{"id":19996,"date":"2026-02-24T13:50:15","date_gmt":"2026-02-24T09:50:15","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=19996"},"modified":"2026-02-24T15:07:55","modified_gmt":"2026-02-24T11:07:55","slug":"xocali-soyqirimi-tarixin-qanli-yaddasi-v%c9%99-edal%c9%99t%c9%99-aparan-yol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=19996","title":{"rendered":"Xocal\u0131 Soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u2013 Tarixin Qanl\u0131 Yadda\u015f\u0131 v\u0259 \u018fdal\u0259t\u0259 Aparan Yol"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">XX \u0259srin sonu Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n taleyind\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r v\u0259 faci\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi tarix\u0259 h\u0259kk olundu. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 insan do\u011fma torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nd\u0131, \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259r i\u015f\u011fal edildi, dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 amans\u0131z cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259dildi. Bu cinay\u0259tl\u0259rin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlisi is\u0259 1992-ci il fevral\u0131n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim yurdu olan Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015f verdi. H\u00fccumdan \u0259vv\u0259l, fevral\u0131n 25-i ax\u015fam \u00e7a\u011f\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259r toplardan v\u0259 a\u011f\u0131r zirehli texnikadan \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f\u0259 tutulma\u011fa ba\u015f- lad\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131nlar ba\u015f verdi v\u0259 fevral\u0131n 26-s\u0131 s\u0259h\u0259r saat 5 rad\u0259l\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tam alova b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259, erm\u0259ni \u0259hat\u0259sind\u0259 olan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qalm\u0131\u015f t\u0259qrib\u0259n 2500 n\u0259f\u0259r \u0259hali yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f A\u011fdam rayonunun m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7atmaq \u00fcmidi il\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. Ancaq bu niyy\u0259t ba\u015f tutmad\u0131. \u015e\u0259h\u0259ri yerl\u0259 yeksan etmi\u015f erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n h\u0259rb\u00e7il\u0259ri dinc \u0259haliy\u0259 divan tutdular. H\u0259rbi-siyasi t\u0259cav\u00fcz zaman\u0131 613 h\u0259mv\u0259t\u0259nimiz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 106 qad\u0131n,63 u\u015faq v\u0259 70 qoca h\u0259lak olmu\u015f, 487 dinc sakin a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015f, 1275 n\u0259f\u0259r is\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu faktlar t\u0259kc\u0259 statistika deyil. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin arxas\u0131nda yar\u0131m\u00e7\u0131q qalm\u0131\u015f talel\u0259r, m\u0259hv edilmi\u015f ail\u0259l\u0259r, susdurulmu\u015f u\u015faql\u0131q s\u0259sl\u0259ri dayan\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 faci\u0259sini t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcn miqyas\u0131n\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndir\u0259n v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq La\u00e7\u0131n, K\u0259l- b\u0259c\u0259r, A\u011fdam, C\u0259bray\u0131l, F\u00fczuli, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan rayonlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n Erm\u0259nis- tan\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 20 min soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyulmu\u015f, 50 mind\u0259n \u00e7ox insan yaralanm\u0131\u015f v\u0259 \u0259lil olmu\u015f, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizi i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r.Xocal\u0131 hadis\u0259si t\u0259sad\u00fcfi h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat deyildi. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 apar\u0131lan etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Cenevr\u0259 konvensiyalar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 dem\u0259k idi.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Meyitl\u0259rin t\u0259hqir olunmas\u0131, \u0259sirl\u0259r\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259si, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si bu hadis\u0259ni s\u0131radan m\u00fcharib\u0259 fakt\u0131ndan ay\u0131raraq b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 cinay\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 \u2013 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, insanl\u0131\u011f\u0131n faci\u0259sidir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">1992-ci il fevral\u0131n 26-da ba\u015f vermi\u015f Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131, erm\u0259ni silahI\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n misilsiz q\u0131r\u011f\u0131n haqq\u0131nda \u0259sil h\u0259qiq\u0259tin d\u00fcnya birliyin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259min hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259li idi.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin bu hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dediyi kimi: &#8220;Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 XX \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck insan faci\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Xocal\u0131da misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu insan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n Yer k\u00fcr\u0259sinin h\u0259r hans\u0131 bir gu\u015f\u0259sind\u0259 ba\u015f verm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 humanizm ideallar\u0131na s\u0259daq\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n bu faci\u0259y\u0259 \u00f6z q\u0259ti, birm\u0259nal\u0131 m\u00f6vqel\u0259rini bildirm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, m\u0259hz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ilin iyununda xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra bir \u00e7ox milli faci\u0259l\u0259rimiz kimi, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na da siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olub. \u00dcmummilli liderin t\u0259s\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Milli M\u0259clis 1994-c\u00fc il fevral\u0131n 24-d\u0259 &#8220;Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda&#8221; q\u0259rar q\u0259bul edib, s\u0259n\u0259dd\u0259 hadis\u0259nin ba\u015f verm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259ri, g\u00fcnahkarlar t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. \u00dcmummilli lider BMT-y\u0259, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 bu q\u0259tliam\u0131n ger\u00e7\u0259k mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131qlayaraq beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259ti erm\u0259ni terrorizmin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259sirli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259tind\u0259 Xocal\u0131 yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015fin faci\u0259si deyil, g\u0259l\u0259c\u0259yin d\u0259rsi idi. O, hesab edirdi ki, xalq \u00f6z tarixini bilm\u0259li, faci\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131 v\u0259 milli birliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259lidir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti ill\u0259r boyu h\u0259m diplomatik, h\u0259m h\u00fcquqi, h\u0259m d\u0259 informasiya m\u00fcst\u0259visind\u0259 m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirdi. \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ard\u0131c\u0131l v\u0259 prinsipial siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc b\u0259rpa olundu. Bu Z\u0259f\u0259r yaln\u0131z h\u0259rbi u\u011fur deyildi. Bu, tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131 idi. Xocal\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n qan\u0131 yerd\u0259 qalmad\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 g\u00f6st\u0259rdi ki, yadda\u015f\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan mill\u0259t m\u0259\u011flub edil\u0259 bilm\u0259z.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 XX \u0259srin \u0259n a\u011f\u0131r faci\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu hadis\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, insanl\u0131q prinsipl\u0259ri qorunmad\u0131qda, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq t\u0259tbiq olunmad\u0131qda faci\u0259l\u0259r t\u0259krarlana bil\u0259r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Lakin tarix eyni zamanda s\u00fcbut etdi ki:<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Yadda\u015f ya\u015fayan xalq m\u0259\u011flub olmaz.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">\u018fdal\u0259t geciks\u0259 d\u0259, m\u00fctl\u0259q b\u0259rpa olunar.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">H\u0259qiq\u0259t sonda qalib g\u0259l\u0259r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 bizim qan yadda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 bizim milli kimliyimizin s\u0131naq n\u00f6qt\u0259sidir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Xocal\u0131 unudulmayacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>\u00dclk\u0259r Abdullayeva <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zinin elmi i\u015f\u00e7isi<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srin sonu Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n taleyind\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r v\u0259 faci\u0259li m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi tarix\u0259 h\u0259kk olundu. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19997,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-19996","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19996"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20001,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19996\/revisions\/20001"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}