0259sr olunub. Apar\u0131lacaq m\u00fczakir\u0259l\u0259r m\u0259hz median\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 imkanlar qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcqavim\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131n t\u0259sirin\u0259 v\u0259 m\u00fcst\u0259qil jurnalistikan\u0131n, s\u00fclh\u00fcn, inki\u015faf\u0131n, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fman\u0131n daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130ndi is\u0259 m\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259f hissi il\u0259 s\u00f6z\u00fc Zati-alil\u0259ri c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun, Ceyn. Sa\u011f olun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">M\u0259n b\u00fct\u00fcn qonaqlar\u0131m\u0131z\u0131 Qaraba\u011fda salamlamaq ist\u0259yir\u0259m. \u00c7ox sa\u011f olun ki, biziml\u0259siniz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259dir ki, bel\u0259 bir m\u00fch\u00fcm t\u0259dbir Qaraba\u011fda ke\u00e7irilir. \u015eu\u015fa Media Forumu art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259vi xarakter al\u0131b. \u00dcmid edir\u0259m ki, bu \u0259n\u0259n\u0259 davam ed\u0259c\u0259k v\u0259 vaxt ke\u00e7dikc\u0259 qonaqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r, co\u011frafi \u0259hat\u0259 daha da geni\u015fl\u0259nir. B\u00fct\u00fcn bunlar bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u00f6vzular\u0131n mehriban \u015f\u0259raitd\u0259 a\u00e7\u0131q m\u00fczakir\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 mediadan deyil, h\u0259m\u00e7inin qlobal g\u00fcnd\u0259likd\u0259n gedir. D\u00fcnyada v\u0259ziyy\u0259t s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir. \u018fg\u0259r \u00f6t\u0259n il \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f Forumdan ba\u015flasaq g\u00f6r\u0259rik ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018flb\u0259tt\u0259 ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259tbuat bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 qat\u0131l\u0131r, b\u00fct\u00fcn hekay\u0259l\u0259ri s\u00f6yl\u0259yir, bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, hadis\u0259l\u0259ri t\u0259svir edir v\u0259 \u00f6z cavab\u0131n\u0131, r\u0259yini bildirir. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00e7ox m\u0259mnunam ki, biz burada &#8211; Xank\u0259ndid\u0259 bu c\u00fcr b\u00f6y\u00fck t\u0259dbir\u0259 topla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Bug\u00fcnk\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc burada, yeni tikilmi\u015f Konqres M\u0259rk\u0259zind\u0259, Xank\u0259ndinin Z\u0259f\u0259r meydan\u0131nda ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldik. Bel\u0259likl\u0259, \u0259min\u0259m ki, bura qonaqlar \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 olacaq, yenid\u0259nqurma, el\u0259c\u0259 d\u0259 30 ild\u0259n art\u0131q bu yerl\u0259rd\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insanlar\u0131n qay\u0131tmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259razil\u0259r azad olunandan sonra g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 baxmaq c\u0259lbedici olacaq. Bununla \u015f\u0259rhimi yekunla\u015fd\u0131r\u0131ram ki, m\u00fczakir\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox vaxt qals\u0131n. Bir daha biziml\u0259 oldu\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, Siz\u0259 suallar\u0131m\u0131z\u0131n say\u0131 xeyli \u00e7oxdur. Ham\u0131 haz\u0131rla\u015f\u0131b g\u0259lib. G\u0259lin, indi el\u0259 birba\u015fa ba\u015flayaq. Birinci sual ver\u0259n c\u0259nab Klaus Piter Ralf Yurgensdir, Londonda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cEconomyfirst Limited\u201din direktorudur. Buyurun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Klaus Piter Ralf Yurgens: \u00c7ox sa\u011f olun Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Yenid\u0259n burada olma\u011f\u0131ma \u00e7ox \u015fadam. D\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, n\u00f6vb\u0259d\u0259 birinci sual\u0131 verm\u0259k h\u0259r zaman \u00e7\u0259tindir v\u0259 \u00f6t\u0259nilki m\u00f6vzuya q\u0131saca qay\u0131tmaq ist\u0259yir\u0259m. Biz COP29 haqq\u0131nda \u00e7ox dan\u0131\u015fd\u0131q. \u0130ndi, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, o, b\u00f6y\u00fck u\u011fura \u00e7evrildi. H\u0259min konfrans il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti konfrans aras\u0131nda yar\u0131 yolday\u0131q. Siz COP29 t\u0259dbirinin irsini nec\u0259 t\u0259svir ed\u0259rdiniz? Az\u0259rbaycan\u0131n bu sah\u0259d\u0259 formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259tin davam\u0131 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olacaqm\u0131? S\u00f6yl\u0259diyiniz kimi, COP29 x\u00fcsusi t\u0259dbir oldu. Onun irsini nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Y\u0259ni, COP30, 31 v\u0259 ya 32 d\u0259 olacaq. \u015e\u0259xsi t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131z\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fs\u0259niz, y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259rik. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. H\u0259qiq\u0259t\u0259n bu, \u00f6lk\u0259d\u0259 ilin t\u0259dbiri oldu. \u00d6t\u0259n il 197 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f bel\u0259 bir m\u00fch\u00fcm iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri konfrans\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u00e7ox b\u00f6y\u00fck auditoriya var idi. Qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f 77 min i\u015ftirak\u00e7\u0131 oldu. Qeyd etdiyim kimi, t\u0259xmin\u0259n 200 \u00f6lk\u0259d\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda 70 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 var idi. Bu, h\u0259min m\u00f6vzunun \u0259h\u0259miyy\u0259tini ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi. H\u0259m\u00e7inin bir \u00e7ox insan Bak\u0131ya, Az\u0259rbaycana ilk d\u0259f\u0259 idi ki, s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 tan\u0131\u015fl\u0131q idi. Qlobal iqlim g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 t\u00f6hf\u0259miz\u0259 g\u0259ldikd\u0259 dey\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycan ekologiyaya h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fan \u00f6lk\u0259dir. Biz elektrik enerjisinin istehsal\u0131nda n\u0259 k\u00f6m\u00fcrd\u0259n, n\u0259 d\u0259 ki, yanacaqdan istifad\u0259 edirik. Biz yaln\u0131z su v\u0259 t\u0259bii qaz ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 edirik v\u0259 bu yax\u0131nlarda G\u00fcn\u0259\u015f enerjisind\u0259n istifad\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyimiz \u00e7ox geni\u015fdir. 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131q imzalanm\u0131\u015f investisiya m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda biz \u0259n az\u0131 6 giqavatl\u0131q ya\u015f\u0131l enerjini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k v\u0259 su elektrik enerjisini istehsal ed\u0259c\u0259yik. Su elektrik enerjisi Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda \u0259sas yer tutur. Biz \u00fcmumi 280 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 30 ki\u00e7ik su elektrik stansiyas\u0131n\u0131 art\u0131q istismara vermi\u015fik. Bel\u0259likl\u0259, ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyimiz h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u00e7ox geni\u015fdir. Eyni zamanda, m\u0259nim mesaj\u0131m, ev sahibi olan Az\u0259rbaycan\u0131n mesaj\u0131 ondan ibar\u0259t idi ki, biz h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 realist v\u0259 praqmatik yana\u015fmal\u0131y\u0131q. Ham\u0131m\u0131z anlay\u0131r\u0131q ki, biz planeti qorumal\u0131y\u0131q. Lakin \u0259traf m\u00fchit b\u00f6hran\u0131na \u0259n \u00e7ox r\u0259vac ver\u0259nl\u0259r, y\u0259qin ki, bu y\u00fck\u00fc \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidirl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri ekzistensional \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan, inki\u015faf ed\u0259n ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, onlara g\u00fccl\u00fc d\u0259st\u0259k laz\u0131md\u0131r. Biz bunu planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131q v\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q. \u0130nki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi sessiyam\u0131z oldu. Az\u0259rbaycan \u0259n az inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi fonda 10 milyon AB\u015e dollar\u0131 ay\u0131rd\u0131. Lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, siz faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qoya bilm\u0259zsiniz. \u00c7\u00fcnki yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlars\u0131z d\u00fcnya ya\u015faya bilm\u0259z, iqtisadiyyat i\u015fl\u0259y\u0259 bilm\u0259z, t\u0259yyar\u0259l\u0259r u\u00e7a bilm\u0259z v\u0259 h\u0259r bir \u015fey dayanar. Bel\u0259likl\u0259, biz reall\u0131\u011f\u0131n bu t\u0259r\u0259fini d\u0259 g\u00f6rm\u0259liyik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Biz \u201cYa\u015f\u0131l Ke\u00e7id Proqram\u0131\u201dn\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iririk. Lakin, eyni zamanda, anlay\u0131r\u0131q ki, neft v\u0259 qaz olmadan inki\u015faf\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259yimizi planla\u015fd\u0131rmaq, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi \u015f\u0259raitl\u0259ri t\u0259min etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tin an v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u00fczakir\u0259l\u0259r oldu. Lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, s\u0259drliyimiz yax\u015f\u0131 anla\u015fman\u0131 t\u0259min etdi. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00f6z rolumuzu Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimal aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc kimi g\u00f6rd\u00fck. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bunun \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bildik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">COP29-da m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri ondan ibar\u0259tdir ki, biz el\u0259 konstruktiv m\u00fchit yaratd\u0131q v\u0259 \u015f\u0259xsi t\u00f6hf\u0259 verdik ki, karbon bazarlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 6-c\u0131 madd\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olunsun. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u0259n az\u0131 son 10 il \u0259rzind\u0259 m\u00fczakir\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, o, COP29-un \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 tutarl\u0131 n\u0259tic\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, dig\u0259r m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259saitl\u0259rin \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n COP29-da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f 100 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 300 milyard AB\u015e dollar\u0131na q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu. Bilirik ki, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r bundan raz\u0131 qalmad\u0131. Lakin \u0259dal\u0259t namin\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259liyik ki, biz v\u0259saitl\u0259rin \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olduq. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bizd\u0259n sonra \u00f6hd\u0259liyi \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259r h\u0259min v\u0259saitl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z i\u015fl\u0259rini g\u00f6rm\u0259li olacaqlar. \u00c7\u00fcnki h\u0259min v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r irsimiz kimi qalacaq. Biz ondan art\u0131q t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs ir\u0259li s\u00fcrd\u00fck. \u00d6lk\u0259l\u0259rin tam \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259min t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 qo\u015fuldu. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimizin he\u00e7 birin\u0259 qo\u015fulmayan c\u0259mi iki \u00f6lk\u0259 oldu. Lakin bu, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin m\u00fcnasibliyin\u0259 deyil, s\u0131rf siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. \u0130ndi is\u0259 sual bel\u0259dir \u2013 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k? X\u00fcsus\u0259n d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 AB\u015e Administrasiyas\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, n\u0259 olacaq? \u018flb\u0259tt\u0259 ki, AB\u015e-\u0131n qlobal lider, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n t\u0259r\u0259f v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck investor kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Onun rolu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qala bilm\u0259z. Bir s\u00f6zl\u0259, \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259 onlardan as\u0131l\u0131 olacaq. Buna g\u00f6r\u0259, ham\u0131m\u0131z b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n narahatl\u0131qla bu ilin sonunda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP30-u g\u00f6zl\u0259yirik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bir daha qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsiniz, biz karbon emissiyalar\u0131na \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n t\u0259r\u0259f deyilik. Lakin bununla bel\u0259, ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyimiz v\u0259 k\u00f6rp\u00fc salmaq, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda anla\u015fma yaratmaq kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyimiz s\u0259yl\u0259r BMT v\u0259 bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar t\u0259r\u0259find\u0259n laz\u0131m\u0131nca d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Biz\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bir daha qeyd edim ki, ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyimiz\u0259 sadiq qalaca\u011f\u0131q. Lakin COP30, 31 v\u0259 32 nec\u0259 olacaq, bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, a\u00e7\u0131q sual olaraq qal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Peter, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259. \u0130ndi is\u0259 biz d\u0259rhal n\u00f6vb\u0259ti suala ke\u00e7irik. Professor \u015eerzodxon Kudratxuca. O, \u00d6zb\u0259kistan Jurnalistika v\u0259 K\u00fctl\u0259vi Kommunikasiyalar Universitetinin rektorudur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u015eerzodxon Kudratxuca: Salam, h\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident. \u0130caz\u0259 verin, \u0259vv\u0259lc\u0259 Sizi iyulun 4-d\u0259 Xank\u0259ndinin ilk d\u0259f\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ev sahibliyi etdiyi \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 17-ci Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn u\u011furla ke\u00e7irilm\u0259si m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edim. Biz bunun \u015fahidi olduq. H\u0259m\u00e7inin burada \u00d6zb\u0259kistan Prezidenti \u015eavkat Miromonovi\u00e7 Mirziyoyevin d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri u\u011furla ke\u00e7di. Bizim jurnalistl\u0259rin \u00e7oxlu t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 var. Biz \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ildir ki, g\u0259lirik, ancaq Xank\u0259ndid\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olduq.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>M\u0259nim bir ne\u00e7\u0259 sual\u0131m var. \u0130caz\u0259nizl\u0259, Siz\u0259 birinci sual\u0131 verim: Ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 \u018fbu-Dabid\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyanla Sizin aran\u0131zda tarixi g\u00f6r\u00fc\u015f oldu. Bu, niy\u0259 vacibdir? Niy\u0259 bu, son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fch\u00fcmd\u00fcr? \u00c7\u00fcnki iki \u00f6lk\u0259 qlobal t\u0259lat\u00fcml\u0259r zaman\u0131, bel\u0259 bir \u00e7\u0259tin vaxtda dost olma\u011f\u0131n h\u0259r halda daha yax\u015f\u0131 oldu\u011funu d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirdi. Bu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir n\u00fcmun\u0259dir. Sizd\u0259n soru\u015fmaq ist\u0259rdim: bir \u00e7ox suallar aras\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259n bilir\u0259m ki, bu d\u0259hliz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m\u00e7inin bizim b\u00fct\u00fcn b\u00f6y\u00fck X\u0259z\u0259r regionumuz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Amma ist\u0259rdim ki, bunun b\u00f6y\u00fck T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmas\u0131, onun qar\u015f\u0131s\u0131nda hans\u0131 perspektivl\u0259r a\u00e7mas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnki aram\u0131zda k\u00f6rp\u00fc yox idi, in\u015fallah, indi biz birl\u0259\u015f\u0259c\u0259yik. Bu, \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. Ke\u00e7\u0259n il d\u0259 burada idim, amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sual ver\u0259 bilm\u0259dim. Siz\u0259 \u00e7ox \u015f\u0259xsi sual\u0131m var. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259dir ki, Qaraba\u011fa g\u0259lir\u0259m v\u0259 burada ma\u015f\u0131n s\u00fcr\u0259rk\u0259n d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdik ki, h\u0259r \u015fey \u0259b\u0259diyy\u0259tl\u0259 n\u0259f\u0259s al\u0131r, burada h\u0259r da\u015f, h\u0259r da\u011f zikr edir, h\u0259r a\u011fac \u015f\u00fck\u00fcr edir. \u00c7\u00fcnki bu, ba\u015f verdi. Burada m\u00fc\u015fahid\u0259 etdim ki, \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 \u00e7oxlu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verib: yollar \u0259lad\u0131r, avtomobil he\u00e7 vaxt silk\u0259l\u0259nmir, \u00e7oxlu m\u00fcasir tikinti var, m\u0259scidl\u0259rin \u00e7oxu t\u0259mir olunub. Amma kils\u0259l\u0259rin d\u0259 b\u0259rpa olundu\u011funu g\u00f6rm\u0259k m\u0259ni sevindirdi. Bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya Sizin tolerantl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, s\u0259brinizi, n\u0259cibliyinizi g\u00f6st\u0259rir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, y\u0259qin ki, Uca Tanr\u0131m\u0131z da bunu b\u0259y\u0259nir. \u00d6zb\u0259kistan Az\u0259rbaycan\u0131n dahi Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevi \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 onu \u00e7ox yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131r. O v\u0259 bizim \u015e\u0259r\u0259f R\u0259\u015fidovi\u00e7 R\u0259\u015fidov dost olublar. Bunu \u00d6zb\u0259kistanda h\u0259r k\u0259s bilir. Bel\u0259 bir sual\u0131m var, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsi dedim. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, bug\u00fcnk\u00fc Qaraba\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259k ona n\u0259sib olmad\u0131. \u00c7ox \u00e7\u0259tin bir yol ke\u00e7s\u0259 d\u0259, onu g\u00f6r\u0259 bilm\u0259di. Amma dey\u0259k ki, Uca Tanr\u0131n\u0131n irad\u0259si olsayd\u0131, 2023-c\u00fc ild\u0259n sonra bu g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u0259 bils\u0259ydi, Az\u0259rbaycan Prezidentin\u0259 yox, t\u0259krar edir\u0259m, Prezident\u0259 yox, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011fluna n\u0259 dey\u0259rdi? Onun bax\u0131\u015f\u0131, bug\u00fcnk\u00fc \u0259hvali-ruhiyy\u0259si nec\u0259 olard\u0131? Sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259miz haqq\u0131nda, Qaraba\u011f haqq\u0131nda v\u0259 burada g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 xo\u015f s\u00f6zl\u0259riniz\u0259 g\u00f6r\u0259 siz\u0259 \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k ist\u0259rdim. \u00d6zb\u0259kistanl\u0131 qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259st\u0259yi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ox d\u0259y\u0259rli olub. Bildiyiniz kimi, Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk h\u0259diyy\u0259ni \u00d6zb\u0259kistan verib. H\u00f6rm\u0259tli Prezident \u015eavkat Miromonovi\u00e7in t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6zb\u0259k xalq\u0131n\u0131n dahi o\u011flu Mirz\u0259 Uluqb\u0259yin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan 960 \u015fagird yerlik m\u0259kt\u0259b tikilib. Biz \u015eavkat Miromonovi\u00e7 il\u0259 bu m\u0259kt\u0259bi F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 a\u00e7d\u0131q. Bir-iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l yen\u0259 F\u00fczulid\u0259 oldum, maraqland\u0131m, m\u0259nc\u0259, orada art\u0131q 500-d\u0259n \u00e7ox u\u015faq oxuyur. