{"id":26336,"date":"2026-08-01T13:35:35","date_gmt":"2026-08-01T09:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=26336"},"modified":"2026-08-01T14:02:18","modified_gmt":"2026-08-01T10:02:18","slug":"az%c9%99rbaycan-dili-milli-kimliyimizin-v%c9%99-dovl%c9%99tciliyimizin-%c9%99sas-sutunlarindan-biridir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=26336","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan dili milli kimliyimizin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biridir"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Avqustun 1-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259sis edilib. Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcvafiq tarixli h\u0259min s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259min edilib v\u0259 yeni \u0259lifbadan istifad\u0259 m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Bu q\u0259rar latin qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na tam ke\u00e7idin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, ana dilimizin qorunmas\u0131na v\u0259 t\u0259bli\u011fin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu m\u0259nada h\u0259r il b\u00f6y\u00fck q\u00fcrurla qeyd etdiyimiz 1 Avqust \u2013 Az\u0259rbaycan Dili v\u0259 Az\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 G\u00fcn\u00fc sad\u0259c\u0259 t\u0259qvimd\u0259 sad\u0259c\u0259 \u0259lam\u0259tdar bir g\u00fcn kimi deyil, bu g\u00fcn milli kimliyimizin, m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyam\u0131z\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259sidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">XX \u0259srd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yaz\u0131 sisteminin d\u00f6rd d\u0259f\u0259 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si &#8211; \u0259r\u0259b qrafikas\u0131ndan lat\u0131na, lat\u0131ndan kiril\u0259, m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 is\u0259 yenid\u0259n lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7id sad\u0259c\u0259 texniki v\u0259 ya linqivistik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r deyildi. Bu, bir mill\u0259tin tarixi yadda\u015f\u0131n\u0131 qoparmaq, onu \u00f6z tarixi k\u00f6kl\u0259rind\u0259n ay\u0131rmaq ist\u0259y\u0259n imperiya siyas\u0259tinin birba\u015fa t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. Kiril \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259srl\u0259r boyu formala\u015fm\u0131\u015f z\u0259ngin \u0259d\u0259bi, elmi v\u0259 f\u0259ls\u0259fi irsi arxivl\u0259rd\u0259 kilidl\u0259ns\u0259 d\u0259, xalq\u0131n milli dil ruhunu z\u0259ncirl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Totaritar sovet rejiminin \u0259n amans\u0131z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 &#8211; 1978-ci il Az\u0259rbaycan SSR konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit edilm\u0259si is\u0259 SSR\u0130 miqyas\u0131nda analoqu olmayan bir siyasi h\u00fcn\u0259r idi. Bu fundamental tarixi hadis\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nliyinin, sars\u0131lmaz siyasi irad\u0259sinin v\u0259 xalq\u0131na olan sonsuz sevgisinin n\u0259tic\u0259si idi. Ulu \u00d6nd\u0259r yax\u015f\u0131 bilirdi ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qurulacaq m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin sars\u0131lmaz t\u0259m\u0259li m\u0259hz milli dilin h\u00fcquqi v\u0259 siyasi m\u00fchafiz\u0259sind\u0259n ba\u015flay\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev ana dilimizin \u0259h\u0259miyy\u0259tini h\u0259r zaman \u0259n ali k\u00fcrs\u00fcl\u0259rd\u0259n b\u0259yan ed\u0259r\u0259k deyirdi: \u201cDil h\u0259r bir mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131d\u0131r. Dil xalq\u0131n s\u0259rv\u0259tidir. Xalq\u0131n daxili al\u0259mini, onun m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131 dil formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u00dcmummilli Lider Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 milli siyas\u0259tin prioritet istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri oldu\u011funu daim vur\u011fulay\u0131rd\u0131. M\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin h\u00fcquqi statusunun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 bu kimi istiqam\u0259td\u0259 ard\u0131c\u0131l add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259s verm\u0259si il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili statusunu q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit etdi. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 18 iyun 2001-ci il tarixli F\u0259rman\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya tam ke\u00e7idin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 1 Avqustun x\u00fcsusi g\u00fcn kimi t\u0259sis edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizin \u0259n m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n idi. Bu tarixi t\u0259dbirl\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6z tarixi k\u00f6kl\u0259rin\u0259 qaytarmaqla yana\u015f\u0131, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 m\u0259d\u0259ni inteqrasiyan\u0131 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, m\u00f6ht\u0259r\u0259m prezidentimiz \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n dil siyas\u0259ti tamamil\u0259 yeni, keyfiyy\u0259tc\u0259 ali bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. C\u0259nab prezident ana dilini d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rind\u0259n biri hesab ed\u0259r\u0259k, onun qorunmas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda t\u0259bli\u011f olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir-birind\u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259r\u0259ncamlar imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 12 yanvar 2004-c\u00fc il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n 2004-2008-ci ill\u0259rd\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunacaq \u0259s\u0259rl\u0259rin geni\u015f qrafikas\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, bununla da milli \u0259d\u0259bi irsimizin yenil\u0259nmi\u015f \u0259lifba il\u0259 k\u00fctl\u0259vi tirajlanmas\u0131na start verilmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 2004-c\u00fc il 14 yanvar tarixli \u201cAz\u0259rbaycan Milli Ensklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d, el\u0259c\u0259 d\u0259 2007-ci il 30 dekabr tarixli \u201cD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259s\u0259rl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 ana dilinin h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l t\u0259sviri ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin davam\u0131 olaraq 2013-c\u00fc ild\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131, 2018-ci ild\u0259 imzalanan \u201cAz\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam Az\u0259rbaycan dilinin m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etdi. H\u0259min ilin noyabr\u0131nda imzalanan \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman is\u0259 dil normalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 a\u00e7d\u0131. Milli kimliyimizi, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizi, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n dilimizin qorunmas\u0131na, inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n bu add\u0131mlar\u0131n s\u0131ras\u0131 geni\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dili m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin \u0259sas atributlar\u0131ndan biri olmaqla yana\u015f\u0131, milli kimliyimizin, suverenliyimizin v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n m\u00f6hk\u0259m daya\u011f\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Biz f\u0259xr edirik ki, bu g\u00fcn bizim r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dilimiz h\u0259m d\u0259 Z\u0259f\u0259r dilidir. Bu dil \u2013 30 illik V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259tin\u0259 son qoyan \u015eu\u015fada, Xank\u0259ndid\u0259 suverenliyimizi b\u0259yan ed\u0259n m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u0131n d\u00fcnyaya diqt\u0259 etdiyi haqq\u0131n v\u0259 \u0259dal\u0259tin s\u0259sidir. \u0130ndi Az\u0259rbaycan dili beyn\u0259lxalq tribunalardan sad\u0259c\u0259 bir \u00f6lk\u0259nin dili kimi deyil, regionun geosiyasi x\u0259rit\u0259sini d\u0259yi\u015fmi\u015f qalib v\u0259 q\u00fcdr\u0259tli bir d\u00f6vl\u0259tin g\u00fccl\u00fc bir irad\u0259si kimi e\u015fidilir. \u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n ard\u0131c\u0131l d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan dili bundan sonra da inki\u015faf ed\u0259c\u0259k, beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunu daha da m\u00f6hlk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 vahid ideya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n sars\u0131lmaz m\u0259n\u0259vi k\u00f6rp\u00fc kimi \u0259b\u0259di ya\u015fayacaq v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin q\u00fcdr\u0259tinin, milli h\u0259mr\u0259yliyinin v\u0259 \u0259b\u0259di varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri olaraq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 q\u00fcrurla \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259kdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avqustun 1-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259sis edilib. Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcvafiq tarixli h\u0259min s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259min edilib v\u0259 yeni \u0259lifbadan istifad\u0259 m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-26336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26338,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26336\/revisions\/26338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}