{"id":25716,"date":"2026-07-22T14:24:46","date_gmt":"2026-07-22T10:24:46","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=25716"},"modified":"2026-07-22T14:25:20","modified_gmt":"2026-07-22T10:25:20","slug":"milli-m%c9%99tbuatimizin-tarixi-inkisaf-yolu-v%c9%99-z%c9%99f%c9%99r-missiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=25716","title":{"rendered":"Milli M\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n Tarixi \u0130nki\u015faf Yolu v\u0259 Z\u0259f\u0259r Missiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131ndan 151 il \u00f6t\u00fcr. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin \u00e7ap olundu\u011fu g\u00fcn &#8211; iyulun 22-si \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Milli M\u0259tbuat G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. XIX \u0259srin sonlar\u0131nda yaln\u0131z Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn Qafqazda b\u00f6y\u00fck \u0259ks-s\u0259da do\u011furan \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin n\u0259\u015fri milli maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015flar\u0131ndan biri oldu. Q\u0259zetin h\u0259m na\u015firi, h\u0259m redaktoru, h\u0259m d\u0259 korrektoru Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas-alim H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi idi. Onun ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 bu maarfi\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131na Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259, Seyid \u018fzim \u015eirvani, N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir, \u018fsg\u0259r a\u011fa Gorani v\u0259 dig\u0259r m\u00fct\u0259f\u0259kkir ziyal\u0131lar da \u00f6z d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verdil\u0259r. Onlar\u0131n ortaq s\u0259yi il\u0259 \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d yaln\u0131z bir q\u0259zet deyil, h\u0259m d\u0259 milli oyan\u0131\u015f\u0131n, xalq\u0131 maarif\u0259 s\u0259sl\u0259y\u0259n ilk tribunalardan biri oldu. Lakin onun f\u0259aliyy\u0259ti \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1877-ci ilin sentyabr\u0131nda dayand\u0131r\u0131ld\u0131, buna baxmayaraq q\u0259zet Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 tarixind\u0259 silinm\u0259z iz qoyaraq milli jurnalistika \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin t\u0259m\u0259lini formala\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 sonraki q\u0259zet v\u0259 jurnallar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6rn\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. \u018fkin\u00e7id\u0259n sonra \u201cZiya\u201d, \u201cZiyayi-Qafqaziyy\u0259\u201d, \u201cK\u0259\u015fk\u00fcl\u201d, \u201c\u015e\u0259rqi-Rus\u201d, \u201cH\u0259yat\u201d, \u201cFiyuzat\u201d, \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d, \u201cA\u00e7\u0131q s\u00f6z\u201d v\u0259 dig\u0259r n\u0259\u015frl\u0259r milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Bu n\u0259\u015frl\u0259r d\u00f6vr\u00fcn ictimai-siyasi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni hadis\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259r\u0259k maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u00fchim t\u00f6hf\u0259l\u0259r verdi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycan Xaq Cumhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fayan, sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 idealoji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq milli ruhunu qoruyan m\u0259tbuat\u0131m\u0131z m\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra tamamil\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. Ulu \u00d6nd\u0259rin 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf tarixind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 a\u00e7d\u0131. Bu sah\u0259nin maddi texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, jurnalistl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, pe\u015f\u0259kar median\u0131n formala\u015fmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 sistemli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. S\u00f6z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran mane\u0259l\u0259r aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, senzura l\u0259\u011fv edildi, median\u0131n h\u00fcquqi v\u0259 iqtisadi bazas\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi, eyni zamanda m\u0259tbuat\u0131n m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259min ed\u0259n qanunvericilik bazas\u0131 yarad\u0131ld\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda median\u0131n rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r h\u0259r zaman deyirdi:\u00a0 Jurnalist \u0259m\u0259yi qeyri adi \u0259m\u0259kdir. B\u00f6y\u00fck\u00a0 s\u0259y, z\u0259hm\u0259t, c\u0259surluq, h\u00fcn\u0259r, f\u0259d\u0259karl\u0131q, \u00f6z pe\u015f\u0259sin\u0259 vur\u011funluq t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u0259m\u0259kdir. \u00dcmummilli lider xarici s\u0259f\u0259rl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirl\u0259r zaman\u0131 media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u00f6hb\u0259t edir, onlara m\u00fcsahib\u0259l\u0259r verir, \u00f6z fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259tbuat n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259ti onlar\u0131 daha h\u0259v\u0259sli i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259, pe\u015f\u0259l\u0259rinin sirl\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259, eyni zamanda c\u0259sar\u0259tli olma\u011fa s\u00f6vq edirdi. Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanda demokratik media m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verdi. \u201cJurnalistl\u0259rin dostu\u201d kimi tan\u0131nan \u00dcmummilli lider \u00f6lk\u0259nin m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bel\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 prioritet hesab etmi\u015f v\u0259 1998-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t senzuras\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259kl\u0259 milli median\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">2003-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilm\u0259si m\u0259tbuata diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131da da \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n ifad\u0259sini tap\u0131b. 2008-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Konsepsiyas\u0131\u201d n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Konsepsiyaya uy\u011fun olaraq 22 may 2009-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondu yarad\u0131ld\u0131. Fondun yarad\u0131lmas\u0131nda m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycanda fikir, s\u00f6z m\u0259lumat azadl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu kimi t\u0259dbirl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi idi. Az\u0259rbaycanda k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, jurnalistl\u0259rin sosial \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259r zaman d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 bird\u0259f\u0259lik yard\u0131mlar g\u00f6st\u0259rilmi\u015f, m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259rinin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bir \u00e7ox m\u00fct\u0259r\u0259qqi add\u0131mlar, f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n reall\u0131qlard\u0131r. At\u0131lan h\u0259r bir add\u0131m qalib, b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259tbuat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na, f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 z\u0259ngin irsinin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti ard\u0131c\u0131l xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. D\u00f6vl\u0259timizin media sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc islahatlar, r\u0259q\u0259msalla\u015fma v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fchitin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si median\u0131n m\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011fun inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Haz\u0131rda media sah\u0259sind\u0259 sur\u0259tli qloballa\u015fma prosesi gedir ki, bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 m\u0259tbutla ba\u011fl\u0131 qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si z\u0259ruri edir. 2021-ci ld\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f \u201cMedia haqq\u0131nda\u201d Qanun bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259\u015fkilati, h\u00fcquqi v\u0259 iqtisadi \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131 informasiyan\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131, haz\u0131rlanmas\u0131, \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 yay\u0131m\u0131 \u00fczr\u0259 \u00fcmumi qaydalar\u0131 da d\u0259qiql\u0259\u015fdirib. B\u00fct\u00fcn bu istiqam\u0259td\u0259 q\u0259bul olunan qanunlar mediam\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n yeni t\u00f6hf\u0259l\u0259rdir. Az\u0259rbaycan medias\u0131 yaln\u0131z informasya yayan institut deyil, h\u0259m d\u0259 milli maraqlar\u0131n qorunmas\u0131na, ictimai h\u0259mr\u0259yliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin kommunikasiya siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n\u00a0 m\u00fch\u00fcm strateji resusdur. \u018fminik ki, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131 bundan sonra da milli maraqlar\u0131n ke\u015fiyind\u0259 dayanaraq h\u0259qiq\u0259tin car\u00e7\u0131s\u0131 olacaq v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq al\u0259mind\u0259 nifuzun artmas\u0131na, m\u0259d\u0259ni z\u0259nginliyimizin tan\u0131d\u0131lmas\u0131, t\u0259bli\u011f edilm\u0259sin\u0259, Az\u0259rbaycan reall\u0131qlar\u0131n\u0131n, milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin, respublikam\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n yenilikl\u0259rin operativ, obyektiv v\u0259 pe\u015f\u0259kar \u015f\u0259kild\u0259 yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131na layiqli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259kdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan milli m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131ndan 151 il \u00f6t\u00fcr. \u201c\u018fkin\u00e7i\u201d q\u0259zetinin \u00e7ap olundu\u011fu g\u00fcn &#8211; iyulun 22-si \u00f6lk\u0259mizd\u0259<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25717,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-25716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25716"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25718,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25716\/revisions\/25718"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}