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, F\u00fczuliy\u0259 ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 prosesi h\u0259l\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir, y\u0259ni, bu q\u0259d\u0259r u\u015faq art\u0131q orada t\u0259hsil al\u0131r. Biz bunu \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndiririk. Bu, \u00d6zb\u0259kistan Prezidentinin s\u0259mimi qarda\u015fl\u0131q jesti, \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131nda Az\u0259rbaycana k\u00f6m\u0259yidir. Qeyd etdiyiniz kimi, \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131q burada, Xank\u0259ndid\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilib. O g\u00f6r\u00fc\u015f bu binada, yeni Konqres M\u0259rk\u0259zind\u0259 ke\u00e7irildi. Biz h\u0259min Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc m\u0259hz bu zalda ke\u00e7irdik. Bunun b\u00f6y\u00fck r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 var idi. \u00c7\u00fcnki bu, h\u0259yat\u0131n buraya, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Xank\u0259ndiy\u0259 geri qay\u0131td\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Biz t\u0259\u015fkilata \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin, h\u0259m\u00e7inin dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259kkiz d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycana, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131ndan sonra v\u0259 indi g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259, da\u011f\u0131d\u0131lanlar\u0131 yenid\u0259n h\u0259yata qaytarma\u011fa veril\u0259n d\u0259st\u0259k kimi qiym\u0259tl\u0259ndiririk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, dem\u0259liy\u0259m ki, i\u015f\u011fal zaman\u0131 m\u0259hz bu yerd\u0259 separat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cParlament\u201d adland\u0131r\u0131lan bina tikilmi\u015fdi. M\u0259nim buraya ilk s\u0259f\u0259rl\u0259rimd\u0259n birind\u0259 biz bu \u201c\u015feytan yuvas\u0131\u201dn\u0131 da\u011f\u0131tmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldik, m\u0259nc\u0259, tamamil\u0259 d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar verdik v\u0259 onun yerind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259n bel\u0259 g\u00f6z\u0259l Konqres M\u0259rk\u0259zi tikdik. Yax\u0131nl\u0131qda is\u0259 sovet vaxt\u0131 orada olan, i\u015f\u011fal zaman\u0131 da\u011f\u0131d\u0131lan otel tikilir. Konqres M\u0259rk\u0259zinin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meydan indi Q\u0259l\u0259b\u0259 meydan\u0131 adlan\u0131r. Separatizmin m\u0259rk\u0259zi olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f vilay\u0259t komit\u0259sinin binas\u0131nda Q\u0259l\u0259b\u0259 muzeyi yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Haz\u0131rda orada tikinti i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizin\u0259 g\u0259linc\u0259, bu arteriya s\u00f6zs\u00fcz ki, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. Biz is\u0259 da\u015f\u0131malar\u0131n bu d\u0259mir yolu v\u0259 ya avtomobil yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin z\u0259ruriliyind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sinin onun Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmuruq. S\u00f6hb\u0259t beyn\u0259lxalq tranzit d\u0259hlizd\u0259n gedir. Biz n\u0259qliyyat v\u0259 logistika infrastrukturuna \u00e7ox f\u0259al s\u0259rmay\u0259 qoyuruq. Son ill\u0259r milyardlarla dollar s\u0259rmay\u0259 qoyulub, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck beyn\u0259lxalq ticar\u0259t liman\u0131 tikilib, indi biz onu geni\u015fl\u0259ndiririk, onun y\u00fckqald\u0131rma qabiliyy\u0259tini 25 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q. G\u00fcrc\u00fcstandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259mir yolu x\u0259tti \u00e7\u0259kilib. M\u00fcasir infrastrukturun qurulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n tranzit da\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmi art\u0131r. H\u0259m\u00e7inin r\u0259q\u0259msalla\u015fma prosesi gedir, g\u00f6mr\u00fck inzibat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sad\u0259l\u0259\u015fdirilir. Bu, h\u0259m d\u0259 regionumuzda ba\u015f ver\u0259n geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, dig\u0259r tranzit mar\u015frutlar\u0131n problemli hala g\u0259ldiyi bir vaxtda ba\u015f verir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin potensial\u0131n\u0131 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 15 milyon ton y\u00fck s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiririk. Biz dem\u0259k olar ki, Erm\u0259nistan v\u0259 \u0130ranla s\u0259rh\u0259dimizin qovu\u015fu\u011funa q\u0259d\u0259r d\u0259mir yolunun tikintisini ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q v\u0259 y\u0259qin ki, bir ild\u0259n az m\u00fcdd\u0259td\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259n ilin yaz\u0131nda bu d\u0259mir yolunun Az\u0259rbaycan hiss\u0259si haz\u0131r olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu d\u0259mir yolunun Erm\u0259nistan hiss\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu d\u0259mir yolu Az\u0259rbaycan d\u0259mir yolunun t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Erm\u0259nistan\u0131n d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin qalan hiss\u0259si il\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259mir yolu strukturuna daxil olmay\u0131b. Bu yol Az\u0259rbaycan\u0131 Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdirir v\u0259 oradan K\u00f6rf\u0259z\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu il\u0259 \u0130ran \u0259razisin\u0259 ke\u00e7ir. Y\u0259ni, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin realla\u015fmas\u0131 il\u0259 biz mahiyy\u0259t etibaril\u0259 \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizinin ba\u015fqa istiqam\u0259tini a\u00e7aca\u011f\u0131q. T\u0259kc\u0259 ham\u0131n\u0131n haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir istiqam\u0259t\u0259 &#8211; Rusiyadan Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 \u0130rana, R\u0259\u015ft\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sinin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rind\u0259n \u0130rana, oradan da T\u00fcrkiy\u0259y\u0259. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 y\u00fck ax\u0131n\u0131n\u0131n h\u0259cminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck perspektivl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u00d6zb\u0259kistan Prezidentinin s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 biz m\u00fczakir\u0259 etdik ki, y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmini art\u0131rmal\u0131y\u0131q. Bu g\u00fcn \u00c7ind\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisi vasit\u0259sil\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmi s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Eyni zamanda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131xacaq \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan-T\u00fcrkm\u0259nistan d\u0259mir yolu yenid\u0259n tikilir. Y\u0259ni, g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki, art\u0131q hans\u0131 b\u00f6y\u00fck ax\u0131nlar gedir v\u0259 bu, bizim istiqam\u0259timizd\u0259 davam ed\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz t\u0259kc\u0259 Bak\u0131 liman\u0131nda y\u00fckl\u0259rin q\u0259buluna v\u0259 onlar\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu il\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 daha sonra Aral\u0131q d\u0259nizi limanlar\u0131na Z\u0259ng\u0259zur vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q ki, bu, eyni zamanda, \u0259sas n\u0259qliyyat mar\u015frutu olacaq. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, son be\u015f ild\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259 he\u00e7 bir i\u015f apar\u0131lmay\u0131b, bu m\u0259s\u0259l\u0259 q\u0259sd\u0259n g\u00fcnd\u0259md\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Amma bel\u0259 olan halda Erm\u0259nistan\u0131n n\u0259 vaxtsa tranzit \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259k \u015fans\u0131 s\u0131fra yax\u0131nla\u015f\u0131r. Bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda davam ets\u0259l\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u00f6zl\u0259rini n\u0259inki bu g\u00fcn d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri n\u0259qliyyat t\u0259cridind\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 siyasi t\u0259cridd\u0259 tapacaqlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Atam\u0131n m\u0259n\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, bunu bil\u0259 bilm\u0259r\u0259m. Amma t\u0259xmin ed\u0259 bil\u0259r\u0259m. M\u0259nc\u0259, siz d\u0259 t\u0259xmin edirsiniz. Bu, y\u0259qin ki, daha \u00e7ox ritorik suald\u0131r. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 atam\u0131n v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetirm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 bu torpaqlardan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u0259n, \u0259dal\u0259tin bu t\u0259nt\u0259n\u0259sini g\u00f6rm\u0259d\u0259n d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259nl\u0259rin v\u0259siyy\u0259tl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259k b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi idi. M\u0259n son be\u015f ild\u0259 bu q\u00fcrur hissi il\u0259 ya\u015fay\u0131ram. \u0130n\u015fallah, m\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131 sona q\u0259d\u0259r bu hissl\u0259 ya\u015fayaca\u011f\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. N\u00f6vb\u0259ti sual\u0131 AB\u015e-\u0131n Beyn\u0259lxalq Siyas\u0259t \u0130nstitutunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Paolo Liebl von \u015eirax ver\u0259c\u0259k. Buyurun, s\u00f6z sizindir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Paolo Liebl von \u015eirax: C\u0259nab Prezident, Sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam. Bu g\u00fcn bu t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak etm\u0259yimd\u0259n \u00e7ox m\u0259mnunam. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259dir ki, m\u0259n bu Forumda i\u015ftirak edir\u0259m v\u0259 burada Sizinl\u0259 bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259ti h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca vacibdir. Bu, \u00e7ox r\u0259mzi bir m\u0259kand\u0131r v\u0259 h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur ki, bu, \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir hekay\u0259nin g\u00f6z\u0259l sonlu\u011fudur. Siz \u00f6z bax\u0131\u015f\u0131n\u0131zla ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rinizi art\u0131q b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcn\u00fcz, \u00f6lk\u0259niz t\u0259kc\u0259 bu b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, region \u00fc\u00e7\u00fcn, Avropa, M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq aras\u0131nda da bir k\u00f6rp\u00fc ola bil\u0259r. Siz infrastruktur layih\u0259l\u0259rini art\u0131q qeyd etdiniz. M\u0259nim sual\u0131m ondan ibar\u0259tdir ki, Sizc\u0259 \u0259n \u0259sas \u0259h\u0259miyy\u0259tli inki\u015faf vektorlar\u0131 h\u0259m \u00f6lk\u0259niz, h\u0259m regionunuz \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 birba\u015fa xarici s\u0259rmay\u0259 bax\u0131m\u0131ndan. Biz bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7ib. Sizin h\u00f6kum\u0259tiniz bu sah\u0259d\u0259 f\u0259al \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Eyni zamanda, xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fviqi bax\u0131m\u0131ndan hans\u0131 \u0259lav\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ola bil\u0259r v\u0259 sizin iqtisadiyyat\u0131n\u0131zda \u0259n perspektivli sah\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r? Bu i\u015fd\u0259 sizin etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131z hans\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r ola bil\u0259r? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Daxili g\u00fcnd\u0259liyimiz\u0259 g\u0259ldikd\u0259 ayd\u0131nd\u0131r ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z inki\u015faf\u0131na hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 davam ed\u0259c\u0259kdir. \u018fsas prioritet faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 sah\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Burada IT, apar\u0131c\u0131 texnologiyalar sektorunu qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Biz s\u00fcni intellektl\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 art\u0131q \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. Ancaq regional inki\u015fafa v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q layih\u0259l\u0259ri prioritetdir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 region \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Biz eyni m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirik. Burada s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 tranzitd\u0259n getmir. Biz d\u0259hlizl\u0259r, d\u0259mir yollar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda tranzit v\u0259 tranzit \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Tranzit \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259ri, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, vacibdir, o, \u00f6lk\u0259ni g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Ancaq \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 tranzit mar\u015frutu boyu infrastrukturun v\u0259 sah\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r ki, o sah\u0259l\u0259r \u0259lav\u0259 s\u0259rmay\u0259 c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas \u015f\u0259rtin t\u0259min edilm\u0259si vacibdir. Bunun biri sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikdir. Bu g\u00fcn regionumuz, M\u0259rk\u0259zi Asiya regionu, C\u0259nubi Qafqaz, ondan \u015e\u0259rqd\u0259 v\u0259 Q\u0259rbd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r sabit d\u00f6vl\u0259tl\u0259rdir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si ba\u015fa \u00e7atandan sonra sabitlik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r daha ayd\u0131n v\u0259 geni\u015fdir. Y\u0259ni bu, ba\u011fl\u0131l\u0131q layih\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fviqi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm amildir. \u0130kinci amil qon\u015fularla xo\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rdir. Bu olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 \u00f6lk\u0259 tranzit \u00f6lk\u0259 ola bilm\u0259z v\u0259 biz burada qon\u015fular\u0131m\u0131zla deyil, qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n qon\u015fular\u0131 il\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmal\u0131y\u0131q. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 f\u0259al diplomatik f\u0259aliyy\u0259t apar\u0131l\u0131r v\u0259 bizim etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f imicimiz var. Biz son 10 il \u0259rzind\u0259 etimad qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Biz n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q ki, \u00f6lk\u0259miz etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r v\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn imzam\u0131z q\u0259d\u0259r d\u0259y\u0259ri var. Bu, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259hz bel\u0259 olmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Ba\u011flant\u0131 layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Orta D\u0259hlizi qeyd etm\u0259liyik. Bu, bu g\u00fcn \u00e7ox geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir layih\u0259dir. M\u0259n art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 d\u00f6vl\u0259ti qeyd etdim. H\u0259min d\u0259hliz \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rbi Avropaya q\u0259d\u0259r uzan\u0131r v\u0259 bu da m\u00fcxt\u0259lif aktorlar aras\u0131nda anla\u015fmaya s\u0259b\u0259b olacaq. Burada daha \u00e7ox anla\u015fmaya ehtiyac var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">COP29 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n m\u0259nd\u0259 el\u0259 bir t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarand\u0131 ki, inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda bir etimad b\u00f6hran\u0131 var. H\u0259r biri \u00f6z\u00fcn\u00fcn haql\u0131 oldu\u011funu hesab edir. Ancaq burada etibar olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bir-birin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015fma m\u00f6vcud oldu\u011fu t\u0259qdird\u0259 vahid h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00e7\u0259tin olacaqd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, sabitlik, milli maraqlara praqmatik yana\u015fma v\u0259 qon\u015fularla yax\u015f\u0131, konstruktiv \u0259laq\u0259l\u0259r vacibdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Regional g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259ldikd\u0259, onu da qeyd ed\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, biz ya\u015f\u0131l enerji layih\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik enerjisi stansiyalar\u0131 yarad\u0131l\u0131r. \u00d6t\u0259n ilin noyabr\u0131nda Bak\u0131da COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259ri aras\u0131nda ya\u015f\u0131l enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 elektrik kabelinin \u00e7\u0259kilm\u0259si layih\u0259si imzaland\u0131 ki, M\u0259rk\u0259zi Asiyada istehsal olunan ya\u015f\u0131l enerji Az\u0259rbaycan\u0131n infrastrukturuna birl\u0259\u015fdirilsin. Ona q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, Rum\u0131niya, Macar\u0131stan aras\u0131nda da buna b\u0259nz\u0259r s\u0259n\u0259d imzaland\u0131 ki, bel\u0259 bir ya\u015f\u0131l enerji kabeli Qara d\u0259nizin dibi il\u0259 \u00e7\u0259kilsin. Y\u0259ni, region t\u0259kc\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131 \u0259hat\u0259 etmir. Biz daha geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 \u0259hat\u0259 edirik. Ancaq burada m\u0259rk\u0259zi n\u00f6qt\u0259 m\u0259hz Az\u0259rbaycand\u0131r. \u00c7\u00fcnki siz co\u011frafiyan\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259zsiniz. Amma co\u011frafiya he\u00e7 d\u0259 h\u0259r zaman o dem\u0259k deyil ki, co\u011frafi m\u00f6vqeyiniz siz\u0259 t\u0259r\u0259qqi g\u0259tir\u0259c\u0259kdir. Siz co\u011frafiyan\u0131zdan yax\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259lisiniz. Biz art\u0131q bunu proqnozla\u015fd\u0131ra bil\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan, M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n bir n\u00f6v qov\u015faq olaca\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. Az\u0259rbaycan n\u0259qliyyat, istehsal v\u0259 paylama n\u00f6qt\u0259si olacaqd\u0131r. Bizim \u00e7ox b\u00f6y\u00fck art\u0131m potensial\u0131m\u0131z var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018fn\u0259n\u0259vi enerji infrastrukturu layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, biz b\u00fct\u00fcn planlar\u0131m\u0131za nail olmu\u015fuq. B\u0259li, biz bilirik ki, bu g\u00fcn Avropan\u0131n daha \u00e7ox Az\u0259rbaycan qaz\u0131na ehtiyac\u0131 var v\u0259 biz bu h\u0259cmi art\u0131rma\u011fa haz\u0131r\u0131q. 2021-ci ild\u0259 bu h\u0259cm 8 milyard kubmetr idi. Bu g\u00fcn 13 milyard kubmetrdir. Bu, bizim \u00fcmumi hasilat\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 ixrac\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131s\u0131d\u0131r. \u018flav\u0259 h\u0259cml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 Avropa institutlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yenid\u0259n praqmatik yana\u015fma olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 g\u0259ldikd\u0259, Avropa banklar\u0131 art\u0131q faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 enerji n\u00f6vl\u0259rin\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 ay\u0131rm\u0131r. Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni dem\u0259k olar ki, dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sait c\u0259lb ed\u0259 bilm\u0259rik. Bu g\u00fcn C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi maksimal h\u0259cmd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Yeni m\u0259kanlar \u00fc\u00e7\u00fcn biz interkonnektorlardan istifad\u0259 edirik. Ancaq \u0259sas boru k\u0259m\u0259ri tam h\u0259cmd\u0259 doludur. Onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizim \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saitin\u0259 ehtiyac var. Ona g\u00f6r\u0259 Avropa institutlar\u0131 bunu n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131rlar v\u0259 siyas\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259lidirl\u0259r ki, biz \u0259lav\u0259 v\u0259sait c\u0259lb ed\u0259 bil\u0259k. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 bu g\u00fcn bizim \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q tamamlanm\u0131\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259 yenid\u0259n inki\u015faf etdiril\u0259 bil\u0259r. Avropan\u0131n Az\u0259rbaycan qaz\u0131na daha \u00e7ox ehtiyac\u0131 var. Onlar\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l enerjisin\u0259 ehtiyac\u0131 var. B\u0259li, biz bilirik ki, Avropada olan k\u00fcl\u0259k elektrostansiyalar\u0131n\u0131n say\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdir v\u0259 onlar\u0131n planlar\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Ancaq biz bir yerd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131 avropal\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za t\u0259klif etdik. Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi olaraq Avropa v\u0259 Asiya aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bir m\u0259kan kimi n\u0259h\u0259ng meqalayih\u0259l\u0259rin icras\u0131nda t\u0259cr\u00fcb\u0259si, \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f xarici siyas\u0259ti v\u0259 xarici siyas\u0259t g\u00fcnd\u0259liyi say\u0259sind\u0259 biz \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 h\u0259lledici rol oynaya bil\u0259rik. Burada bir \u00e7ox dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri qeyd ed\u0259 bil\u0259rdim, ancaq vaxt\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ox almaq ist\u0259mir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Ukraynadan \u201cGordon\u201d media qurumunun t\u0259sis\u00e7isi jurnalist Dmitro Qordon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Dmitro Qordon: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, biz Ukraynada Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131, \u00f6z \u0259razisini geri qaytarmas\u0131n\u0131 heyranl\u0131qla izl\u0259yirdik. