{"id":21262,"date":"2026-03-31T08:00:41","date_gmt":"2026-03-31T04:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=21262"},"modified":"2026-03-31T13:24:07","modified_gmt":"2026-03-31T09:24:07","slug":"az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunund%c9%99n-108-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=21262","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcnd\u0259n 108 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 birg\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 108\u00a0il \u00f6t\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri b\u0259\u015f\u0259ri cinay\u0259t -1918-ci il 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Tarixi qaynaqlar\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r 18-ci \u0259srd\u0259n ba\u015flayaraq \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n himay\u0259sil\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r. Burada m\u0259qs\u0259d g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t yaratmaq olub.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">H\u0259l\u0259 XVIII \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 \u00e7ar I Pyotr az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131 olan Bak\u0131 v\u0259 D\u0259rb\u0259ndd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdi. 1802-ci ild\u0259 \u00e7ar I Aleksandr Qafqaz cani\u015finin\u0259 konkret t\u0259limat g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi ki, erm\u0259nil\u0259r n\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, Az\u0259rbaycan xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131rlar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">XIX \u0259srd\u0259 Rusiya-\u0130ran v\u0259 Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin yekunu olaraq, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na \u0130randan 40 min, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n 85 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 \u201cErm\u0259ni vilay\u0259ti\u201d t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdi. Bu, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na yarad\u0131lacaq g\u0259l\u0259c\u0259k Erm\u0259nistan\u0131n \u0259slind\u0259 t\u0259m\u0259li idi. Tarixi qaynaqlara g\u00f6r\u0259, h\u0259min vaxt\u00a0 \u0130\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 7331 az\u0259rbaycanl\u0131, 2369 erm\u0259ni ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Erm\u0259nil\u0259rin yerl\u0259\u015fdirildiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sayca \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259si d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizin soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tin\u0259 \u0259l at\u0131lmas\u0131na r\u0259vac verib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1918-ci ilin mart\u0131nda Rusiya bol\u015fevikl\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri Vladimir Leninin t\u0259yinat\u0131 il\u0259 Qafqaz f\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissar\u0131 kimi Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259ril\u0259n Stepan \u015eaumyan q\u0259tliam\u0131n ba\u015flam\u0131snda \u0259v\u0259zsiz rol oynay\u0131b. 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0259tlind\u0259 Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda erm\u0259nil\u0259rin \u00abDa\u015fnaks\u00fctyun\u00bb partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak edib. Bak\u0131da \u00fc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 soxularaq h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcb, q\u0131l\u0131ncla par\u00e7alay\u0131b, s\u00fcng\u00fc il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edib, c\u0259s\u0259dl\u0259rin qulaqlar\u0131n\u0131, burunlar\u0131n\u0131 k\u0259sib, qar\u0131nlar\u0131n\u0131 y\u0131rt\u0131blar. N\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da 25 min soyda\u015f\u0131m\u0131z q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">S.\u015eaumyan Bak\u0131da v\u0259 \u0259traf q\u0259zalarda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nla \u0259laq\u0259dar 1918-ci il aprelin 13-d\u0259 Rusiya Xalq Komissarlar\u0131 Sovetin\u0259 m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: \u201cBizim s\u00fcvari d\u0259st\u0259y\u0259 edil\u0259n silahl\u0131 h\u00fccumdan b\u0259han\u0259 kimi istifad\u0259 etdik v\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu h\u00fccuma ke\u00e7dik. Biz art\u0131q 6 min n\u0259f\u0259rlik silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik idik. Da\u015fnaklar\u0131n da 3-4 min n\u0259f\u0259rlik silahl\u0131 milli hiss\u0259l\u0259ri var idi ki, o da bizim s\u0259r\u0259ncam\u0131m\u0131zda idi. M\u0259hz onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131n xarakteri verdi. Lakin onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Biz bu i\u015f\u0259 \u015f\u00fcurlu sur\u0259td\u0259 getdik. \u018fg\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fcst\u00fcn g\u0259ls\u0259ydil\u0259r, onda Bak\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 elan edil\u0259 bil\u0259rdi\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u0259-\u015eamax\u0131, Quba, \u0130r\u0259van, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, Qarsda da k\u00fctl\u0259vi q\u0259tliamlar\u0131 davam etdiribl\u0259r. 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda \u015eamax\u0131da 8 min\u0259 yax\u0131n dinc sakini q\u0259tl\u0259 yetirib, Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n 28 k\u0259ndi, C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n 17 k\u0259ndi tamamil\u0259 yand\u0131r\u0131l\u0131b, \u0259halisi is\u0259 m\u0259hv edilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1918-ci iln aprelin 29-da G\u00fcmr\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n qad\u0131nlardan, u\u015faqlardan v\u0259 ya\u015fl\u0131lardan ibar\u0259t 3 min n\u0259f\u0259rlik az\u0259rbaycanl\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fc pusquya sal\u0131naraq son n\u0259f\u0259rin\u0259d\u0259k m\u0259hv edilib. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 k\u0259ndini yand\u0131r\u0131b, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda is\u0259 115 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi m\u0259hv ediib, 3257 ki\u015fi, 2276 qad\u0131n v\u0259 2196 u\u015faq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bu q\u0259za \u00fczr\u0259 10068 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 ya \u015fik\u0259st edilib, 50000 az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n 199 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fayan 135 min az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri is\u0259 yerl\u0259 yeksan edilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri daha sonra Qaraba\u011fa y\u00fcr\u00fc\u015f edibl\u0259r. 1918-1920-ci ill\u0259r aras\u0131nda Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150 k\u0259nd da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, \u0259halisi is\u0259 m\u0259hv edilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1920-ci ilin may\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 XI Q\u0131z\u0131l Ordunun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 12 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Q\u0131r\u011f\u0131nlar indi \u0130ran\u0131n \u0259razisi say\u0131lan C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda da davam etdirilib. 1918-ci ild\u0259 C\u0259nuib Az\u0259rbaycan v\u0259 \u0130ran \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan 130 mind\u0259n \u00e7ox soyda\u015f\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilib. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 o zamank\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 .<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1918-ci ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0259tli il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda Nuru pa\u015fan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Qafqaz \u0130slam Ordusunun b\u00f6y\u00fck rolu olub.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m akt\u0131 hadis\u0259d\u0259n 80 il sonra m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259tini ald\u0131. M\u0259rhum eks-prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 an\u0131l\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 birg\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 108\u00a0il \u00f6t\u00fcr. Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21263,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,1],"tags":[],"class_list":["post-21262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21262"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21264,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21262\/revisions\/21264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}