{"id":18188,"date":"2026-01-29T12:16:46","date_gmt":"2026-01-29T08:16:46","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=18188"},"modified":"2026-01-29T23:38:20","modified_gmt":"2026-01-29T19:38:20","slug":"elektron-formada-subut-hesab-olunacaq-m%c9%99lumatlar-mu%c9%99yy%c9%99nl%c9%99sir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=18188","title":{"rendered":"Elektron formada s\u00fcbut hesab olunacaq m\u0259lumatlar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fir"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, <\/strong>elektron s\u00fcbutlar\u0131n toplanmas\u0131 prosesi tam h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131n\u0131r, m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259d\u0259k icraat\u0131n v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n elektron qaydada apar\u0131lmas\u0131 proseduru m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bu, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t-Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d qanun layih\u0259sind\u0259 \u0259ksini tap\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bildirilib ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 r\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 icraat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar qoyub. Klassik cinay\u0259t-prosessual mexanizml\u0259r informasiya-kommunikasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259kl\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n v\u0259 gizl\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131nda art\u0131q yet\u0259rli effektivliyi t\u0259min ed\u0259 bilmir. M\u00f6vcud qanunvericilikd\u0259 elektron formada s\u00fcbutlar\u0131n m\u00fcst\u0259qil s\u00fcbut n\u00f6v\u00fc kimi tan\u0131nmas\u0131, onlar\u0131n toplanmas\u0131, saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn qorunmas\u0131 mexanizml\u0259rind\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n olmas\u0131, r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 apar\u0131lan cinay\u0259t t\u0259qibinin h\u00fcquqi bazas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini z\u0259ruri edib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">H\u0259m\u00e7inin &#8220;\u0130nformasiya v\u0259 kommunikasiya texnologiyalar\u0131 sisteml\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 v\u0259 a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 aid olan s\u00fcbutlar\u0131n elektron formada m\u00fcbadil\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Kibercinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 Konvensiyas\u0131&#8221; 2025-ci ilin 25 oktyabr tarixind\u0259 Hanoy \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259miz ad\u0131ndan m\u00fcvafiq b\u0259yanatlar v\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 imzalan\u0131b. BMT Konvensiyas\u0131 \u00f6lk\u0259miz t\u0259r\u0259find\u0259n ratifikasiya edildikd\u0259n sonra bu \u00f6hd\u0259likl\u0259rin icras\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti yaranacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Qanun layih\u0259sinin d\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di kibercinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara cavab verm\u0259k, qanunvericilikd\u0259 m\u00f6vcud olan bo\u015fluqlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq sah\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin t\u0259l\u0259bl\u0259rini daxili h\u00fcquq sistemin\u0259 tam inteqrasiya etm\u0259kdir. Bel\u0259 bir t\u0259nziml\u0259m\u0259 kibercinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259m milli, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lmas\u0131na imkan ver\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Qanun layih\u0259sind\u0259 texnoloji t\u0259r\u0259qqiy\u0259 uy\u011fun olaraq k\u00f6hn\u0259lmi\u015f ifad\u0259l\u0259r m\u00fcasir terminl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z edilir. Bel\u0259 ki, Konvensiyan\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq, qanunvericilikd\u0259ki &#8220;komp\u00fcter sistemi&#8221; ifad\u0259si &#8220;\u0130KT sistemi&#8221;, &#8220;komp\u00fcter m\u0259lumatlar\u0131&#8221; is\u0259 &#8220;elektron veril\u0259nl\u0259r&#8221; terminl\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259z edilir. Bu, smartfonlardan tutmu\u015f bulud infrastrukturuna q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn m\u00fcasir vasit\u0259l\u0259rin h\u00fcquqi t\u0259nziml\u0259m\u0259 dair\u0259sin\u0259 daxil edilm\u0259sini t\u0259min edir. Eyni zamanda, qanunvericiliy\u0259 &#8220;trafik veril\u0259nl\u0259ri&#8221;, &#8220;abun\u0259\u00e7i m\u0259lumatlar\u0131&#8221;, &#8220;m\u0259zmun veril\u0259nl\u0259ri&#8221; v\u0259 &#8220;xidm\u0259t provayderi&#8221; kimi yeni h\u00fcquqi anlay\u0131\u015flar daxil edilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Cinay\u0259t-Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edil\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r elektron s\u00fcbutlar\u0131n toplanmas\u0131 prosesini tam h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131r. Buraya elektron veril\u0259nl\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si, m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 prosessual r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si qaydalar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, \u0130KT sisteml\u0259rin\u0259 bax\u0131\u015f, axtar\u0131\u015f v\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259dl\u0259rinin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si aiddir. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r elektron s\u00fcbutlar\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, yolveril\u0259nliyini v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bundan ba\u015fqa, layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, CPM-\u0259 &#8220;M\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259d\u0259k icraat\u0131n elektron qaydada apar\u0131lmas\u0131&#8221; v\u0259 &#8220;M\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n elektron qaydada apar\u0131lmas\u0131&#8221; kimi yeni madd\u0259l\u0259r daxil edil\u0259r\u0259k h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u0259trafl\u0131 t\u0259nziml\u0259nm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Haz\u0131rda m\u00f6vcud olan &#8220;Cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 icraat\u0131n\u0131n elektron qaydada apar\u0131lmas\u0131&#8221; adl\u0131 madd\u0259nin is\u0259 m\u0259tni geni\u015fl\u0259ndiril\u0259r\u0259k yeni versiyada t\u0259qdim olunmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin, m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 prokurorluq aras\u0131nda s\u0259n\u0259d d\u00f6vriyy\u0259sinin &#8220;Elektron m\u0259hk\u0259m\u0259&#8221; v\u0259 &#8220;Elektron prokurorluq&#8221; sisteml\u0259ri vasit\u0259sil\u0259, g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f elektron imza il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si mexanizmi t\u0259sbit olunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Beyn\u0259lxalq konvensiyalardan ir\u0259li g\u0259l\u0259n normalar\u0131n milli qanunvericiliy\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259qiq v\u0259 sistemli implementasiyas\u0131, \u00f6lk\u0259mizin kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik reytinql\u0259rind\u0259 m\u00f6vqeyini y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k v\u0259 transmilli cinay\u0259tkarl\u0131qla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha s\u0259m\u0259r\u0259li ed\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Layih\u0259 haz\u0131rlanark\u0259n Almaniya, AB\u015e, T\u00fcrkiy\u0259, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Niderland, \u00d6zb\u0259kistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin qanunvericilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si yax\u0131ndan \u00f6yr\u0259nilib. Qeyd olunan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 elektron s\u00fcbutlar\u0131n ayr\u0131ca h\u00fcquqi institut kimi formala\u015fmas\u0131 istintaq\u0131n effektivliyini v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 ara\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131n \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131b.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki, elektron s\u00fcbutlar\u0131n toplanmas\u0131 prosesi tam h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131n\u0131r, m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259d\u0259k icraat\u0131n v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 icraat\u0131n\u0131n elektron<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18189,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,1],"tags":[],"class_list":["post-18188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18190,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18188\/revisions\/18190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}