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 ruhland\u0131r\u0131c\u0131 bir n\u00fcmun\u0259dir. Ukraynal\u0131lar Siz\u0259 minn\u0259tdard\u0131rlar ki, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Ukraynan\u0131n d\u00f6vl\u0259t suverenliyin\u0259 v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 d\u0259st\u0259yinizi ifad\u0259 etmisiniz. Bu, unudulmur. Art\u0131q ne\u00e7\u0259 ildir ki, biz Ukrayna d\u00f6vl\u0259tinin varl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda \u00e7ox a\u011f\u0131r m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Siz qalib xalq\u0131n Lideri kimi Ukraynaya v\u0259 ukraynal\u0131lara hans\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri ver\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00d6lk\u0259miz haqq\u0131nda dediyiniz xo\u015f s\u00f6zl\u0259r\u0259, suverenliyin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259riniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l t\u0259dbirl\u0259rin birind\u0259 Ukrayna n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin ox\u015far sual\u0131na cavab verm\u0259k imkan\u0131m olmu\u015fdu. \u0130ndi verdiyim cavab ozamank\u0131 cavab\u0131mdan f\u0259rqli olmayacaq v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, Ukrayna xalq\u0131n\u0131n ist\u0259kl\u0259ri il\u0259 d\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fir \u2013 he\u00e7 vaxt i\u015f\u011falla bar\u0131\u015fmamaq. Bu, \u0259sas t\u00f6vsiy\u0259dir. Bizim etdiyimiz d\u0259 bu idi. Daha do\u011frusu, biz bu prosesi bel\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fc \u00e7ox \u00e7\u0259tin, faci\u0259li idi \u2013 \u00e7oxsayl\u0131 qurbanlar, Xocal\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Xocal\u0131 buradan c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259dir. M\u00fcnaqi\u015f\u0259sonras\u0131 d\u00f6vr d\u0259 m\u0259n\u0259vi v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan az a\u011f\u0131r deyildi. Bizim bir milyona yax\u0131n insan\u0131m\u0131z var idi ki, onlar ya\u015famaq imkanlar\u0131ndan m\u0259hrum olmu\u015fdular. Onlardan 700 min n\u0259f\u0259ri Qaraba\u011f regionundan idi, 250 min n\u0259f\u0259ri is\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar idi ki, oradan deportasiya olunmu\u015fdular. O zaman bizim \u00f6lk\u0259mizin \u0259halisi 8 milyon idi. Y\u0259ni bu, adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biri idi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Pul yox idi, x\u0259zin\u0259 bo\u015f idi, bizi dem\u0259k olar ki, he\u00e7 kim d\u0259st\u0259kl\u0259mirdi. He\u00e7 kimd\u0259n he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259tli beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259yimiz yox idi, iqtisadiyyat da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, inflyasiya min faiz idi, k\u00fctl\u0259vi i\u015fsizlik, yoxsulluq is\u0259 dem\u0259k olar ki, 100 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi. Bax, bel\u0259 bir Az\u0259rbaycan var idi. H\u0259min vaxt Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259xti onda g\u0259tirdi ki, \u00e7\u0259tin bir zamanda ona m\u00fcraci\u0259t etdi v\u0259 o da bu a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Halbuki o, g\u0259nc deyildi, art\u0131q 70 ya\u015f\u0131 var idi, s\u0259hh\u0259ti o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 deyildi, a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259lik ke\u00e7irmi\u015fdi. Amma m\u0259hz onun say\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti sabitl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn oldu. \u00dcst\u0259lik, o vaxt v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si d\u0259 gedirdi. Biz t\u0259dric\u0259n aya\u011fa qalxma\u011fa, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, dir\u00e7\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131q. Yaln\u0131z bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fck. M\u0259n \u0259min\u0259m, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u0259 m\u0259nim dediyimi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr ki, i\u015f\u011fal olunmu\u015f torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 qaytarma\u011f\u0131 fikirl\u0259\u015firdik. Biz ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck ki, bu, \u00e7\u0259tin olacaq. Birincisi, relyef. Siz F\u00fczulid\u0259n buraya g\u0259lmisiniz. F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259ri oktyabr\u0131n 17-d\u0259 azad olunmu\u015fdur. Bundan sonra bizim Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz yol olmayan \u0259razil\u0259rd\u0259n piyada ke\u00e7\u0259r\u0259k Xank\u0259ndi \u0259traf\u0131na, \u015eu\u015fa qayalar\u0131na do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdil\u0259r. Biz d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda s\u00fcbut etdik ki, h\u0259r \u015fey\u0259 haz\u0131r\u0131q v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 gedirdik, ir\u0259lid\u0259 5-6 m\u00fcdafi\u0259 x\u0259tti var idi. Biz ham\u0131m\u0131z \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 qaytarmaq arzusu il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Relyef, beyn\u0259lxalq v\u0259ziyy\u0259t bizim \u0259leyhimiz\u0259 idi. AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin h\u0259r biri \u015f\u0259xsi s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 idi v\u0259 h\u0259r biri bu v\u0259ziyy\u0259tin \u0259b\u0259di davam etm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu status-kvo d\u0259yi\u015fmirdi. H\u0259tta b\u0259z\u0259n inan\u0131lmaz diplomatik s\u0259yl\u0259rl\u0259 h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259r ad\u0131ndan hans\u0131sa b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olanda, bir m\u00fcdd\u0259t sonra bu, t\u0259kzib edilirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xat\u0131rlay\u0131ram ki, AB\u015e, Fransa v\u0259 Rusiya prezidentl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 status-kvonun q\u0259buledilm\u0259z oldu\u011fu b\u0259yan edil\u0259nd\u0259 biz bunu b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 qar\u015f\u0131lam\u0131\u015fd\u0131q. Bu, ciddi b\u0259yanat idi, buna nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131q. Amma bir m\u00fcdd\u0259t sonra h\u0259min b\u0259yanatda c\u0259mi bir s\u00f6z d\u0259yi\u015fdirildi \u2013 &#8220;q\u0259buledilm\u0259z\u201d \u0259v\u0259zin\u0259 \u201cdayan\u0131qs\u0131z\u201d dedil\u0259r. Y\u0259ni, biz\u0259 mesaj verdil\u0259r ki, \u0259slind\u0259, bu v\u0259ziyy\u0259t q\u0259buledil\u0259ndir. Y\u0259ni, maskalar a\u00e7\u0131ld\u0131, b\u0259li, q\u0259buledil\u0259ndir. Bu, Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259buledil\u0259n idi, Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri v\u0259 bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 q\u0259buledil\u0259n idi. T\u0259kc\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259buledilm\u0259z idi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">M\u0259n 2003-c\u00fc ilin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259 i\u015ftirak edirdim. 17 il \u0259rzind\u0259 \u00e7oxlu t\u0259klifl\u0259r, \u00e7oxlu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r oldu, \u2013 b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 d\u0259 faydal\u0131 olmayan, \u2013 v\u0259 \u00e7oxlu mesajlar al\u0131rd\u0131q ki, reall\u0131qla bar\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. &#8220;Reall\u0131q budur, siz bununla bar\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z\u201d. M\u0259n deyirdim ki, xeyr. Bu, d\u00fcnya g\u00fccl\u0259rin\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f kimi q\u0259bul olunurdu, qeyri-adekvat reaksiya kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilirdi. \u018fsas narrativ is\u0259 bu idi \u2013 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, onlar raz\u0131la\u015fm\u0131r, onlara separat\u00e7\u0131lara \u015f\u0259rti m\u00fcst\u0259qillik verilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 n\u0259s\u0259 t\u0259klif olunur, amma onlar raz\u0131la\u015fm\u0131rlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bizim beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan arqumentl\u0259rimiz \u2013 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u0259razil\u0259rimizd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259n 4 q\u0259tnam\u0259si, Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259rinin bu q\u0259tnam\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259s verm\u0259l\u0259ri \u2013 bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 reall\u0131qla bar\u0131\u015fmaq t\u0259l\u0259bini ehtiva ed\u0259n t\u0259k\u0259bb\u00fcrl\u00fc b\u0259yanatlar fonunda cavabs\u0131z qal\u0131rd\u0131. Biz d\u0259 q\u0259rar verdik ki, yeni reall\u0131qlar yaradaca\u011f\u0131q v\u0259 siz onlarla bar\u0131\u015fmal\u0131 olacaqs\u0131n\u0131z. El\u0259 d\u0259 oldu. Biz yeni reall\u0131qlar\u0131 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131q. Onlar bununla bar\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur oldular. Daha sonra 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda bir g\u00fcn \u0259rzind\u0259. Bununla da bar\u0131\u015fma\u011fa m\u0259cbur oldular.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 sual\u0131n\u0131za bir q\u0259d\u0259r geni\u015f cavab verir\u0259m ki, \u0259vv\u0259ld\u0259 dediyim m\u0259qam\u0131 izah edim. \u018fvv\u0259ld\u0259 dedikl\u0259rim sad\u0259 v\u0259 ya b\u0259han\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Amma bunun arxas\u0131nda bizim h\u0259m m\u00fcharib\u0259d\u0259, h\u0259m dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131nda, h\u0259m d\u0259 suverenliyimizi tam b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra ya\u015fad\u0131qlar\u0131m\u0131z dayan\u0131r. \u018fg\u0259r xarici aktorlar\u0131n biz\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hdidl\u0259ri, t\u0259zyiql\u0259ri, \u015fantajlar\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fsam, bu, \u00e7ox da xo\u015f m\u0259nz\u0259r\u0259 olmaz. Bunu dan\u0131\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 ehtiyac var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Amma \u0259vv\u0259l dediyim\u0259 qay\u0131d\u0131ram: he\u00e7 vaxt t\u0259slim olmamaq v\u0259 he\u00e7 vaxt \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fmamaq. Bax\u0131n, \u00d6zb\u0259kistandan olan dostumuz atam haqq\u0131nda sual verdi. Bilirsiniz, o da bizim ham\u0131m\u0131z kimi bu g\u00fcn\u00fc &#8211; Qaraba\u011fa qay\u0131td\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirdi. Amma bu, ona n\u0259sib olmad\u0131. Bu \u0259razil\u0259ri azad etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u0259n 17 il Prezident olmu\u015fam. \u018fg\u0259r imkan yaranmasayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha 17 il g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259kdik. Burada m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259nlik deyil. Hesab edir\u0259m ki, bu da ukraynal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. M\u0259s\u0259l\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259td\u0259 deyil, m\u0259s\u0259l\u0259 ambisiyada deyil. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, bizd\u0259n \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015f n\u0259sill\u0259r v\u0259 bizd\u0259n sonra ya\u015fayacaq n\u0259sill\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t hiss etm\u0259liyik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018fg\u0259r bils\u0259ydim ki, torpaqlar\u0131 geri qaytara bilm\u0259y\u0259c\u0259yik, biz b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha 17 il g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259kdik, sonra yen\u0259 17 il. O zaman art\u0131q m\u0259n olmayacaqd\u0131m v\u0259 bu, vacib olmayacaqd\u0131. M\u0259n m\u0259n\u0259vi bax\u0131mdan haz\u0131r idim ki, bunu kims\u0259 ba\u015fqa biri ed\u0259c\u0259k. Amma ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm ki, \u0259g\u0259r m\u0259n etm\u0259s\u0259m, y\u0259qin ki, bunu he\u00e7 kim ed\u0259 bilm\u0259z. Bu, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00e7ox iddial\u0131 s\u0259sl\u0259n\u0259 bil\u0259r, amma bu, sad\u0259c\u0259, m\u0259nim fikirl\u0259\u015fdiyim idi v\u0259 xatir\u0259l\u0259rimi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Daha bir son fikir. \u018fdal\u0259t\u0259 inam\u0131m dem\u0259k olar ki, itmi\u015fdi, ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z kimi. Onlarla daim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 deyirdim ki, &#8220;inan\u0131n, biz qay\u0131daca\u011f\u0131q&#8221;. Amma h\u0259r il onlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259 inam\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm. Ax\u0131, g\u00f6zl\u0259r h\u0259r \u015feyi deyir. Onlar m\u0259n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rl\u0259r ki, b\u0259li, inan\u0131r\u0131q, amma g\u00f6zl\u0259r h\u0259r \u015feyi deyir. M\u0259nim d\u0259 inam\u0131m az idi, \u0259dal\u0259t\u0259 inam\u0131m. Amma bizim Q\u0259l\u0259b\u0259miz, \u2013 bu, \u0259dal\u0259tli v\u0259 tam q\u0259l\u0259b\u0259dir, \u2013 g\u00f6st\u0259rdi ki, \u0259dal\u0259t var, sad\u0259c\u0259, ona nail olmaq laz\u0131md\u0131r. Bu \u0259dal\u0259ti \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r g\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259k, h\u0259r g\u00fcn q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 yax\u0131nla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r son q\u0259rar s\u0259nd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131rsa, h\u0259yat\u0131n\u0131 bu i\u015f\u0259 h\u0259sr etm\u0259lis\u0259n. Yaln\u0131z bu halda bu, ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018flb\u0259tt\u0259, \u0259n vacib amil c\u0259miyy\u0259tin h\u0259mr\u0259yliyidir. H\u0259mr\u0259yliyin Prezident, Ali Ba\u015f Komandan olaraq m\u0259n\u0259 verdiyi m\u0259n\u0259vi g\u00fcc \u00e7ox b\u00f6y\u00fck idi. \u018fmin idim ki, xalq m\u0259nim arxamda dayanacaq. Bu da y\u0259qin ki, h\u0259lledici amill\u0259rd\u0259n biri oldu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Odur ki, \u0259vv\u0259ld\u0259 dediyim\u0259 qay\u0131d\u0131ram \u2013 he\u00e7 vaxt t\u0259slim olmamaq!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Mixail Qusman, Rusiyan\u0131n TASS \u0130nformasiya Agentliyinin ba\u015f direktorunun birinci m\u00fcavini.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Mixail Qusman: H\u00f6rm\u0259tli \u0130lham Heyd\u0259r o\u011flu, h\u0259r vaxt\u0131n\u0131z xeyir. Sizi salamlamaq ist\u0259yir\u0259m. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, bu g\u00fcn biz Xank\u0259ndid\u0259yik. Forum \u015eu\u015fa adlansa da, m\u0259n q\u0131rx il \u0259vv\u0259l sonuncu d\u0259f\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 olmu\u015fam. Y\u0259qin ki, h\u0259mkarlar\u0131m, h\u0259myerlil\u0259rim v\u0259ziyy\u0259timi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259rl\u0259r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Bilirsiniz, ax\u0131r\u0131nc\u0131 Forumda Siz d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiniz, \u00e7\u00fcnki m\u0259n Miluokid\u0259n t\u0259z\u0259c\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131m. Siz yanvar\u0131n 20-d\u0259 A\u011f evd\u0259 kimin olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiniz. O vaxt d\u0259qiq dediniz v\u0259 bel\u0259 d\u0259 oldu. Siz h\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n AB\u015e-la, bu administrasiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin daha yax\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 ehtimal etdiniz. Bu bar\u0259d\u0259 Prezident Tramp\u0131n \u00f6lk\u0259nin M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259briki \u0259sas\u0131nda da fikir y\u00fcr\u00fctm\u0259k olard\u0131.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Sual\u0131m bir az geni\u015fdir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan, fikrimc\u0259, tamamil\u0259 nadir xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ba\u015fqa hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yini d\u0259 bilmir\u0259m. B\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq azimutlarda, m\u0259n Rusiyadan ba\u015flayaca\u011fam, son zamanlar n\u0259 Rusiyada, n\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda geni\u015f ictimaiyy\u0259tin m\u00fcsb\u0259t reaksiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olma ehtimal\u0131 az olan, m\u0259nim dediyim kimi, son zamanlar\u0131n \u201c\u00e7alxalanmalar\u0131na\u201d baxmayaraq, 2022-ci il fevral\u0131n 22-d\u0259 Moskvada imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcqavil\u0259nin \u0259saslar\u0131 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur. Bu, ayd\u0131nd\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>M\u0259n AB\u015e haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131m. T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r. \u0130ran Prezidenti c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l bu zalda idi. Avropa komissarlar\u0131 el\u0259 h\u0259ft\u0259 olmur ki, burada olmas\u0131nlar. M\u0259n bunlar\u0131 sadalaya bil\u0259r\u0259m, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259riniz, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131ndak\u0131 rolunuz v\u0259 sair\u0259. Bunda m\u00fc\u0259yy\u0259n bir fenomen var, onu d\u00fcnyada he\u00e7 d\u0259 ham\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, d\u00fcnyada he\u00e7 d\u0259 ham\u0131 bunu layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirmir. Bununla ba\u011fl\u0131 sad\u0259 bir sual\u0131m var. Ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, Sizin bunu nec\u0259 bacard\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 soru\u015fmaq virtuoz skripka\u00e7\u0131dan skripkada nec\u0259 ifa etdiyini soru\u015fmaq kimidir. O dey\u0259c\u0259k: \u201cM\u0259n skripkan\u0131, onun yay\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u0259m v\u0259 ifa edir\u0259m\u201d. Amma Sizin siyas\u0259tiniz m\u00fc\u0259yy\u0259n, m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, \u00e7ox ayd\u0131n, \u00e7ox yax\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyasi prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r ki, bu \u00e7oxvektorlu siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Siz Prezident \u018fliyevin, z\u0259nnimc\u0259, bel\u0259 u\u011furlu xarici siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n 5-7 t\u0259m\u0259l siyasi prinsipl\u0259rini dey\u0259 bil\u0259rsinizmi? Sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. M\u0259n bir d\u0259f\u0259 avropal\u0131 h\u0259mkarlar\u0131mla qapal\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259, h\u0259l\u0259 2020-ci ild\u0259n sonra, amma 2023-c\u00fc ild\u0259n \u0259vv\u0259l, v\u0259ziyy\u0259t m\u00fczakir\u0259 olunanda, burada, Xank\u0259ndid\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 separat\u00e7\u0131lar olanda bildirmi\u015fdim ki, &#8211; o q\u0259d\u0259r uzun s\u00f6hb\u0259t gedirdi, &#8211; m\u0259n bir d\u0259f\u0259 dedim ki, bunu a\u00e7\u0131q, \u00fcz-\u00fcz\u0259 demi\u015f\u0259m, y\u0259ni, yox, xalq\u0131ma he\u00e7 vaxt yalan s\u00f6yl\u0259mir\u0259m. Bel\u0259c\u0259 d\u0259 dedim. Bu, \u0259slind\u0259, do\u011frudur. Amma sual\u0131n\u0131za cavab olaraq, m\u0259n beyn\u0259lxalq h\u0259mkarlar\u0131ma da he\u00e7 vaxt yalan dan\u0131\u015fmama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u018flb\u0259tt\u0259, imkan daxilind\u0259. Hesab edir\u0259m ki, biz obyektiv v\u0259 d\u00fcr\u00fcst olmal\u0131y\u0131q, yalan dan\u0131\u015fmamal\u0131y\u0131q. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, y\u0259qin ki, \u0259sas prinsipl\u0259rd\u0259n biridir: ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z xalq\u0131ma h\u0259qiq\u0259ti s\u00f6yl\u0259m\u0259k. \u0130nternet v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn burada dediyiniz h\u0259r \u015fey d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada rezonans do\u011furur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, m\u0259nim Prezident v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyim \u00e7oxillik \u0259v\u0259zsiz t\u0259cr\u00fcb\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r v\u0259 onu ba\u015fqa c\u00fcr \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. H\u0259m d\u0259 bel\u0259 etibarl\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin quruldu\u011fu, etimad g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yiniz zaman. G\u00fcv\u0259nm\u0259k raz\u0131la\u015fmaq dem\u0259k deyil, etimad g\u00f6st\u0259rm\u0259k n\u0259d\u0259ns\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 naraz\u0131 olmaq v\u0259 ya m\u00fcsb\u0259t g\u00fcnd\u0259md\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey\u0259 sahib olmaq dem\u0259k deyil. G\u00fcv\u0259nm\u0259k, sad\u0259c\u0259 olaraq inanmaq dem\u0259kdir ki, \u0259g\u0259r bir insan bunu deyibs\u0259, dem\u0259li bel\u0259 olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, bu, biz\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuz qazanma\u011fa imkan ver\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir. \u0130kinci amil, m\u0259nc\u0259, he\u00e7 d\u0259 az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir. Bu, h\u0259mi\u015f\u0259 haql\u0131 olaraq qeyd etdiyiniz kimi, prinsipl\u0259r\u0259, konkret olaraq beyn\u0259lxalq h\u00fcququn universal prinsipl\u0259rin\u0259 riay\u0259t etm\u0259kdir. \u0130st\u0259nil\u0259n v\u0259ziyy\u0259td\u0259, ist\u0259r siyasi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ba\u015fqa \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, biz h\u0259mi\u015f\u0259 onlara sadiq olmu\u015fuq. Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz d\u0259 separatizmd\u0259n v\u0259 i\u015f\u011faldan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n bir \u00f6lk\u0259 kimi sad\u0259c\u0259 olaraq d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir yerind\u0259 analoji v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259timizi ba\u015fqa c\u00fcr ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 sadiqlik h\u0259m d\u0259 fundamental amildir v\u0259 hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 layiqli yer tutmas\u0131na imkan verib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan co\u011frafiyas\u0131, &#8211; m\u0259n bu haqda art\u0131q dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam, &#8211; bu, t\u0259bii ki, d\u0259rmanlar kimi, kimin \u0259lind\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00e7ox faydal\u0131 bir amildir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6zl\u0259rini riskl\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn co\u011frafiyadan istifad\u0259 edirl\u0259r. Az\u0259rbaycana g\u0259linc\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 riskl\u0259rin daxili m\u0259nb\u0259l\u0259ri yoxdur. B\u00fct\u00fcn potensial riskl\u0259r bizim s\u0259rh\u0259dl\u0259rimizd\u0259n k\u0259narda formala\u015fa bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u00fcrprizl\u0259rd\u0259n, f\u0259aliyy\u0259timizl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmayan b\u0259zi riskl\u0259rd\u0259n qorunmaq da vacib idi v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 co\u011frafiyan\u0131n m\u00fch\u00fcm rolu olub. Az\u0259rbaycan, eyni zamanda, h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 m\u00fcs\u0259lman t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, ECO v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa qurumlar vasit\u0259sil\u0259 sammit formatlar\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n azsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcfuzunu vur\u011fulayan daha bir m\u00fch\u00fcm amil, dey\u0259rdim ki, D-8 T\u0259\u015fkilat\u0131na yeni \u00fczv olan ilk v\u0259 yegan\u0259 \u00f6lk\u0259 olmas\u0131d\u0131r. Vaxtil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin, Pakistan\u0131n, Misirin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131lan v\u0259 haz\u0131rda m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259halisin\u0259, potensial\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259kkiz d\u00f6vl\u0259tini birl\u0259\u015fdir\u0259n t\u0259\u015fkilat h\u0259l\u0259 bir \u00e7ox onillikl\u0259r \u0259vv\u0259l yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n indiy\u0259d\u0259k yeni \u00fczv q\u0259bul etm\u0259yib. Az\u0259rbaycan yekdillikl\u0259 q\u0259bul edil\u0259n yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, sual\u0131n\u0131za sonsuz cavab verm\u0259k olar, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada dayanaca\u011fam. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir: \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alanda qon\u015funun da maraqlar\u0131na baxmaq. Y\u0259ni, milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259 fundamental amildir, lakin regional v\u0259 qlobal kontekstd\u0259n ayr\u0131laraq bu amild\u0259n g\u00fccl\u00fc sui-istifad\u0259 etm\u0259k olmaz. H\u0259mi\u015f\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 baxmaq laz\u0131md\u0131r, v\u0259ziyy\u0259t\u0259 qon\u015funun prizmas\u0131ndan baxma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Onda \u00e7ox \u015fey ayd\u0131nla\u015f\u0131r, bel\u0259 olan halda anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olan bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li nizamlan\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 bir suala g\u00f6r\u0259 siz\u0259 minn\u0259tdaram.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, ki\u00e7ik bir ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259rdim. M\u0259n Tramp\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sini proqnozla\u015fd\u0131rm\u0131rd\u0131m. Sad\u0259c\u0259 dedim; onun bizim kimi fundamental d\u0259y\u0259rl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha yax\u015f\u0131 olard\u0131. O, m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flamam\u0131\u015f yegan\u0259 AB\u015e Prezidentidir. H\u0259m d\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 son qoyan bir adam oldu\u011fu ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Biz, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycana v\u0259 Erm\u0259nistana son n\u0259tic\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k s\u0259yl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ona \u00e7ox minn\u0259tdar\u0131q. O, beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizik \u00fczr\u0259 daha qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na baxmayaraq, C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 \u015f\u0259raiti d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, onun q\u0259l\u0259b\u0259si bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycanda bizi \u00e7ox sevindirir. T\u0259bii olaraq, arzulay\u0131r\u0131q ki, o, i\u015fini sona \u00e7atd\u0131rs\u0131n, \u201cVa\u015finqton bataql\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 dibin\u0259 q\u0259d\u0259r qurutsun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0\u00c7inin Sinxua agentliyinin Bak\u0131 ofisinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Zhong Zhong, buyurun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Zhong Zhong: Salam, c\u0259nab Prezident. \u018fvv\u0259lc\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259riniz \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Sinxua agentliyin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verdiniz. Bu m\u00fcsahib\u0259 \u00c7ind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck maraqla qar\u015f\u0131land\u0131. D\u00fcz\u00fcn\u00fc des\u0259k, Siz art\u0131q Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n parlaq \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmisiniz. Ayd\u0131nd\u0131r ki, s\u0259f\u0259rinizd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda t\u0259maslar daha da intensivl\u0259\u015fdi. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair x\u0259b\u0259rl\u0259r e\u015fidirik. Bu bax\u0131mdan sual\u0131m bel\u0259dir: Az\u0259rbaycan il\u0259 \u00c7in aras\u0131ndak\u0131 m\u00f6vcud m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz? \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n perspektivl\u0259ri n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Qaraba\u011fa B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259ri hans\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259r? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u00c7in Xalq Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259dri c\u0259nab Si Cinpinl\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k imkan\u0131m olub. Bu il d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259rim zaman\u0131 v\u0259 \u00f6t\u0259n il beyn\u0259lxalq sammit \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimiz ba\u015f tutub, h\u0259m\u00e7inin iki m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259di q\u0259bul etdik v\u0259 imzalad\u0131q. \u00d6t\u0259n il bu s\u0259n\u0259d \u201cStrateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda B\u0259yanat\u201d, bu il is\u0259 \u201cH\u0259rt\u0259r\u0259fli strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda Birg\u0259 B\u0259yanat\u201d olmu\u015fdur. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259n y\u00fcks\u0259k formalar\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir. \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 il\u0259 bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimada \u0259saslanan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurma\u011f\u0131m\u0131z bizi \u00e7ox sevindirir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">H\u0259m\u00e7inin dem\u0259liy\u0259m ki, c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l \u00fcmumv\u0259t\u0259nda\u015f pasportlar\u0131 il\u0259 \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259r etm\u0259k ist\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn viza rejimi tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Biz is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259mizd\u0259 bir il \u0259vv\u0259l \u00c7in v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn viza rejimini l\u0259\u011fv etmi\u015fik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu add\u0131m xalqlar\u0131m\u0131z, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimiz v\u0259 i\u015f adamlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda t\u0259maslar\u0131n daha da intensivl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycanla \u00c7in h\u0259r zaman bir-birinin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 suverenliyini d\u0259st\u0259kl\u0259yib. Az\u0259rbaycan a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirir ki, \u00c7in Xalq Respublikas\u0131n\u0131n Tayvan v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Bizim m\u00f6vqeyimiz olan \u201cvahid \u00c7in\u201d siyas\u0259ti \u00c7in r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 v\u0259 xalq\u0131na yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na dair b\u00f6y\u00fck planlar\u0131m\u0131z var. Haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck potensial m\u00f6vcuddur. Art\u0131q \u00c7inin bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycana v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n Q\u0259rb\u0259 konteyner qatarlar\u0131 g\u00f6nd\u0259rilir. Bu qatarlar\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 h\u0259tta onlarla faiz artmaqdad\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, yax\u0131n zamanda bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 artacaq. Biz c\u0259nab Si Cinpinin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u201cBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc \u0259vv\u0259ld\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fik v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 uy\u011fun n\u0259qliyyat-logistika infrastrukturunu haz\u0131r etmi\u015fik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259ri G\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisi layih\u0259l\u0259rinin realla\u015fmas\u0131nda podrat\u00e7\u0131 qismind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edirl\u0259r. \u0130nvestor \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nan G\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259ri \u00c7in istehsal\u0131d\u0131r. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 biz, h\u0259m\u00e7inin \u00c7in \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 b\u0259rpaolunan enerji \u2013 G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Art\u0131q m\u00fcvafiq sazi\u015fl\u0259r imzalan\u0131b v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu sah\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Y\u0259ni, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz \u00e7ox m\u00f6hk\u0259mdir. H\u0259m d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, h\u0259m d\u0259 nazirl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00e7ox f\u0259al siyasi dialoq apar\u0131l\u0131r. \u00c7inin m\u00fcxt\u0259lif regionlar\u0131 il\u0259 d\u0259 \u00e7ox s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurulub. Art\u0131q \u00c7ind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 ticar\u0259t evi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck perspektivl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">N\u0259qliyyat-logistika layih\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 dediyim kimi, \u00c7in Xalq Respublikas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n M\u0259rk\u0259zi Asiyada maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259n yeni d\u0259mir yolu arteriyalar\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n Az\u0259rbaycana v\u0259 daha sonra beyn\u0259lxalq mar\u015frutlar \u00fczr\u0259 y\u00fck ax\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Xo\u015f g\u0259lmisiniz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0N\u00f6vb\u0259ti sual \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fc AnewZ-un Va\u015finqton m\u00fcxbiri Oubai \u015eahbandara veririk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Oubai \u015eahbandar: C\u0259nab Prezident, m\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dair sual verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bir il \u0259vv\u0259l Siz \u015eu\u015fa Forumunda Prezident Tramp\u0131n birinci prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onun m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 getm\u0259m\u0259k irsini t\u0259rif formas\u0131nda vur\u011fulad\u0131n\u0131z. T\u0259bii ki, Siz \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259sini qeyd etdiniz v\u0259 bildirdiniz ki, o vaxt namiz\u0259d olan Prezident Tramp Sizin d\u0259 \u015f\u0259rik \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131z x\u00fcsusi siyas\u0259t\u0259 \u00f6n\u0259m verir. Bir il ke\u00e7dikd\u0259n sonra Prezident Tramp se\u00e7kid\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qalib g\u0259ldi. Bu, Az\u0259rbaycan-AB\u015e m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 potensial qaydada yeni era hesab edil\u0259 bil\u0259rmi? Amerika v\u0259 Az\u0259rbaycan yenid\u0259n b\u00f6y\u00fck dost ola bil\u0259rl\u0259rmi?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u018fslind\u0259, biz buna \u00fcmid edirik v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, haz\u0131rda Tramp Administrasiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin bir ne\u00e7\u0259 ay\u0131 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, biz d\u00fcz yolday\u0131q. Biz normal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131r\u0131q. Bilirsiniz, \u0259vv\u0259lki AB\u015e Administrasiyas\u0131 dem\u0259k olar ki, AB\u015e-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rini he\u00e7\u0259 endirmi\u015fdi. D\u00f6vl\u0259t Departamentinin y\u00fcks\u0259kr\u00fctb\u0259li r\u0259smil\u0259ri a\u00e7\u0131q s\u00f6yl\u0259yirdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycanla bir daha i\u015fl\u0259r adi qaydada ged\u0259 bilm\u0259z v\u0259 bu, suverenliyin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259r\u0259fimizd\u0259n b\u0259rpa olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. T\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259rsinizmi? Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar \u00f6z suverenliyini b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Ukraynan\u0131n s\u0259yl\u0259rini g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, lakin biz \u00f6z suverenliyimizi b\u0259rpa etdikd\u0259 onlar b\u0259yan etdi ki, i\u015fl\u0259r art\u0131q adi qaydada apar\u0131la bilm\u0259z v\u0259 bunlar\u0131 D\u00f6vl\u0259t Departamentinin y\u00fcks\u0259kr\u00fctb\u0259li r\u0259smisi deyirdi. Prezident Baydenin Administrasiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 qeyri-dost hesab etdiyimiz bir \u00e7ox dig\u0259r add\u0131mlar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin korlanmas\u0131nda, \u0259slind\u0259, \u0259sas meyar idi. \u018flb\u0259tt\u0259, Prezident Bayden h\u0259r il etdiyi kimi, Azadl\u0131\u011fa D\u0259st\u0259k Akt\u0131n\u0131n 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015finin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131ndan uzaqla\u015faraq, bu c\u00fcr q\u0259rar\u0131 yenid\u0259n q\u0259bul etm\u0259diyini biz \u00e7ox ciddi n\u0259z\u0259r\u0259 ald\u0131q, \u00e7\u00fcnki biz onlara \u018ffqan\u0131standa laz\u0131m oldu\u011fumuz zaman, o v\u0259 onun s\u0259l\u0259fl\u0259ri h\u0259min d\u00fcz\u0259li\u015fin q\u00fcvv\u0259sini \u0259vv\u0259ll\u0259r dayand\u0131r\u0131rd\u0131. \u018ffqan\u0131standa biz onlara art\u0131q laz\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6vrd\u0259 onlar 1992-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f sanksiyalar\u0131 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 yenid\u0259n t\u0259tbiq etdil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, 1992-ci ild\u0259 AB\u015e Konqresinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259bul etdiyi sanksiyalar onunla ba\u011fl\u0131 idi ki, Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistan\u0131 blokadaya al\u0131r v\u0259 bu, Prezident Tramp\u0131n dediyi kimi, saxta x\u0259b\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda olan m\u0259s\u0259l\u0259 idi. Biz Erm\u0259nistan\u0131 blokadaya almam\u0131\u015fd\u0131q. Erm\u0259nistan \u0259razimizi i\u015f\u011fal etmi\u015fdir, lakin AB\u015e Konqresind\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st lobbinin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259min sanksiyalar t\u0259tbiq edildi. 2001-ci ild\u0259 biz AB\u015e-a \u018ffqan\u0131standak\u0131 missiyas\u0131nda laz\u0131m oldu\u011fumuz zaman Prezident v\u0259 ovaxtk\u0131 b\u00fct\u00fcn prezidentl\u0259r h\u0259min sanksiyan\u0131n q\u00fcvv\u0259sini dayand\u0131r\u0131rd\u0131. Amma Prezident Bayden onu yenid\u0259n t\u0259tbiq etdi. Bel\u0259likl\u0259, indi biz haz\u0131rda Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarla g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz Va\u015finqtondan \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t mesajlar alm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycandan ged\u0259n mesajlar da \u00e7ox m\u00fcsb\u0259tdir. Bizim enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 da\u015f\u0131malara aid sah\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q tariximiz var. Art\u0131q dediyim kimi, biz AB\u015e-la \u0130raqda v\u0259 \u018ffqan\u0131standa onlara laz\u0131m oldu\u011fumuz zaman olmu\u015fuq v\u0259 h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131m\u0131z onlarla \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 xidm\u0259t edib. G\u00f6zl\u0259ntimiz b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 \u00fcmid edirik ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 AB\u015e-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131racaq m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259r olacaq. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, tamamil\u0259 t\u0259biidir, \u00e7\u00fcnki bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bizi, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 c\u0259nab Tramp\u0131n Administrasiyas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onun ilk prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 AB\u015e-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t olmu\u015fdur. Fikrimc\u0259, art\u0131q g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz v\u0259 s\u00f6yl\u0259diyim h\u0259min m\u00fcsb\u0259t tendensiyalar\u0131n davam\u0131 olacaq. Haz\u0131rda o, b\u00fct\u00f6v qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u00e7ox m\u0259\u015f\u011fuldur. Lakin eyni zamanda o, C\u0259nubi Qafqaz prosesind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llinin tap\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana v\u0259 Erm\u0259nistana yard\u0131m etm\u0259kd\u0259 \u0259la i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Bel\u0259likl\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha \u00e7ox yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259rimiz olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun: Sa\u011f olun. C\u0259nab Agha Iqrar Haroon, DND X\u0259b\u0259rl\u0259r Agentliyinin r\u0259hb\u0259ri, buyurun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Agha Iqrar Haroon: \u00c7ox sa\u011f olun. C\u0259nab Prezident, \u0259vv\u0259lc\u0259 Pakistan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tin anlarda g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Siz, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259niz v\u0259 xalq\u0131n\u0131z t\u0259cav\u00fcz zaman\u0131 Pakistan\u0131n yan\u0131nda oldunuz. Bunu he\u00e7 zaman yaddan \u00e7\u0131xarmayaca\u011f\u0131q. Buna g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Sual\u0131m, \u0259sas\u0259n, bizim rusiyal\u0131 v\u0259 ukraynal\u0131 dostlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda olan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 aiddir. Cavab\u0131n\u0131z\u0131 bilm\u0259k ist\u0259rdim. Siyasi f\u0259ls\u0259f\u0259nin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan \u00e7ox r\u0259van, lakin q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 beyn\u0259lxalq dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n v\u0259 vasit\u0259\u00e7iliyin qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evrilir. Siz bu yax\u0131nlarda \u0130srail v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7i oldunuz. Ondan \u0259vv\u0259l is\u0259 Rusiya il\u0259 NATO aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 ev sahibliyi etdiniz. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Lakin Sizd\u0259n h\u0259min u\u011fur hekay\u0259sinin arxas\u0131nda dayanan meyarlar\u0131n d\u00fcsturunu soru\u015fmazdan \u0259vv\u0259l bir m\u0259s\u0259l\u0259ni qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Siz ECO-nu qeyd etdiniz. ECO o q\u0259d\u0259r d\u0259 operativ v\u0259 ya qeyd etdiyiniz kimi, o q\u0259d\u0259r d\u0259 u\u011furla \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131. Bel\u0259 m\u00fch\u00fcm regional t\u0259\u015fkilat\u0131n s\u00fcstl\u00fcy\u00fc arxas\u0131nda n\u0259 kimi meyarlar dayana bil\u0259r? Ukrayna il\u0259 Rusiya aras\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin he\u00e7 olmasa dayanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn rol oynaya bil\u0259rsinizmi? \u00c7ox sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. Biz yaln\u0131z d\u0259v\u0259t olunan zaman m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qo\u015fuluruq. \u018fg\u0259r d\u0259v\u0259t olunmuruqsa, biz \u00f6z yerimizd\u0259 qal\u0131r\u0131q. Kimins\u0259 d\u0259v\u0259tsiz getdiyi kimi biz getmirik. \u018fg\u0259r d\u0259v\u0259t olarsa, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, biz laz\u0131mi vasit\u0259\u00e7ilik ed\u0259 bil\u0259rik. Amma g\u0259r\u0259k xahi\u015f edilsin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">ECO-ya g\u0259ldikd\u0259, raz\u0131yam ki, bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 var v\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 biz bu t\u0259sisata yeni bir \u00f6l\u00e7\u00fc g\u0259tirm\u0259k ist\u0259dik. Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u0259n Ba\u015f katib c\u0259nab Xan il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcm, &#8211; bildiyiniz kimi, o, pakistanl\u0131d\u0131r, &#8211; raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldik ki, bu d\u0259f\u0259 m\u00fcxt\u0259lif forumlar ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 burada, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259, biri \u015eu\u015fada, dig\u0259ri A\u011fdamda v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 La\u00e7\u0131nda t\u0259\u015fkil olundu. Biznes, Qad\u0131nlar v\u0259 G\u0259ncl\u0259r forumlar\u0131 ba\u015f tutdu. Sonra is\u0259 h\u0259min forumlar\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259ri Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fczakir\u0259 etdikl\u0259ri v\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 hesabat verdil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bel\u0259likl\u0259, biz\u0259 laz\u0131md\u0131r ki, ECO daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li olsun, \u00e7\u00fcnki \u00f6lk\u0259l\u0259rin potensial\u0131n\u0131 real qaydada bilirik. \u00dczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda daha f\u0259al v\u0259 o q\u0259d\u0259r f\u0259al olmayan ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r var, lakin biz\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli yana\u015fma laz\u0131md\u0131r. Bu bax\u0131mdan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259yl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirildi. H\u0259min \u00f6hd\u0259liyi biz s\u0259dr kimi \u00fcz\u0259rimiz\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fck v\u0259 \u0259min\u0259m ki, i\u015fl\u0259r u\u011furlu olacaq. Bizim ECO-dan xeyli b\u00f6y\u00fck olan t\u0259sisatlarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131nda z\u0259ngin s\u0259drlik t\u0259cr\u00fcb\u0259miz var. \u00dc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 f\u0259aliyy\u0259timiz o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 oldu ki, \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r yekdil olaraq s\u0259drliyimizi bir il d\u0259 art\u0131rmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, d\u00f6rd il \u0259rzind\u0259 s\u0259dr olduq v\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na \u00e7ox dinamika g\u0259tirdik. Biz haz\u0131rda i\u015fl\u0259y\u0259n Parlament \u015e\u0259b\u0259k\u0259sini yaratd\u0131q, Qad\u0131nlar v\u0259 G\u0259ncl\u0259r platformalar\u0131n\u0131 t\u0259sis etdik. Bir s\u00f6zl\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131 daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli ed\u0259n i\u015fl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bizd\u0259 h\u0259min mexanizml\u0259r var. Biz v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq t\u0259sisatlarda i\u015ftirak edirik, lakin b\u0259z\u0259n h\u0259min beyn\u0259lxalq t\u0259sisatlarda h\u0259mr\u0259ylik \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259yik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xarici siyas\u0259timiz\u0259 g\u0259ldikd\u0259 dey\u0259rdim ki, onun istiqam\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259yib, lakin formas\u0131 d\u0259yi\u015fib. S\u0259b\u0259b ondad\u0131r ki, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si tarixd\u0259 qald\u0131qdan sonra bizim i\u015f\u011fal zaman\u0131 etm\u0259diyimiz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 indi daha \u00e7ox vaxt\u0131m\u0131z var. Bir halda ki, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 h\u0259ll olunub, vaxt qal\u0131r. Bununla bel\u0259, b\u00fct\u00fcn sonsuz dan\u0131\u015f\u0131qlar, Minsk qrupu \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn m\u0259nas\u0131z s\u0259f\u0259rl\u0259ri \u00e7ox vaxt apar\u0131rd\u0131. O zaman vaxt\u0131m\u0131z qalm\u0131rd\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll etm\u0259k potensial\u0131m\u0131z olsa da, onunla m\u0259\u015f\u011ful olmurduq. B\u00fct\u00fcn xarici siyas\u0259timiz t\u0259bii olaraq \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259rpas\u0131na y\u00f6n\u0259lirdi. \u0130ndi m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunduqdan sonra biz beyn\u0259lxalq arenada daha f\u0259al\u0131q v\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda vasit\u0259\u00e7ilik s\u0259yl\u0259rimiz bunun yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir. Biz beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin h\u0259qiq\u0259t\u0259n f\u0259al \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fik. F\u0259rqli beyn\u0259lxalq i\u015ftirak\u00e7\u0131larla g\u00fccl\u00fc \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259miz \u0259n az\u0131 geni\u015f regionda daha m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r v\u0259 oynayacaq. Geni\u015f region dedikd\u0259, m\u0259n C\u0259nubi Qafqaz\u0131, Orta \u015e\u0259rqi, M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn yerl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. H\u0259m\u00e7inin Avropa da ola bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 g\u00fcnd\u0259liyimiz dey\u0259rdim ki, yenid\u0259n ba\u015flama prosesind\u0259dir. H\u0259m\u00e7inin \u0259vv\u0259lki Avropa Komissiyas\u0131 il\u0259 \u00e7\u0259tin anlar olub, lakin indiki yeni Komissiyadan, onun r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n m\u00fcsb\u0259t mesajlar al\u0131r\u0131q. Birm\u0259nal\u0131 olaraq, biz d\u0259 m\u00fcsb\u0259t cavab veririk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. \u201cBerliner Verlag\u201d q\u0259zetinin redaktoru Holger Fridrix buyurun, sual\u0131n\u0131z\u0131 verin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Holger Fridrix: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident v\u0259 h\u00f6rm\u0259tli h\u0259mkarlar. D\u0259v\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn minn\u0259tdaram. M\u0259n Almaniyadan, Berlind\u0259n g\u0259lmi\u015f\u0259m v\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Avropan\u0131n Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 bir az ziddiyy\u0259tli r\u0259y var. \u015e\u0259xsi m\u00fc\u015fahid\u0259m g\u00f6st\u0259rir ki, son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 bu regionda, \u00d6zb\u0259kistanda, Qazax\u0131standa v\u0259 h\u0259tta Az\u0259rbaycanda tam ba\u015fqa hadis\u0259l\u0259r gedir. \u018fksin\u0259, region \u00e7ox inki\u015faf edir, dinamikdir, y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck planlara malikdir. H\u0259tta Erm\u0259nistanla m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Avropaya baxsaq is\u0259 h\u0259l\u0259 \u0259fsuslar ki, h\u0259ll variant\u0131 yoxdur. Sual\u0131m bel\u0259dir, Siz siyasi lidersiniz, Az\u0259rbaycana g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rs\u0131n\u0131z. \u018fg\u0259r Siz Q\u0259rbi Avropada ictimai r\u0259y\u0259 t\u0259sir etm\u0259k arzusunda olsayd\u0131n\u0131z, Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda hans\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n olmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259rdiniz? M\u0259n median\u0131 yox, ictimai r\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Bu haqda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, siz bunu m\u0259nd\u0259n yax\u015f\u0131 bilirsiniz ki, ictimai r\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n media t\u0259sir edir, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda t\u0259hlil\u0259 g\u0259ldikd\u0259. Sizin r\u0259yiniz media \u0259sas\u0131nda formala\u015f\u0131r v\u0259 siz \u00e7ox diplomatik s\u00f6z i\u015fl\u0259tdiniz: \u201cziddiyy\u0259tli\u201d. Buna g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram. Lakin tam a\u00e7\u0131q dan\u0131\u015fsaq, Q\u0259rbin ictimai r\u0259yi v\u0259 Q\u0259rb medias\u0131n\u0131n t\u0259siri Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259 \u00e7ox m\u0259nfi v\u0259 \u0259dal\u0259tsizdir. Biz \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q bunu d\u0259yi\u015f\u0259k, amma al\u0131nmad\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 yox ki, biz f\u0259al deyilik, biz \u00e7ox f\u0259al\u0131q. S\u0259b\u0259b \u00f6lk\u0259miz haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif saxta hekay\u0259tl\u0259rin s\u00f6yl\u0259nilm\u0259si v\u0259 \u015fayi\u0259l\u0259rin yay\u0131lmas\u0131nda, Az\u0259rbaycan\u0131 qara r\u0259ngd\u0259 t\u0259svir etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn dikt\u0259 ed\u0259n Avropan\u0131n siyasi spektrind\u0259 olan b\u0259zi qaydalarda v\u0259 prosedurlardad\u0131r. Bunun bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bi m\u00f6vcuddur. Onlardan birini yaddan \u00e7\u0131xarmal\u0131 deyilik. O, AB\u015e-da \u00e7ox f\u0259al olan birl\u0259\u015fmi\u015f erm\u0259ni lobbi qruplar\u0131d\u0131r. Siz v\u0259 biz bilirik ki, Q\u0259rbd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Almaniyada b\u0259zi media AB\u015e-\u0131n t\u0259siri alt\u0131ndad\u0131r. Y\u0259ni, erm\u0259ni medias\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 anti-Az\u0259rbaycan dair\u0259l\u0259rind\u0259n reportajlar daxil olanda, birm\u0259nal\u0131 olaraq, biz Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u00fcmumi media h\u00fccumunu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Biz bununla art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. M\u0259n bunu b\u00f6y\u00fck beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. Birincisi, 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk Avropa Oyunlar\u0131 ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 oldu. O vaxt biz saxta hekay\u0259tl\u0259r, h\u00fccumlar v\u0259 Q\u0259rb medias\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif qarayaxma c\u0259hdl\u0259rinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrildik. Sonuncu misal COP29 idi. H\u0259min vaxt Q\u0259rbin apar\u0131c\u0131 medias\u0131nda g\u00fcnd\u0259 \u0259n az\u0131, ola bilsin 7 v\u0259 ya 10 m\u0259qal\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. Prezident Tramp onlar\u0131 saxta x\u0259b\u0259r adland\u0131r\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cWashington Post\u201d, \u201cNew York Times\u201d, \u201cNewsweek\u201d, yaxud Fransan\u0131n \u201cLe Monde\u201d v\u0259 \u201cFigaro\u201d kimi m\u0259tbuat orqanlar\u0131. Bunlar Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00f6zd\u0259n salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f, t\u0259\u015fkil olunmu\u015f h\u00fccumlar idi. Birinci s\u0259b\u0259b is\u0259 erm\u0259ni lobbisinin ayaq almas\u0131 oldu. \u0130kincisi, bilirsiniz, biz \u00f6lk\u0259mizin potensial\u0131n\u0131 bilirik. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini bilirik v\u0259 vaxt ke\u00e7dikc\u0259 g\u00fcc\u00fcm\u00fcz d\u0259 art\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, Q\u0259rbd\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259yusluq var idi ki, Az\u0259rbaycan h\u0259ddind\u0259n art\u0131q m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apar\u0131r, t\u0259limatlar\u0131m\u0131za qulaq asm\u0131r, m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259rimiz\u0259 m\u0259h\u0259l qoymur v\u0259 ist\u0259diyini edir. \u018fg\u0259r biz h\u0259min m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri dinl\u0259s\u0259ydik, ola bilsin, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259miz \u0259n az\u0131 iki qon\u015fusu il\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259 idi. \u018fg\u0259r m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri dinl\u0259s\u0259ydik, biz Qaraba\u011f\u0131 he\u00e7 zaman qaytara bilm\u0259zdik. \u018fg\u0259r m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri dinl\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn ola bilsin BVF-d\u0259n v\u0259 onun \u201cpar\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u201d strategiyas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olard\u0131q. Bir s\u00f6zl\u0259, biz m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r\u0259 qulaq asmad\u0131q. G\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259ni, g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131 qurduq. Xarici borcumuzu \u00dcDM-in 6,9 faizin\u0259 q\u0259d\u0259r azaltd\u0131q. Bizi t\u0259nqid ed\u0259nl\u0259rin xarici borcu \u00dcDM-in 100 faizind\u0259n \u00e7oxdur. Biz yoxsullu\u011fu 49 faizd\u0259n 5 faiz\u0259 endirdik. M\u0259n Fransada yoxsulluq haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mir\u0259m. M\u0259nc\u0259, t\u0259xmin\u0259n 16 faizdir. Bax, bel\u0259c\u0259 oldu. Biz \u00f6z h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fay\u0131r\u0131q, \u00f6z irad\u0259mizi t\u0259lqin etmirik. Biz avropal\u0131lara \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 aparma\u011f\u0131, nec\u0259 evl\u0259nm\u0259yi v\u0259 nec\u0259 yem\u0259yi \u00f6yr\u0259tmirik. Lakin eyni m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn ist\u0259yirik. Biz h\u00f6rm\u0259t ist\u0259yirik. Biz ist\u0259yirik h\u0259yat\u0131m\u0131za, torpa\u011f\u0131m\u0131za anlay\u0131\u015fla yana\u015fs\u0131nlar v\u0259 biz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bizd\u0259n ist\u0259diyini edirik. Bel\u0259likl\u0259, s\u0259mimi des\u0259k, biz Avropada ictimai r\u0259y\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k s\u0259yl\u0259rimizi d\u0259 art\u0131q k\u0259nara qoymu\u015fuq. Biz Avropada ictimai r\u0259y\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k s\u0259yl\u0259rimizi d\u0259 art\u0131q k\u0259nara qoymu\u015fuq. Biz bunun vaxt itkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. Lakin \u0259n yax\u015f\u0131 yol bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sidir. Burada jurnalistl\u0259r, media, 50-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259n liderl\u0259r topla\u015f\u0131b v\u0259 h\u0259r il auditoriya daha da b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, yeni qonaqlar g\u0259lir. Odur ki, \u0259n yax\u015f\u0131 yol bizi t\u0259rifl\u0259m\u0259k deyil, \u0259n yax\u015f\u0131 yol buraya g\u0259lm\u0259yiniz v\u0259 insanlarla dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n\u0131zd\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n m\u0259nim, h\u00f6kum\u0259t, inki\u015faf haqq\u0131nda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259kdir. Sonra yaln\u0131z bir \u015fey laz\u0131m olacaq, auditoriyaya h\u0259qiq\u0259ti s\u00f6yl\u0259m\u0259k. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fman\u0131 qat-qat yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131racaq. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0&#8220;Qafqaz x\u0259b\u0259rl\u0259ri&#8221; kanal\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi v\u0259 apar\u0131c\u0131s\u0131 Qela Vasadze, buyurun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Qela Vasadze: C\u0259nab Prezident, h\u0259r vaxt\u0131n\u0131z xeyir. Daha bir &#8211; art\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015eu\u015fa Media Forumu adlanan t\u0259dbir\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq m\u0259nb\u0259yi olan bir t\u0259dbirdir. Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m bir s\u0131ra suallar art\u0131q verilib. H\u0259r halda sual ver\u0259c\u0259y\u0259m. M\u0259nim h\u0259l\u0259 d\u0259 suallar\u0131m var, il \u0259rzind\u0259 onlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u0131\u011f\u0131l\u0131b. \u018fbu-Dabid\u0259ki g\u00f6r\u00fc\u015f haqq\u0131nda. \u018fbu-Dabid\u0259ki g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra, d\u00fcz\u00fcn\u00fc des\u0259m, yan\u0131mda \u0259yl\u0259\u015f\u0259n dostum F\u0259rhad M\u0259mm\u0259dova davaml\u0131 olaraq deyirdim. Biz tan\u0131\u015f olanda dedim ki, F\u0259rhad, h\u0259r \u015feyd\u0259n dan\u0131\u015fa bil\u0259rik, amma g\u0259lin, bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015faq: Az\u0259rbaycanla G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n milli maraqlar\u0131, strateji maraqlar\u0131 tamamil\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fbu-Dabid\u0259ki g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: nec\u0259 olur ki, Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli maraqlar\u0131 bir-birin\u0259 bu q\u0259d\u0259r ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir? Strateji c\u0259h\u0259td\u0259n ziddiyy\u0259t n\u0259d\u0259dir? D\u00fcz\u00fcn\u00fc des\u0259m, m\u0259n bu ziddiyy\u0259tl\u0259ri g\u00f6rm\u0259dim. \u00c7\u00fcnki Erm\u0259nistan\u0131n maraqlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131 il\u0259 eynidir &#8211; normal qon\u015fusu, t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olsun v\u0259 bunu inki\u015faf etdirsin. Biz art\u0131q o yer\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q ki, bu maraqlar d\u0259rk edilib. \u018fslind\u0259, bizd\u0259 bel\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259 formala\u015f\u0131b ki, xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r, &#8211; m\u0259n b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmuram, &#8211; sad\u0259c\u0259, konkret maraqlar\u0131 olan insanlardan ibar\u0259t qrup \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz\u0259 v\u0259 adamlara burada \u2013 regionda ya\u015fama\u011fa mane olur. Sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. Z\u0259nnimc\u0259, bu kontekstd\u0259, bu tarixi m\u0259qamda sual\u0131n\u0131z tamamil\u0259 qanunauy\u011fundur v\u0259 Erm\u0259nistan il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131n\u0131n \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 he\u00e7 bir etiraz\u0131m yoxdur. Amma m\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, Erm\u0259nistan bunu h\u0259mi\u015f\u0259 ba\u015fqa c\u00fcr g\u00f6r\u00fcb. \u018fg\u0259r i\u015f\u011fal olmasayd\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259h\u015filikl\u0259, da\u011f\u0131nt\u0131larla, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 il\u0259 deportasiyas\u0131 ba\u015f verm\u0259s\u0259ydi, C\u0259nubi Qafqazda v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 ba\u015fqa c\u00fcr olard\u0131. C\u0259nubi Qafqaz iqtisadi, siyasi, n\u0259qliyyat v\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, enerji bax\u0131m\u0131ndan \u00e7oxdan inteqrasiya olunmu\u015fdu. H\u0259r \u015fey yax\u015f\u0131 olard\u0131, bu q\u0259d\u0259r vaxt itirilm\u0259zdi. S\u0259b\u0259b bizd\u0259 deyil, s\u0259b\u0259b Sovet \u0130ttifaq\u0131 da\u011f\u0131landan b\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131 idar\u0259 ed\u0259n rejiml\u0259rin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 xarakterind\u0259dir. Onlar\u0131n he\u00e7 biri az\u0259rbaycanofobiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 motivi olmayan t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 bir-birind\u0259n x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nmirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Siz ilk d\u0259f\u0259 deyil ki, burada olursunuz v\u0259 y\u0259qin dini ziyar\u0259tgahlar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259m da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 t\u0259hqir olunmas\u0131na diqq\u0259t yetirmisiniz. M\u0259n burada olanda tez-tez ba\u015f \u00e7\u0259kir\u0259m, vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u00f6z-\u00f6z\u00fcm\u0259 sual verir\u0259m: ax\u0131, biz sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onlara pis he\u00e7 n\u0259 etm\u0259mi\u015fik, q\u0259tiyy\u0259n. Onlar burada dinc ya\u015fay\u0131rd\u0131lar, yar\u0131muxtar quruma malik idil\u0259r. Respublika yox, amma muxtar vilay\u0259t idi. Bu muxtar vilay\u0259t\u0259 erm\u0259ni mill\u0259tind\u0259n olanlar r\u0259hb\u0259rlik edirdil\u0259r. Bu bina il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz, dediyim kimi, ke\u00e7mi\u015f vilay\u0259t komit\u0259sinin binas\u0131 var. Orada vilay\u0259t komit\u0259sinin birinci katibi otururdu &#8211; erm\u0259ni idi. \u0130craiyy\u0259 komit\u0259sinin s\u0259dri d\u0259 erm\u0259ni olub. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti vilay\u0259t komit\u0259si b\u00fcrosunun 9 \u00fczv\u00fc var idi v\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda yaln\u0131z bir az\u0259rbaycanl\u0131 olub. O da ki, \u015eu\u015fa rayon komit\u0259sinin birinci katibi idi v\u0259 sad\u0259c\u0259, v\u0259zif\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 orada olmal\u0131 idi, olmasayd\u0131, onu da oraya daxil etm\u0259zdil\u0259r. Hans\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rma bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131q? He\u00e7 bir s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rma yox idi. \u018fksin\u0259, o zaman sovet hakimiyy\u0259tinin oldu\u011fu Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n verdiyi b\u00fct\u00fcn nem\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirdil\u0259r. Bu meydanda g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz h\u0259r \u015fey istisnas\u0131z olaraq Az\u0259rbaycan memarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tikilib. Rayon komit\u0259sinin binas\u0131n\u0131 memar H\u0259s\u0259n M\u0259cidov, indi b\u0259rpa etdiyimiz \u201cQaraba\u011f\u201d otelinin binas\u0131n\u0131 is\u0259 Memarlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n indiki s\u0259drinin atas\u0131, memar \u018fnv\u0259r Qas\u0131mzad\u0259 tikdirib. Haz\u0131rda b\u0259rpa olunan icraiyy\u0259 komit\u0259sinin binas\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 memar K\u0259ng\u0259rli t\u0259r\u0259find\u0259n tikilib. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar olub. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 kindir. A\u011fdam\u0131, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, Qafqaz\u0131n Xirosimas\u0131na \u00e7evirm\u0259k n\u0259y\u0259 laz\u0131m idi? Ax\u0131 bu, m\u00fcharib\u0259 bit\u0259nd\u0259n sonra edilib. Bu, Az\u0259rbaycanla, az\u0259rbaycanl\u0131larla ba\u011fl\u0131 h\u0259r \u015feyin m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n s\u0259b\u0259bsiz kin-k\u00fcdur\u0259tdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130ndi \u018fbu-Dabid\u0259n v\u0259 \u0130r\u0259vandan e\u015fitdiyimiz \u015f\u0259rhl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fsaq, b\u0259li, bu, yax\u015f\u0131 \u015f\u0259rhdir v\u0259 m\u0259n ba\u015f nazir Pa\u015finyan\u0131n Qaraba\u011f\u0131n daha \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan\u0131n bir hiss\u0259si kimi tan\u0131nmal\u0131 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f idim. Bel\u0259 d\u0259 olmal\u0131 idi. M\u0259n bunu onlara dedim. 