{"id":27604,"date":"2026-10-03T20:32:06","date_gmt":"2026-10-03T16:32:06","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=27604"},"modified":"2026-10-05T15:19:41","modified_gmt":"2026-10-05T11:19:41","slug":"3-oktyabr-milli-dovl%c9%99tcilik-tariximizin-muhum-s%c9%99hif%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=27604","title":{"rendered":"3 Oktyabr \u2013 Milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin m\u00fch\u00fcm s\u0259hif\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14px;\">3 oktyabr 1993-c\u00fc il Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin \u0259n m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 ciddi siyasi-iqtisadi b\u00f6hranla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259miz b\u00f6y\u00fck u\u00e7urumla \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Xalq\u0131m\u0131z m\u00fcdriklik n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevi siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirdi. 1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilm\u0259si il\u0259 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf tarixind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. H\u0259min g\u00fcn ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumxalq prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fctl\u0259q s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ildi, bununla da \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u00fcquqi, iqtisadi v\u0259 geostrateji dir\u00e7\u0259li\u015fin \u0259sas\u0131 qoyuldu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\">90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini yenic\u0259 b\u0259rpa etmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 daxili xaos, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc v\u0259 iqtisadi iflas s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u00fcnya x\u0259rit\u0259sind\u0259n silinm\u0259k h\u0259ddin\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259hz bel\u0259 bir qaranl\u0131q tarixi m\u0259qamda xalq\u0131n israrl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan Ulu \u00f6nd\u0259r bu siyasi prosesl\u0259rin fonunda Az\u0259rbaycan\u0131 qurtulu\u015f, dir\u00e7\u0259li\u015f v\u0259 z\u0259f\u0259r epoxas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoydu. Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t s\u00fckan\u0131 arxas\u0131na ke\u00e7m\u0259si sad\u0259c\u0259 bir hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikliyi deyil, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik institutunun xilas\u0131 idi. Dahi liderin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan a\u011f\u0131r siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xaraq sabitlik, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna q\u0259d\u0259m qoydu. Siyasi sabitlik iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik add\u0131mlar\u0131 il\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Xarici investorlar\u0131n Az\u0259rbaycana etimad g\u00f6st\u0259rm\u0259diyi bir d\u00f6vrd\u0259, prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n c\u0259mi 1 il sonra \u2013 1994-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda tarixi \u201c\u018fsrin M\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259 sad\u0259c\u0259 bir neft layih\u0259si deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxaq m\u00fcst\u0259vid\u0259 toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyinin qarant\u0131 rolunu oynad\u0131. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 ordu quruculu\u011funa start verildi. P\u0259rak\u0259nd\u0259 v\u0259 siyasil\u0259\u015fmi\u015f d\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259v\u0259zin\u0259, vahid komandanl\u0131\u011fa tabe olan milli ordu formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan at\u0259\u015fk\u0259s rejimi d\u00f6vl\u0259t\u0259 daxili islahatlar\u0131 aparmaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259m\u0259lini qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan strateji zaman\u0131 qazand\u0131rd\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 etnik v\u0259 separatizm meyll\u0259rini bo\u011faraq az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq oldu. Bu m\u0259fkur\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 vahid d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\">1993-c\u00fc ild\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00f6vqel\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si idi. Heyd\u0259r \u018fliyevin xarici siyas\u0259t kursunda milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si m\u00fch\u00fcm yer tuturdu. Az\u0259rbaycan\u0131n regional enerji layih\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015ftirak\u0131, n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131. \u018fn \u0259sas\u0131, Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si, \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 i\u015f\u011fal siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n haql\u0131 m\u00f6vqeyinin beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 xarici siyas\u0259tin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri oldu. D\u00fcnya i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 il\u0259 i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalan t\u0259r\u0259fl\u0259r haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatland\u0131r\u0131ld\u0131. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Ulu \u00f6nd\u0259r bir \u00e7ox d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 bu m\u00f6vzuda dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, sammitl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn d\u0259st\u0259kl\u0259ndiyi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259tinin pisl\u0259ndiyi q\u0259tnam\u0259l\u0259rin v\u0259 b\u0259yanatlar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131na nail olmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\">3 oktyabr 1993-c\u00fc ild\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulan m\u00fcdrik siyasi kurs zaman\u0131n s\u0131naqlar\u0131ndan u\u011furla ke\u00e7\u0259r\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin x\u0259rit\u0259sini c\u0131zd\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259rin uzaqg\u00f6r\u0259n inki\u015faf strategiyas\u0131 onun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n XXI \u0259sr \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011fun olaraq zirv\u0259l\u0259r\u0259 da\u015f\u0131nd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259min g\u00fcn qurdu\u011fu sars\u0131lmaz t\u0259m\u0259l bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 regionun m\u00fctl\u0259q liderin\u0259, qlobal arenada s\u00f6z sahibin\u0259 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tam t\u0259min etmi\u015f q\u00fcdr\u0259tli bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 1993-c\u00fc ilin 3 oktyabr\u0131nda veril\u0259n o m\u00fcdrik q\u0259rar bu g\u00fcn h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 dik, aln\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q ed\u0259n qalib Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259b\u0259di v\u0259 sars\u0131lmaz t\u0259minat\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14px;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3 oktyabr 1993-c\u00fc il Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin \u0259n m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 ciddi siyasi-iqtisadi b\u00f6hranla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259miz b\u00f6y\u00fck u\u00e7urumla \u00fcz-\u00fcz\u0259 idi. Xalq\u0131m\u0131z m\u00fcdriklik n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevi siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirdi. 1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilm\u0259si il\u0259 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf tarixind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":27605,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-27604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27604"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27604\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27612,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27604\/revisions\/27612"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}