2018-ci ild\u0259 d\u0259, 2019-cu ild\u0259 d\u0259 dedim, x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdim ki, pis olacaq. Yax\u015f\u0131, \u0259v\u0259zind\u0259 n\u0259 ba\u015f verdi? Buradan \u00e7\u0131xanda bir az sola gedib daha sola baxsan\u0131z, bir futbol stadionu g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz. Haz\u0131rda rekonstruksiya i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. Stadion 1950-ci ill\u0259rd\u0259 tikilib v\u0259 bilirsiniz kimin ad\u0131 verilib? Yox? He\u00e7 bir fikriniz yoxdur? Stalin ad\u0131na stadion. Dem\u0259li, bu stadionda indi Qaraba\u011f\u0131n daha \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi tan\u0131nmal\u0131 oldu\u011funu dey\u0259n ba\u015f nazir Pa\u015finyan 2019-cu ilin yay\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n b\u00f6y\u00fck mitinqd\u0259 bildirib ki, \u201cQaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r v\u0259 n\u00f6qt\u0259\u201d. Bel\u0259likl\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r h\u0259yata imza at\u0131b. H\u0259l\u0259 m\u0259n \u015eu\u015fa \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri, yaxud, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, &#8211; m\u0259n burada parlament adlanan yerd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131m, &#8211; c\u0259nab Pa\u015finyan\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 onu \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259libl\u0259r v\u0259 orada tikintiy\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Buraya g\u0259l\u0259nd\u0259, h\u0259tta o yer\u0259 gedib birba\u015fa xalq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdiyimi d\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram, bu binan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda ona m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdim. Biz onu da\u011f\u0131td\u0131q. \u0130kinci sual: \u0130ndi bu binan\u0131n yerind\u0259 n\u0259 oldu\u011funu bilirsiniz? Bilin, qald\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u201c\u015eu\u015fa\u201d otelidir. Hekay\u0259 bundan ibar\u0259tdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u0130ndi biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 m\u0259xsus olan\u0131 qaytarm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 ham\u0131 bununla bar\u0131\u015f\u0131b, b\u0259li, m\u0259n ciddi ziddiyy\u0259tl\u0259r g\u00f6rm\u00fcr\u0259m. Amma erm\u0259ni h\u0259mkar\u0131mla uzun diskussiya zaman\u0131 m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz m\u00f6vzulardan biri d\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda etimad\u0131n \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 idi. Bu, tamamil\u0259 ba\u015fad\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir. Biz\u0259 g\u0259linc\u0259, m\u00f6vqeyimiz he\u00e7 vaxt d\u0259yi\u015fm\u0259yib. 2003-c\u00fc ild\u0259 \u201cQaraba\u011f bizim torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r!\u201d dediyim kimi, bu 22 il \u0259rzind\u0259 d\u0259 bunu demi\u015f\u0259m v\u0259 deyir\u0259m. Amma erm\u0259nil\u0259rin m\u00f6vqeyi d\u0259yi\u015fib. Onun yenid\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259minat varm\u0131? Bel\u0259 bir z\u0259man\u0259t var? Etimologiyan\u0131, \u015f\u00fcurun t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, m\u0259nim bel\u0259 bir t\u0259minat\u0131m yoxdur. Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn normalar\u0131 v\u0259 \u018fbu-Dabid\u0259 dediyim kimi, separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n tabutunun \u00fcz\u0259rini d\u0259mir-betonla qapadacaq s\u0259n\u0259dl\u0259r z\u0259man\u0259t olmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin bitdiyini hesab edirs\u0259, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f Minsk qrupunu l\u0259\u011fv etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259ntiq sad\u0259dir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131na d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259lidir ki, oradan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259si \u00e7\u0131xar\u0131ls\u0131n. Prinsipc\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 budur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tni raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu s\u0259n\u0259din paraflanmas\u0131 ideyas\u0131 da Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Biz sad\u0259c\u0259 olaraq, \u018fbu-Dabid\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u015f\u0259rh etm\u0259dik. Fikirl\u0259\u015fdik ki, komm\u00fcnikenin birg\u0259 m\u0259tni \u00fcz\u0259rind\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldiyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rh edil\u0259c\u0259k he\u00e7 n\u0259 yoxdur. Amma erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6z \u015f\u0259rhl\u0259ri il\u0259 t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 ortaya qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Prinsipc\u0259, dediyim kimi, biz tabutun \u00fcz\u0259rini d\u0259mir-betonla qapatmaqdan v\u0259 bundan sonra normal ya\u015famaqdan uzaqda deyilik. M\u0259n bunu \u0259vv\u0259lki g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 d\u0259 demi\u015f\u0259m: siz \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131z\u0131 ya\u015fay\u0131n, biz d\u0259 \u00f6z h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fayaq. Ancaq bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 C\u0259nubi Qafqazda az-\u00e7ox m\u0259qbul situasiya t\u0259dric\u0259n yarana bil\u0259r ki, \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259 n\u0259hay\u0259t, he\u00e7 olmasa, h\u0259r hans\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flaya bilsin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bel\u0259likl\u0259, sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m v\u0259 bir daha xo\u015f g\u0259lmisiniz deyir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Moderator Ceyn Viterspun: \u201cReuters\u201d agentliyind\u0259n Nail\u0259 Balayeva, buyurun, sual\u0131n\u0131z\u0131 verin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Nail\u0259 Balayeva: C\u0259nab Prezident, m\u0259nim bir ne\u00e7\u0259 sual\u0131m var. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Rusiya qaz\u0131ndan imtinas\u0131 plan\u0131na g\u0259ldikd\u0259, 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan qaz ixrac\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa haz\u0131rd\u0131rm\u0131? Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri b\u0259yan edib ki, bu bar\u0259d\u0259 AB\u015e-dan t\u0259klifl\u0259r daxil olub. Bununla ba\u011fl\u0131 Bak\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyi n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>N\u00f6vb\u0259ti sual\u0131m Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dairdir. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan MDB-nin \u0130qtisadi \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131na qat\u0131lmad\u0131, bu q\u0259rar hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n q\u0259bul edilmi\u015fdi v\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan il\u0259 Rusiya aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir? AZAL \u015firk\u0259tin\u0259 m\u0259xsus t\u0259yyar\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 insidentl\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri, t\u0259l\u0259bl\u0259ri Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilibmi?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa g\u0259ldikd\u0259 bilirsiniz ki, 2021-ci ild\u0259 biz energetika sah\u0259sind\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda s\u0259n\u0259d imzalad\u0131q v\u0259 o zaman biz ixrac\u0131m\u0131z\u0131 8 milyarddan 13 milyard kubmetr\u0259 qald\u0131rd\u0131q. Bu g\u00fcn 12 \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz ixrac edirik. Onlar\u0131n 10-u Avropa \u00f6lk\u0259sidir, 8-i is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Y\u0259ni, Avropa \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 etibarl\u0131 v\u0259 \u00fcmum-Avropa qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 adland\u0131r\u0131r. Co\u011frafi \u0259hat\u0259 bax\u0131m\u0131ndan maye qaz deyil, boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 n\u0259ql olunan qaza g\u0259ldikd\u0259 Az\u0259rbaycan qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u0259n bu yax\u0131nlarda X\u0259z\u0259r neft s\u0259rgisind\u0259 neft hasilat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131m\u0131z haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131m v\u0259 b\u0259yan etdim ki, bizim plan\u0131m\u0131z 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r qaz hasilat\u0131n\u0131 daha 8 milyard kubmetr art\u0131rmaqd\u0131r. Y\u0259ni, bu g\u00fcn biz 25 milyard kubmetr ixrac ediriks\u0259, o zaman \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qrib\u0259n 33 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Sual ondan ibar\u0259tdir ki, bu \u0259lav\u0259 8 milyard kubmetr hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 ixrac edil\u0259c\u0259kdir? M\u0259n bu haqda dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Art\u0131q qeyd etdim ki, bizim neft k\u0259m\u0259rimiz v\u0259 interkonnektorlar tam h\u0259cmd\u0259 doludur v\u0259 bu neft k\u0259m\u0259rl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259s\u0259, ixrac haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq \u00e7\u0259tin olar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Avropa \u0130ttifaq\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 onlar Rusiya qaz\u0131ndan imtina etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir, biz bunu he\u00e7 vaxt n\u0259z\u0259r\u0259 almam\u0131\u015f\u0131q. Biz he\u00e7 bir halda Rusiya il\u0259 r\u0259qab\u0259t aparma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f\u0131q. H\u0259tta o d\u00f6vrd\u0259 ki, Rusiya Avropaya 150 milyard kubmetr qaz n\u0259ql edirdi. Biz he\u00e7 vaxt dem\u0259mi\u015fik ki, buna alternativ ola bil\u0259rik. Biz s\u0131rf kommersiya prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ririk. Bizim enerji siyas\u0259timiz biznes m\u0259qs\u0259dli olub. Biz bunu he\u00e7 vaxt siyasil\u0259\u015fdirm\u0259mi\u015fik, he\u00e7 bir zaman qaz\u0131n h\u0259cmini azaltmam\u0131\u015f\u0131q. H\u0259tta o \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ki, onlar he\u00e7 vaxt biziml\u0259 raz\u0131la\u015fmay\u0131blar. Bu, s\u0131rf kommersiya prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq \u00f6hd\u0259likl\u0259rimizi r\u0259dd etdiyimiz m\u0259nas\u0131na g\u0259lmir v\u0259 he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz n\u0259qlind\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r fasil\u0259y\u0259 yol verm\u0259mi\u015fik. Budur, bizim m\u0259s\u0259l\u0259miz bel\u0259dir. \u018flav\u0259 8 milyard kubmetr \u00fc\u00e7\u00fcn bazarlar m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Biz Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n t\u0259klifl\u0259r alm\u0131\u015f\u0131q. O \u00f6lk\u0259l\u0259r ki, b\u0259zil\u0259ri art\u0131q bizim qaz\u0131m\u0131z\u0131 al\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131 alm\u0131r. Biz bu t\u0259klifl\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ndiririk. Bazara \u00e7\u0131x\u0131\u015f bax\u0131m\u0131ndan da biz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kommersiya prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda d\u0259y\u0259rl\u0259ndiririk.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Amerika \u015firk\u0259tinin Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini bir n\u00f6v icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131n\u0131za g\u0259ldikd\u0259 bu, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 \u00fcnvanlanmal\u0131d\u0131r. Bizim \u0259razid\u0259 he\u00e7 bir operator, he\u00e7 bir ticar\u0259t\u00e7i, he\u00e7 bir icar\u0259dar ola bilm\u0259z. Erm\u0259nistan n\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir? Onlar \u00e7ox \u015fey ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r, m\u0259nim bundan x\u0259b\u0259rim yoxdur. Onlar art\u0131q d\u0131rnaqaras\u0131 \u201cAvropa m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri\u201dni d\u0259 s\u0259rh\u0259d\u0259 d\u0259v\u0259t edibl\u0259r. Onlar s\u0259rh\u0259dd\u0259ki pe\u015f\u0259kar casuslard\u0131r v\u0259 \u0130rana qar\u015f\u0131 casusluq f\u0259aliyy\u0259ti apar\u0131rlar. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu son \u0130ran-\u0130srail m\u00fcnaqi\u015f\u0259si zaman\u0131 onlar \u0130ran s\u0259rh\u0259di boyu h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. D\u00fczd\u00fcr, onlar binokl vasit\u0259sil\u0259 biz\u0259 d\u0259 bax\u0131rlar, ancaq biz d\u0259 \u00f6z \u0259razimizd\u0259n onlar\u0131 izl\u0259yirik. Sabah Erm\u0259nistan ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259ni, t\u0259r\u0259fi d\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131ca m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, &#8211; m\u0259n \u018fbu-Dabid\u0259 h\u0259mkar\u0131ma dedim, &#8211; bizim Az\u0259rbaycandan Az\u0259rbaycana mane\u0259siz v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz ke\u00e7idimiz olmal\u0131d\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n bir b\u00f6lg\u0259sind\u0259n \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r b\u00f6lg\u0259sin\u0259 ke\u00e7iddir. Bizim y\u00fckl\u0259r v\u0259 bizim v\u0259t\u0259nda\u015flar, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 h\u0259r d\u0259f\u0259 orada s\u0259rh\u0259d\u00e7i erm\u0259ninin simas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259li deyil. Budur bizim t\u0259l\u0259bimiz. Bu, legitim t\u0259l\u0259bdir, bu, \u0259dal\u0259tli t\u0259l\u0259bdir. \u018fks t\u0259qdird\u0259 bizim v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda olacaqd\u0131r. M\u0259n yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qatar Bak\u0131dan Nax\u00e7\u0131vana h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259rk\u0259n m\u0259hz Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Z\u0259ng\u0259zurdan ke\u00e7\u0259n bir hiss\u0259d\u0259 qatara da\u015f at\u0131l\u0131rd\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 qatar\u0131n p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259ri q\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Biz bunu \u00e7ox yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131r\u0131q v\u0259 bu, sovet d\u00f6vr\u00fc idi. Bu nizam-intizam v\u0259 c\u0259za mexanizml\u0259rinin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc bir d\u00f6vrd\u00fcr. Bu g\u00fcn biz v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 risk\u0259 ata bilm\u0259rik. Ona g\u00f6r\u0259 orada he\u00e7 bir fiziki t\u0259mas olmal\u0131 deyil v\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259minatl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir ki, insanlar v\u0259 y\u00fckl\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etsin. Bu, legitim t\u0259l\u0259bdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, siz t\u0259yyar\u0259 q\u0259zas\u0131n\u0131 qeyd etdiniz. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, biz Rusiya r\u0259smil\u0259rind\u0259n he\u00e7 bir cavab almam\u0131\u015f\u0131q. Art\u0131q bu hadis\u0259d\u0259n yeddi ay ke\u00e7ibdir. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015fey ayd\u0131nd\u0131r, biz bilirik n\u0259 ba\u015f verib. Biz bunu s\u00fcbut edirik v\u0259 bilirik ki, Rusiya r\u0259smil\u0259ri d\u0259 bundan x\u0259b\u0259rdard\u0131r. Onlar da g\u00f6z\u0259l bilirl\u0259r n\u0259 ba\u015f verib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ist\u0259nil\u0259n qon\u015fu bunu etm\u0259li idi. Bizim t\u0259l\u0259bimiz t\u0259bii t\u0259l\u0259b idi. Qoy, \u00f6z g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 etiraf etsinl\u0259r. Bizim t\u0259yyar\u0259ni vuranlar c\u0259zaland\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 ail\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259nilsin, qurbanlar\u0131n v\u0259 yaral\u0131lar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259, AZAL-\u0131n t\u0259yyar\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259nilm\u0259lidir. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259n bu haqda daha t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 dan\u0131\u015fa bil\u0259r\u0259m. \u0130st\u0259yirsinizmi m\u0259n bu haqda daha \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131m, daha t\u0259f\u0259rr\u00fcata var\u0131m?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 h\u0259sr etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bizim pilotlar c\u0259sar\u0259t v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k t\u0259yyar\u0259ni q\u0259za eni\u015fin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirdil\u0259r v\u0259 tam hey\u0259t, b\u00fct\u00fcn s\u0259rni\u015finl\u0259r h\u0259lak olmad\u0131. Biz d\u0259rhal oraya &#8211; Aktauya hey\u0259t g\u00f6nd\u0259rdik. Onlar \u00e7\u0259kili\u015f apar\u0131rd\u0131lar v\u0259 g\u00f6rd\u00fcl\u0259r ki, t\u0259yyar\u0259nin f\u00fczulyaj\u0131 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edilmi\u015fdir v\u0259 h\u0259tta t\u0259yyar\u0259d\u0259 olanlar\u0131n iki n\u0259f\u0259ri d\u0259 q\u0259lp\u0259 yaras\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. Guya, Ukrayna dronu bizim t\u0259yyar\u0259mizl\u0259 toqqu\u015fmu\u015fdur. Bu g\u00fcl\u00fcnc bir iddia, t\u0259klif, versiya idi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">T\u0259yyar\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 iki d\u0259f\u0259 h\u00fccum olub. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, Ukrayna dronu g\u0259lir, Az\u0259rbaycan t\u0259yyar\u0259sini h\u0259d\u0259f al\u0131r, sonra qay\u0131d\u0131r gedir v\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 yen\u0259 bizim t\u0259yyar\u0259 il\u0259 toqqu\u015fur. Y\u0259ni, bu u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 hekay\u0259dir, biz bilirik n\u0259 ba\u015f verib. Bundan ba\u015fqa, Rusiya hava m\u0259kan\u0131 ba\u011flanmam\u0131\u015fd\u0131. Hava m\u0259kan\u0131 bizim t\u0259yyar\u0259miz vurulduqdan bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 sonra ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu da m\u0259suliyy\u0259tdir. H\u0259min o \u015f\u0259xsl\u0259r \u201cxal\u00e7a \u0259m\u0259liyyat\u0131\u201dn\u0131 vaxt\u0131ndan gec elan edibl\u0259r. Bu, g\u00fcn q\u0259d\u0259r ayd\u0131nd\u0131r. Ancaq yeddi ayd\u0131r ki, biz cavab ala bilmirik. Bizim Ba\u015f prokurorumuz m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq Rusiyan\u0131n T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131na m\u0259ktub \u00fcnvanlay\u0131r v\u0259 cavab o olur ki, t\u0259hqiqat davam edir. Biz g\u00f6zl\u0259yirik ki, g\u00f6r\u0259k bu t\u0259hqiqat n\u0259 zaman bitir. Ancaq m\u0259n hesab edir\u0259m ki, bu, m\u0259suliyy\u0259tsiz davranmaqd\u0131r. Bu o dem\u0259k deyil ki, biz bunu unudaca\u011f\u0131q. Xeyr, biz bunu unuda bilm\u0259rik. Biz art\u0131q Rusiya t\u0259r\u0259fini m\u0259lumatland\u0131rm\u0131\u015f\u0131q ki, beyn\u0259lxalq \u0259dliyy\u0259 sistemin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259yik. Biz m\u00fc\u0259yy\u0259n bir qovluq haz\u0131rlay\u0131r\u0131q. Bilirik ki, buna vaxt laz\u0131md\u0131r. On il laz\u0131m oldu ki, Malayziya hava yollar\u0131na m\u0259xsus \u201cBoeing\u201dl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hqiqat ba\u015fa \u00e7ats\u0131n. Ancaq biz bu \u0259dal\u0259t\u0259 nail olaca\u011f\u0131q. Biz bunu \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259yik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bug\u00fcnk\u00fc v\u0259ziyy\u0259t ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 d\u0259 m\u0259qbul deyil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, biz art\u0131q iki saatd\u0131r m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131r\u0131q. C\u0259nab Prezident, \u0259lav\u0259 30 d\u0259qiq\u0259 ay\u0131rma\u011f\u0131n\u0131z\u0131 xahi\u015f edir\u0259m, icaz\u0259nizl\u0259, \u0259g\u0259r auditoriya etiraz etmirs\u0259. M\u0259n bilir\u0259m ki, t\u0259yyar\u0259niz var, Bak\u0131ya geri qay\u0131tmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0M\u0259n Anadolu Agentliyind\u0259 strateji kommunikasiya \u00fczr\u0259 menecer c\u0259nab Bilgehan \u00d6zt\u00fcrk\u0259 s\u00f6z verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Bilgehan \u00d6zt\u00fcrk: C\u0259nab Prezident, biz\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bu f\u00fcrs\u0259t\u0259, imkana g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu g\u00fcn Xank\u0259ndinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmaq \u00e7ox f\u0259rqli bir hissdir. Bilir\u0259m ki, bu \u015f\u0259h\u0259r 30 il idi ki, i\u015f\u011fal alt\u0131nda idi. Bu, t\u0259kc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deyil, n\u0259sill\u0259r boyu t\u00fcrkl\u0259rin, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 olan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n da arzusu idi ki, buralar azad edilsin. M\u0259n bilir\u0259m ki, s\u00fclh istiqam\u0259tind\u0259 yol o q\u0259d\u0259r d\u0259 hamar deyil, olmam\u0131\u015fd\u0131r. Siz art\u0131q qeyd etdiniz ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi ilk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00fcsb\u0259t reaksiya vermirdi. Biz s\u00fclh sazi\u015fin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u0131n\u0131q, n\u0259 q\u0259d\u0259r nikbin ola bil\u0259rik?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, m\u0259n art\u0131q qeyd etdim. Bilirsiniz, s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin m\u0259tni art\u0131q raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, prosesin \u0259vv\u0259lin\u0259 qay\u0131td\u0131qda onu qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, m\u0259hz Az\u0259rbaycan s\u00fclh prosesinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olmu\u015fdur. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si bitdikd\u0259n sonra Minsk qrupunun \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131, Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r edirdi. M\u0259n o zaman g\u00f6rd\u00fcm ki, onlar n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259rini bilmirl\u0259r v\u0259 onlar m\u0259n\u0259 sual ver\u0259nd\u0259 dedim ki, biz Erm\u0259nistanla s\u00fclh sazi\u015fi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259liyik. O zaman m\u00fcharib\u0259 bitmi\u015fdi v\u0259 bir bo\u015fluq var idi. M\u0259n t\u0259klif etdim ki, bir proses ba\u015flans\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz s\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tnini haz\u0131rlad\u0131q v\u0259 onu Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259rdik. Onlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259rtl\u0259ri var idi v\u0259 iki il \u0259rzind\u0259 he\u00e7 bir ir\u0259lil\u0259yi\u015f yox idi. Ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259b o idi ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi h\u0259min s\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tnin\u0259 d\u0131rnaqaras\u0131 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sini daxil etm\u0259k ist\u0259yirdi. Biz onlara dedik ki, bax\u0131n, birincisi, \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d sizin t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fczd\u0259 m\u00f6vcuddur, bu, reall\u0131qda m\u00f6vcud deyil. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r v\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin m\u0259tnin\u0259 daxili siyas\u0259timiz\u0259 aid olan bir m\u0259s\u0259l\u0259 daxil edil\u0259 bilm\u0259z. Bu m\u00fczakir\u0259 iki il s\u00fcrd\u00fc v\u0259 he\u00e7 bir ir\u0259lil\u0259yi\u015f olmad\u0131. Bu \u0259razil\u0259ri sentyabrda biz azad ed\u0259nd\u0259n sonra, yaln\u0131z o zaman Erm\u0259nistan art\u0131q bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 israr etm\u0259di, \u00e7\u00fcnki art\u0131q bu m\u00f6vzu ba\u011fl\u0131 idi. Y\u0259ni, n\u0259yin \u00fcz\u0259rind\u0259 israr ed\u0259c\u0259ksiniz? Y\u0259ni, dem\u0259k olar ki, 2024-c\u00fc ilin yanvar\u0131nda real dan\u0131\u015f\u0131qlar ba\u015flan\u0131ld\u0131 v\u0259 bizim haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z layih\u0259nin m\u0259tni \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f getdi v\u0259 o m\u0259tn raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Bundan sonra iki b\u0259ndi Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259mirdi, ancaq Prezident Tramp qalib g\u0259l\u0259n kimi onlar o iki m\u00fcdd\u0259an\u0131 \u0259lav\u0259 el\u0259dil\u0259r. M\u0259n c\u0259nab Pa\u015finyana dedim ki, siz y\u0259qin \u00fcmid edirdiniz ki, xan\u0131m Harris qalib g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 a\u011f at \u00fcz\u0259rind\u0259 olacaqs\u0131n\u0131z. Ancaq bu, ba\u015f verm\u0259di. M\u0259n buna tamamil\u0259 \u0259min\u0259m ki, Tramp qalib olmasayd\u0131, onlar bununla raz\u0131la\u015fmayacaqd\u0131lar. Onlar layiq olduqlar\u0131ndan da, h\u0259zm ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rind\u0259n d\u0259 daha \u00e7ox par\u00e7a qoparmaq ist\u0259yirdil\u0259r. Bu g\u00fcn art\u0131q onlar h\u0259min o iki b\u0259nd \u00fcz\u0259rind\u0259 israr etmirl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn d\u0259 qeyd etdiyim kimi, bu iki m\u0259s\u0259l\u0259, &#8211; Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131na d\u0259yi\u015fiklik v\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupunun burax\u0131lmas\u0131, &#8211; h\u0259ll edil\u0259n kimi s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si imzalana bil\u0259r. B\u0259li, m\u0259tn paraflana bil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi art\u0131q \u018fbu-Dabid\u0259 bu t\u0259klifl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Lakin bildiyiniz kimi, paraflanma he\u00e7 d\u0259 imzalanma dem\u0259k deyil. Y\u0259ni, biri var ki, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda \u015fifahi raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olunur, biri d\u0259 var ki, t\u0259r\u0259fl\u0259r s\u0259n\u0259din h\u0259r s\u0259hif\u0259sinin sonunda \u00f6z imzalar\u0131n\u0131 qoyaraq onu paraflay\u0131r. M\u0259nc\u0259, biz s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131na \u00e7ox yax\u0131n\u0131q. Hesab edir\u0259m ki, bu proses gerid\u00f6nm\u0259z xarakter al\u0131b. Bunun h\u0259r hans\u0131 bir yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131, yenid\u0259n ba\u015f verm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil. Biz he\u00e7 n\u0259yi yenid\u0259n m\u00fczakir\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259yik. Ancaq Erm\u0259nistan yenid\u0259n m\u00fczakir\u0259y\u0259 ba\u015flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, o dem\u0259kdir ki, onlar s\u00fclh ist\u0259mirl\u0259r. Dem\u0259li, o \u0259razi iddias\u0131 qal\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259td\u0259yik. Onlar \u00f6z ev tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259lidirl\u0259r. Bu ba\u015f verdiyi halda biz s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sini imzalaya bil\u0259rik. Bu da region \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck yenilik, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklik olacaq v\u0259 biz art\u0131q bu haqda dan\u0131\u015fd\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">C\u0259nubi Qafqaz sabitlik m\u0259kan\u0131 olacaq. Biz\u0259 sabitlik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki C\u0259nubi Qafqaz \u0259srl\u0259r boyu qan t\u00f6k\u00fclm\u0259si, toqqu\u015fma, i\u015f\u011fal m\u0259kan\u0131 olmu\u015fdur v\u0259 Qafqaz xalqlar\u0131 \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 kifay\u0259tdir, biz art\u0131q s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famal\u0131y\u0131q.-0-<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130ndi is\u0259 s\u00f6z verilir c\u0259nab Joze Martin Jan-Pierrey\u0259. O, Beyn\u0259lxalq Dekolonizasiya C\u0259bh\u0259sinin katibi v\u0259 Qvadelupa Beyn\u0259lxalq T\u0259zminatlar H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dridir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Joze Martin Jan-Pierre: Zati alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident. \u00d6t\u0259n il \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunda Siz Az\u0259rbaycan\u0131n neokolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259ki rolundan dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 t\u0259zyiql\u0259rind\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 istinad etdiniz. H\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu m\u0259s\u0259l\u0259 bar\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131nda n\u0259inki m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq h\u00fcquq \u0259sas\u0131nda m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparanlar\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verdi. Yeni Kaledoniya v\u0259 Fransa aras\u0131nda iyulun 12-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f yeni raz\u0131la\u015fman\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259dal\u0259t v\u0259 azadl\u0131\u011fa can atan d\u0259niz \u0259razil\u0259rind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 davam ed\u0259n kolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizin r\u0259yiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox minn\u0259tdar olard\u0131q.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Fransa il\u0259 Yeni Kaledoniya aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 tarixi presedentdir. Hesab edir\u0259m ki, bu, hekay\u0259tin sonu deyil, ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. Bizim neokolonizml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyimiz tam ayd\u0131nd\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 he\u00e7 bir ikit\u0259r\u0259fli g\u00fcnd\u0259liy\u0259 daxil deyil. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi Az\u0259rbaycan s\u0259drliyin ilk ilind\u0259n ba\u015flayaraq dekolonizasiya, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 olan \u0259razil\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 v\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 qovu\u015fmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar\u0131n icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259yl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015f v\u0259 t\u0259\u015fviq etmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi \u00f6hd\u0259liyimiz, eyni zamanda, bir \u00f6lk\u0259 kimi m\u00f6vqeyimiz idi. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn XXI \u0259srd\u0259 bir \u00f6lk\u0259 dig\u0259r xalq\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda saxlaya bilm\u0259z. Bu, h\u0259r hans\u0131 normal insan davran\u0131\u015f\u0131na he\u00e7 c\u00fcr s\u0131\u011fm\u0131r. Bu, xalqlar\u0131n fundamental h\u00fcquqlar\u0131na, onlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na ziddir. Avropa qit\u0259sinin \u0259sas d\u0259y\u0259rl\u0259ri h\u0259min m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 iddialar\u0131 il\u0259 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulur. Bel\u0259likl\u0259, Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu beyn\u0259lxalq QHT-dir. B\u0259zi Avropa paytaxtlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc v\u0259 ya t\u0259qdim etdiyi kimi deyil. Onun Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. Bununla bel\u0259, h\u0259min qrup q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Qvadelupa, Yeni Kaledoniya, Martinika, Sen-Marten v\u0259 dig\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin xalqlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0131nda g\u00fcnd\u0259liyi yarada bildi. Bu, onlar\u0131n qrupudur. Y\u0259ni, \u00f6z \u015f\u0259xsi g\u00fcnd\u0259liyi olan qrup deyil. Onlar, sad\u0259c\u0259, bu proses\u0259 qo\u015fulmu\u015f Az\u0259rbaycana v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Onlar, sad\u0259c\u0259, xalqlara azad olma\u011fa, \u00f6z taleyinin yiy\u0259si olma\u011fa k\u00f6m\u0259k edirl\u0259r. Onlar\u0131n bunu etm\u0259y\u0259 h\u00fcququ var. Bel\u0259likl\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Fransa v\u0259 Yeni Kaledoniya aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r v\u0259 presedentdir. Hesab edir\u0259m ki, bunlar\u0131 Yeni Kaledoniyada h\u0259min faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r olmadan bel\u0259, etm\u0259k olard\u0131. H\u0259min vaxt Fransan\u0131n d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 10-dan art\u0131q insan\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdi. Bu m\u0259n\u0259 Erm\u0259nistan il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fczakir\u0259l\u0259ri xat\u0131rlad\u0131r. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi 2019-cu ild\u0259 Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n hiss\u0259si kimi tan\u0131sayd\u0131, onda aram\u0131zda m\u00fcharib\u0259 olmazd\u0131. Gec he\u00e7 vaxt olmamaqdan daha yax\u015f\u0131d\u0131r. Lakin, h\u0259m\u00e7inin ayd\u0131nd\u0131r ki, \u0259g\u0259r Yeni Kaledoniya xalq\u0131 \u00f6z g\u00fccl\u00fc siyasi irad\u0259sini, c\u0259sar\u0259tini, m\u00fcbarizliyini, azadl\u0131q u\u011frunda can\u0131ndan ke\u00e7m\u0259y\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259s\u0259ydi, \u00e7ox g\u00fcman ki, h\u0259min sazi\u015f he\u00e7 zaman imzalanmazd\u0131. Bir s\u00f6zl\u0259, siz m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131s\u0131n\u0131z. Siz \u0259razil\u0259rinizi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etm\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131s\u0131n\u0131z. Azadl\u0131q u\u011frunda vuru\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. Azad olma\u011f\u0131n\u0131z u\u011frunda \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. D\u00fcnya bu c\u00fcr i\u015fl\u0259yir v\u0259 \u00fcmid edir\u0259m ki, birinci add\u0131m\u0131n davam\u0131 olacaq. \u018fmin\u0259m ki, Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rin haz\u0131rda Fransa il\u0259 Yeni Kaledoniya aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qurmaq imkan\u0131 olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130ndi is\u0259 s\u00f6z verilir Afrika Birliyinin \u0130nki\u015faf Agentliyinin Ba\u015f direktoru yan\u0131nda kommunikasiyalar v\u0259 t\u0259\u015fviqat \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri xan\u0131m Zifora Maubaney\u0259.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Zifora Maubane: Sizi salamlay\u0131ram Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident. Bu, m\u0259nim Qaraba\u011fa ilk s\u0259f\u0259rimdir, lakin \u00f6t\u0259n il m\u0259n COP29-da i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m. T\u0259dbir s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Sizi v\u0259 hey\u0259tinizi t\u0259brik edir\u0259m. Siz\u0259 iki sual\u0131m var. Lakin Zati-alil\u0259ri, suallar\u0131 verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l tarix\u00e7\u0259ni s\u00f6yl\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m. M\u0259n Afrika Birliyind\u0259 t\u0259\u015fviqat v\u0259 kommunikasiyalar \u00fczr\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131ram. Bir s\u00f6zl\u0259, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m, Afrikan\u0131n inki\u015faf t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri, v\u0259saitl\u0259rin toplanmas\u0131, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirin\u0259 aid strategiyalar, s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r v\u0259 Afrikan\u0131 s\u0259rmay\u0259l\u0259r bax\u0131m\u0131ndan c\u0259lbedici etm\u0259kd\u0259 s\u0259yl\u0259rimiz bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar verir\u0259m. Bu, m\u0259nim g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm i\u015fdir v\u0259 burada olmaqdan b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259f hissi duyuram. Birinci sual\u0131m bel\u0259dir: \u0259vv\u0259lc\u0259, qeyd etdiniz ki, COP29 zaman\u0131 Siz iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00f6hd\u0259liyini g\u00f6t\u00fcrm\u00fcs\u00fcn\u00fcz. H\u0259min \u00f6hd\u0259lik b\u0259zi Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rini d\u0259 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259kmi? Bu, birincisi. \u0130kincisi, Afrikan\u0131n inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox geni\u015f g\u00fcnd\u0259liyi var. O, 2063-c\u00fc il\u0259d\u0259k olan g\u00fcnd\u0259likdir. C\u0259miyy\u0259t v\u0259 biznesin bir \u00e7ox t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n 50 illik inki\u015faf proqram\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cG\u00fcnd\u0259lik 2063\u201d b\u00fct\u00fcn qit\u0259d\u0259 infrastrukturun inki\u015faf proqram\u0131 hesab edilir. \u00c7\u00fcnki bilirik ki, infrastruktur olmadan inki\u015faf da yoxdur. Daha d\u0259qiq des\u0259k, proqram enerji, \u0130KT, r\u0259q\u0259msal transformasiya, su v\u0259 yol \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri, da\u015f\u0131malar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259mir yollar\u0131 kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 infrastrukturun inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259lir. Bel\u0259likl\u0259, c\u0259nab Prezident, sual\u0131m bel\u0259dir: Az\u0259rbaycan h\u0259min infrastrukturun inki\u015faf\u0131 layih\u0259l\u0259rind\u0259 Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda maraql\u0131d\u0131rm\u0131? \u00c7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun. \u018fvv\u0259lc\u0259, COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 birm\u0259nal\u0131 d\u0259st\u0259k g\u00fcnd\u0259liyimizin prioritetl\u0259rind\u0259n biri idi. COP29-un s\u0259dri olaraq qeyd etdiyim kimi, bizim inki\u015faf ed\u0259n ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi format\u0131m\u0131z var, \u00e7\u00fcnki yaranm\u0131\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn ekzistensional xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Biz bunu bilirik, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnya okean\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Lakin Afrika qit\u0259sind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, onlar da bizim g\u00fcnd\u0259liyimizd\u0259dir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi h\u0259tta COVID-19 vaxtlar\u0131nda biz 80-d\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259y\u0259 maliyy\u0259 v\u0259 humanitar d\u0259st\u0259yi g\u00f6st\u0259rdik v\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259r hiss\u0259si Afrika Birliyin\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Uzun ill\u0259rdir ki, bizim Efiopiyada yerl\u0259\u015f\u0259n Afrika Birliyind\u0259 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimiz f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u00d6nc\u0259 qeyd etdiyim kimi, haz\u0131rda \u00f6z problemimiz, y\u0259ni Erm\u0259nistanla m\u00fcnaqi\u015f\u0259 bizd\u0259 art\u0131q narahatl\u0131q predmeti olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bizim xarici siyas\u0259timiz daha geni\u015fdir. M\u0259n Afrikadan g\u0259lmi\u015f bir ne\u00e7\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 r\u0259smi s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m v\u0259 biz art\u0131q y\u00fcks\u0259ks\u0259viyy\u0259li n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rimizi ora g\u00f6nd\u0259rmi\u015fik. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 haz\u0131rda enerji sah\u0259sind\u0259 potensial \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fcz\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259yirik. Biz b\u0259zi Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra a\u015fa\u011f\u0131faizli kredit m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. M\u0259n x\u00fcsusi t\u0259f\u0259rr\u00fcatlara varmaq ist\u0259mir\u0259m, lakin bu, h\u0259qiq\u0259t\u0259n g\u00fcnd\u0259liyimizd\u0259dir v\u0259 biz daha f\u0259al olmaq ist\u0259yirik. Bir yerd\u0259 \u00e7ox i\u015f g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik, \u00e7\u00fcnki biz xaric\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259r yat\u0131rmaq ist\u0259yirik v\u0259 investisiya \u00fc\u00e7\u00fcn sah\u0259l\u0259r axtar\u0131r\u0131q. \u0130nvestisiya portfelimiz 20 milyard AB\u015e dollar\u0131n\u0131 ke\u00e7ib. M\u0259n Az\u0259rbaycandan k\u0259narda yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f investisiyalar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. Ona g\u00f6r\u0259 Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rinin potensial\u0131na g\u0259ldikd\u0259, biz bunlar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qura bil\u0259rik. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, r\u0259smi s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 \u015f\u0259xsi t\u0259maslar\u0131mda v\u0259 COP29-a g\u0259lmi\u015f Afrika liderl\u0259ri il\u0259 ke\u00e7irdiyim g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 m\u0259n onlardan prioritetl\u0259r, konkret layih\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131n\u0131 verm\u0259yi xahi\u015f etdim. Soru\u015fdum ki, onlar Az\u0259rbaycan\u0131n ist\u0259r \u00f6z\u0259l, ist\u0259r d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rini s\u0259rmay\u0259dar kimi harada g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, biz f\u0259al \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 biziml\u0259 bu g\u00fcn bir yerd\u0259 oldu\u011funuza g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. \u0130ndi is\u0259 s\u00f6z verilir Pavel Novotniy\u0259. O, Slovakiyan\u0131n \u201cHospodarske novin\u0131\u201d q\u0259zetind\u0259 Xarici x\u0259b\u0259rl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259hb\u0259ridir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Pavel Novotni: Salam, c\u0259nab Prezident. G\u0259lin, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. Biz s\u00fcni intellekt d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycan texnoloji g\u00fcc olmaq ist\u0259yir. Siz \u015f\u0259xs\u0259n s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Milli Strategiyan\u0131n t\u0259rtib olunmas\u0131 g\u00f6st\u0259ri\u015fini vermisiniz. Bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t n\u0259 yerd\u0259dir? Sa\u011f olun.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bilirsiniz, biz bunu yeni ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. Onun n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlu olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259yik. Lakin ayd\u0131nd\u0131r ki, biz d\u00fcnyadak\u0131 tendensiyalar\u0131n arxas\u0131nca getm\u0259liyik. Sad\u0259c\u0259, oturub g\u00f6zl\u0259y\u0259 bilm\u0259rik. Buna g\u00f6r\u0259, m\u0259nim q\u0259rarlar\u0131m yaln\u0131z inki\u015faf v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259 g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bizim apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259maslar\u0131m\u0131z var v\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti il\u0259 s\u0259rmay\u0259dar kimi i\u015fl\u0259yirik. V\u0259saitl\u0259rimizi iri beyn\u0259lxalq qruplar vasit\u0259sil\u0259 s\u0259rmay\u0259 kimi yat\u0131r\u0131r\u0131q. Eyni zamanda, enerji sektoruna xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259miz var. Son 20 ild\u0259 Az\u0259rbaycana yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yaln\u0131z xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi 200 milyard AB\u015e dollar\u0131na b\u0259rab\u0259r olub. Dediyim kimi, Az\u0259rbaycan sabit, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 ayd\u0131n bax\u0131\u015flar\u0131 olan \u00f6lk\u0259dir. Biz \u00f6n c\u0259rg\u0259d\u0259 olmal\u0131y\u0131q. Bir daha n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlu olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tindir. S\u00fcni intellektl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki bilirsiniz, m\u00fcxt\u0259lif c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin f\u0259rqli t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 buna g\u00fccl\u00fc v\u0259 artan m\u00fcqavim\u0259t var. Bu proses h\u0259l\u0259 yeni ba\u015flay\u0131b, g\u00f6r\u0259rik. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn indi \u201cn\u0259y\u0259 nail olaca\u011f\u0131q, n\u0259y\u0259 yox\u201d s\u00f6yl\u0259m\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. Biz yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259rimiz olduqda bildiririk. \u00dcmid edirik, g\u0259l\u0259n il \u015eu\u015fa Forumuna g\u0259ls\u0259niz biz sizinl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259c\u0259yik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0Lat\u0131n Amerikas\u0131ndan \u201cEl Periodista\u201d n\u0259\u015frinin redaktoru c\u0259nab Fransisko Felipe Martorell Kammarella sual ver\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Fransisko Felipe Martorell Kammarella: C\u0259nab Prezident, Sizi salamlay\u0131r\u0131q. M\u0259n ispan dilind\u0259 sual ver\u0259c\u0259y\u0259m. C\u0259nab Prezident, d\u0259v\u0259tiniz\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n qonaqp\u0259rv\u0259rliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn burada olmaq b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. M\u0259n \u00e7ox uzaq bir \u00f6lk\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f\u0259m, 15 min kilometr uzaqdad\u0131r. Haz\u0131rda m\u0259nim qohumlar\u0131m, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rim h\u0259l\u0259 yuxudan oyan\u0131rlar. M\u0259n d\u0259nizl\u0259ri, \u00e7oxlu saat qur\u015fa\u011f\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259li oldum. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u0259n burada Lat\u0131n Amerikas\u0131ndan yegan\u0259 jurnalist\u0259m. Bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 bundan \u00f6nc\u0259 Siz \u00c7iliy\u0259 \u00f6z n\u00fcmay\u0259nd\u0259nizi g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdiniz v\u0259 o, h\u0259m \u00c7ilid\u0259, h\u0259m Argentinada, h\u0259m d\u0259 Braziliyada g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irdi. M\u0259n sual verm\u0259k ist\u0259rdim, Siz bizim regionla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinizin g\u0259l\u0259c\u0259yini, potensial\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? H\u0259m\u00e7inin bizim \u00f6lk\u0259l\u0259r, regionlar aras\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 nec\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r? \u00c7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Biz art\u0131q ne\u00e7\u0259 vaxtd\u0131r ki, Lat\u0131n Amerikas\u0131n\u0131n b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259firlikl\u0259r a\u00e7m\u0131\u015f\u0131q v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259, nazirl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 xarici i\u015fl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r olub, n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin m\u00fcbadil\u0259si olub. Lakin dem\u0259zdim ki, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r g\u00f6rm\u0259k ist\u0259diyimiz s\u0259viyy\u0259d\u0259ki kimidir. \u018fvv\u0259ll\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etmi\u015f\u0259m ki, beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 daha s\u0131x m\u0259\u015f\u011ful olanda biz birm\u0259nal\u0131 olaraq bunlar\u0131 g\u00fcnd\u0259liyimiz\u0259 daxil ed\u0259c\u0259yik. Biz Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r prosesind\u0259yik. B\u0259zi layih\u0259l\u0259r art\u0131q ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Lakin \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Lat\u0131n Amerikas\u0131n\u0131n \u00e7ox \u00f6lk\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f iqtisadiyyat var. O, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck b\u00f6lg\u0259dir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, biznes, ticar\u0259t, potensial s\u0259rmay\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox \u00fcmumi \u0259saslar\u0131 tapa bil\u0259rik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu q\u0259d\u0259r uzun m\u0259saf\u0259ni q\u0259t ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana g\u0259ldiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram. \u00dcmid edir\u0259m ki, g\u0259lib biziml\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259yiniz\u0259 pe\u015fman olmad\u0131n\u0131z. \u00dcmid edirik ki, bu s\u0259f\u0259r bir \u00e7ox h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259riniz \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131lar\u0131 a\u00e7acaq v\u0259 siz \u00f6lk\u0259niz\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda \u00e7ox yax\u015f\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcratlar s\u00f6yl\u0259y\u0259c\u0259ksiniz.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0\u0130ndi is\u0259 sonuncu sual\u0131 Az\u0259ri-Press Agentliyind\u0259n V\u00fcsal\u0259 Mahirq\u0131z\u0131 ver\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>V\u00fcsal\u0259 Mahirq\u0131z\u0131 &#8211; \u201cAPA Media Qrup\u201d: C\u0259nab Prezident, biz birinci \u015eu\u015fa Qlobal Forumunda \u015eu\u015fada idik. Qlobal forumdan sonra \u015eu\u015fadan Xank\u0259ndiy\u0259 baxm\u0131\u015fd\u0131q. Amma indi biz Xank\u0259ndid\u0259yik, Siz d\u0259 buradas\u0131n\u0131z. M\u0259n Qaraba\u011fa \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201dla ba\u011fl\u0131 sual verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Art\u0131q 50 min\u0259d\u0259k insan\u0131m\u0131z Qaraba\u011fdad\u0131r. M\u0259n xat\u0131rlay\u0131ram, biz \u015eu\u015faya birinci d\u0259f\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 9 saata g\u0259lmi\u015fdik, amma indi ma\u015f\u0131nla c\u0259mi 4 saata \u015eu\u015fada olduq v\u0259 yollar sal\u0131n\u0131r. K\u0259ndl\u0259rin h\u0259r birind\u0259 m\u0259scidl\u0259ri, minar\u0259l\u0259ri, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri g\u00f6rd\u00fck. \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201dla ba\u011fl\u0131 proses nec\u0259 gedir? Bu, birinci sual\u0131m.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u0130caz\u0259nizl\u0259, ikinci sual\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u00c7\u00fcnki bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra bizim bayram\u0131m\u0131zd\u0131r, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n 150 illiyidir. M\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Sizin fikirl\u0259rinizi bilm\u0259k bizim \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 ki, haz\u0131rda sosial media v\u0259 s\u00fcni intellekt var &#8211; bayaq Siz d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bizim \u0259sas m\u00f6vzular\u0131m\u0131zdan biri sosial mediada dezinformasiyad\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bununla ba\u011fl\u0131 da fikirl\u0259rinizi e\u015fitm\u0259k ist\u0259y\u0259rdim. Bir d\u0259 m\u0259nim \u00f6z\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131d\u0131r, Siz s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 edirsinizmi? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sa\u011f olun. Yox, m\u0259n \u00f6z\u00fcm istifad\u0259 etmir\u0259m. Amma ail\u0259 \u00fczvl\u0259rim var ki, ondan istifad\u0259 edirl\u0259r. M\u0259n\u0259 d\u0259 b\u0259z\u0259n bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verirl\u0259r. Amma y\u0259qin ki, n\u0259 vaxtsa, m\u0259n d\u0259 istifad\u0259 ed\u0259c\u0259y\u0259m. \u00c7\u00fcnki s\u00fcni intellektin yay\u0131lmas\u0131 o q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 gedir ki, istifad\u0259\u00e7il\u0259rin say\u0131 \u00e7ox olacaq. \u018fsas odur ki, s\u00fcni intellekt bizi bildiyimiz kriteriyalardan, meyarlardan uzaqla\u015fd\u0131rmas\u0131n.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Sizi v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131n\u0131z\u0131 yubiley m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir\u0259m. Az\u0259rbaycan medias\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 m\u0259ni \u00e7ox sevindirir. M\u0259n \u00e7ox \u015fadam ki, bu g\u00fcn bizim mediam\u0131z n\u0259inki \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259tta beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazan\u0131b. M\u0259n bunu tam s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 deyir\u0259m, siz\u0259 xo\u015f s\u00f6z dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yox.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan medias\u0131 d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131n\u0131 qoruma\u011fa qadirdir. Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z ittihamlar\u0131 arqumentl\u0259rl\u0259, ciddi t\u0259hlill\u0259 v\u0259 faktlar \u0259sas\u0131nda if\u015fa etm\u0259kd\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edib. Bizim mediam\u0131z n\u0259inki d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir, eyni zamanda, laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 h\u00fccuma da ke\u00e7ir. Bu da laz\u0131md\u0131r. \u0130dmanda b\u0259z\u0259n deyirl\u0259r ki, \u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 h\u00fccumdur. M\u0259n bu tezis\u0259 \u015f\u0259rh verm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Amma fakt odur ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan medias\u0131n\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 oxuyurlar, mediada ged\u0259n yaz\u0131lar\u0131, m\u0259qal\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edirl\u0259r. O m\u0259qal\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi m\u00f6vqeyin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011fun olub-olmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 da f\u0259rziyy\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu, dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, mediam\u0131z do\u011frudan b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. Media dey\u0259nd\u0259 m\u0259n ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 jurnalistl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam. \u00c7\u00fcnki median\u0131 n\u00fcfuzlu ed\u0259n m\u0259hz \u0259m\u0259kda\u015flard\u0131r, sizin kimi insanlard\u0131r, sizin h\u0259mkarlar\u0131n\u0131zd\u0131r. M\u0259n, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, sevinir\u0259m v\u0259 siz\u0259 yeni u\u011furlar arzulay\u0131ram. Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn el\u0259 bir m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 var. Bu g\u00fcn Avropadan olan h\u0259mkar\u0131n\u0131z da art\u0131q bu sual\u0131 ver\u0259nd\u0259 d\u0259 onu qeyd etdi: Siz Q\u0259rbin ictimai fikrin\u0259, ictimai r\u0259yin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259rsiniz? M\u0259nc\u0259, media \u0259n yax\u015f\u0131 vasit\u0259dir. Bizim media i\u015f\u00e7il\u0259rinin \u0259hat\u0259 dair\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox geni\u015f olarsa, \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 d\u0259qiq, dol\u011fun v\u0259 \u0259dal\u0259tli m\u0259lumat d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131la bil\u0259r. Burada h\u0259l\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur. Ancaq m\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bizim mediam\u0131z art\u0131q ist\u0259nil\u0259n xo\u015fag\u0259lm\u0259z, iftira kampaniyas\u0131na cavab verm\u0259y\u0259 qadirdir v\u0259 bu, \u00e7ox \u00f6n\u0259mli yeni reall\u0131qd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">O ki qald\u0131, \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201da, bunu dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k biz ayr\u0131ca panel t\u0259\u015fkil ed\u0259k v\u0259 m\u0259n t\u0259kc\u0259 bir ne\u00e7\u0259 saat bu suala cavab verim. \u00c7\u00fcnki do\u011frudan da g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r o q\u0259d\u0259r geni\u015fmiqyasl\u0131d\u0131r ki, bunu bir cavabda s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k \u00e7\u0259tindir. H\u0259r \u015fey g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir &#8211; qay\u0131dan insanlar\u0131n say\u0131 getdikc\u0259 art\u0131r v\u0259 bundan sonra daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 artacaq. \u00c7\u00fcnki biz birinci d\u00f6rd ild\u0259 daha \u00e7ox infrastruktur layih\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idik. Onlar\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini dem\u0259k olar ki, bitirmi\u015fik, b\u00fct\u00fcn Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur dair\u0259vi elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 art\u0131q t\u0259min edilib, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi elektrik t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na da qo\u015fulub. Burada art\u0131q 280 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 su elektrik stansiyalar\u0131 enerji istehsal edir v\u0259 bu enerji Qaraba\u011fdan Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 gedir. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn Qaraba\u011fda o q\u0259d\u0259r adam ya\u015fam\u0131r ki, bu q\u0259d\u0259r elektrik enerjisi laz\u0131m olsun. Siz ma\u015f\u0131nla g\u0259lmisiniz, bilmir\u0259m, A\u011fdam-Xank\u0259ndi-\u015eu\u015fa yolu il\u0259, yoxsa F\u00fczuli yolu il\u0259? F\u00fczuli yolu il\u0259 tunell\u0259rd\u0259n d\u0259 ke\u00e7misiniz. T\u0259kc\u0259 bu yolda 7 tunel in\u015fa edilib. Tunell\u0259rin \u00fcmumi uzunlu\u011fu 80 kilometrdir. \u018fn uzun tunel y\u0259qin ki, n\u00f6vb\u0259ti iki-\u00fc\u00e7 ayda haz\u0131r olacaq. Murov da\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndak\u0131 tunelin uzunlu\u011fu, &#8211; t\u0259kc\u0259 bir tunelin uzunlu\u011fu, &#8211; 11 min 700 metrdir. Y\u0259ni bu, d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n uzun tunell\u0259rd\u0259n biridir. D\u0259mir yolu \u00e7\u0259kilib. \u0130ndi A\u011fdama qatarla rahat getm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. A\u011fdam-Xank\u0259ndi d\u0259mir yolunun t\u0259m\u0259lini m\u0259n bu yax\u0131nlarda qoymu\u015fam. Xank\u0259ndi-\u015eu\u015fa kanat yolunun da tikintisi y\u0259qin ki, yax\u0131n zamanlarda ba\u015flayacaq v\u0259 \u00e7ox m\u0259nz\u0259r\u0259li bir vasit\u0259 olacaq. Eyni zamanda, bunun funksional t\u0259r\u0259fi d\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir &#8211; h\u0259r yerd\u0259 in\u015faat-quruculuq i\u015fl\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar, evl\u0259r, ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Qeyd etdiyim kimi, biz infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini ba\u015fa \u00e7atd\u0131randan sonra daha b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259rin\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. D\u00fcn\u0259n Xocal\u0131 rayonunun iki k\u0259ndin\u0259 insanlar qay\u0131d\u0131b. Art\u0131q ke\u00e7mi\u015f k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin say\u0131 18-\u0259 \u00e7at\u0131b. Xank\u0259ndid\u0259 Qaraba\u011f Universitetind\u0259 1500 t\u0259l\u0259b\u0259 oxuyur, 300 m\u00fc\u0259llim onlara d\u0259rs deyir. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar bilirsiniz, nec\u0259 deyim, biz\u0259 bir m\u00f6c\u00fcz\u0259 kimi g\u0259lir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259n\u0259. Halbuki y\u0259ni, sirr deyil ki, b\u00fct\u00fcn bu q\u0259rarlar\u0131n verilm\u0259sind\u0259 m\u0259nim i\u015ftirak\u0131m olub. Amma q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck i\u015fin g\u00f6r\u00fclm\u0259si bu g\u00fcn bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, bizim n\u0259 q\u0259d\u0259r istedadl\u0131 xalq\u0131m\u0131z var. M\u0259n\u0259 \u00e7atan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n buraya s\u0259f\u0259r ed\u0259n xarici n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r deyirl\u0259r ki, s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 pulda, pul m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 deyil. \u0130st\u0259yir n\u0259 q\u0259d\u0259r pulun olsun, \u0259g\u0259r insan kapital\u0131 yoxdursa, \u0259g\u0259r insanlar \u00fcr\u0259kl\u0259 i\u015fl\u0259mirl\u0259rs\u0259, he\u00e7 bir i\u015fi g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bir x\u00fcsusi \u0259lam\u0259ti d\u0259 diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131m, y\u0259qin ki, siz d\u0259 bunu yax\u015f\u0131 bilirsiniz. Burada i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 i\u015fl\u0259yir, &#8211; y\u0259ni, t\u0259bii ki, burada \u015firk\u0259tl\u0259r, d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 i\u015fl\u0259yir, &#8211; burada i\u015fl\u0259m\u0259k insanlara x\u00fcsusi z\u00f6vq verir. Biz bu torpaqlar \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r dar\u0131xm\u0131\u015f\u0131q, o q\u0259d\u0259r bu torpaqlar\u0131n h\u0259sr\u0259tind\u0259 olmu\u015fuq ki, indi qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, bu torpaqlar\u0131m\u0131zdan doya bilmirik. Ona g\u00f6r\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d Proqram\u0131 art\u0131q realla\u015f\u0131b. T\u0259bii ki, bunun m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri olacaq v\u0259 aydan-aya, ild\u0259n-il\u0259 qay\u0131dan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131 \u00e7oxalacaq, Qaraba\u011f, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur dir\u00e7\u0259l\u0259c\u0259k. M\u0259n \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 demi\u015fdim ki, biz bu b\u00f6lg\u0259ni c\u0259nn\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259yik, art\u0131q c\u0259nn\u0259tin ki\u00e7ik bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bunu burada \u00f6z g\u00f6zl\u0259rimizl\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Sa\u011f olun.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Moderator Ceyn Viterspun:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, dediyiniz kimi, biz s\u00f6hb\u0259ti gec\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdir\u0259 bil\u0259rdik. \u018ffsuslar ki, sessiyan\u0131n vaxt\u0131 bitir. Burada biziml\u0259 oldu\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox sa\u011f olun. Bu ax\u015fam a\u00e7\u0131q s\u00f6hb\u0259t\u0259 v\u0259 vaxt ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdar\u0131q.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, biz alq\u0131\u015flad\u0131q. Lakin g\u0259lin, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Zati- alil\u0259ri c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevi bir daha alq\u0131\u015flayaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>X X X<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Sonda birg\u0259 foto \u00e7\u0259kdirilib.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><br \/>\n******<\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">17:18<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin III \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u015flay\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc canl\u0131 yay\u0131mlan\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u0130yulun 21-d\u0259k davam ed\u0259c\u0259k Forumda 52 \u00f6lk\u0259d\u0259n 140-a yax\u0131n xarici qona\u011f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 30-dan \u00e7ox informasiya agentliyi, 7 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat v\u0259 80-\u0259 yax\u0131n media qurumu, h\u0259m\u00e7inin sah\u0259 \u00fczr\u0259 \u0259laq\u0259li dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlardan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Forumun i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda \u0259cn\u0259bi media t\u0259msil\u00e7il\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, ekspertl\u0259r v\u0259 r\u0259smil\u0259r d\u0259 var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">A\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259n sonra Forum i\u015fini sessiyalarla davam etdir\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934623_d820f5dd0fc3b376b094964d3055ff24.jpg\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934627_3f7aa132bbc799f723f444de84a1057b.jpg\" \/><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"fullStory\">\n<div class=\"row m-0 pl-2 p-0\">\n<div class=\"col-12 col-sm-12 col-lg-12 m-0 p-0\">\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934626_847d6c328a2a54d7948f8806999070b9.jpg\" \/><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934629_bf2015e2aa3fd345e67d8cfeb772644b.jpg\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934641_986aa361017665784a0efe4d9361417e.jpg\" \/><\/span><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1340x1020\/2025\/07\/19\/1752934645_7e5813fa3a25815912a9ef4fa16f4f4e.jpg\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"The Meeting of President Ilham Aliyev with the participants of the 3rd Shusha Global Media Forum\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/yOLA2sMMqtw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, iyulun 19-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Xank\u0259ndid\u0259 \u201cR\u0259q\u0259msal ke\u00e7idl\u0259r: S\u00fcni intellekt d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 informasiya<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4237,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-4236","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4236"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4236\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4246,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4236\/revisions\/4246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}