{"id":15428,"date":"2025-12-27T11:12:27","date_gmt":"2025-12-27T07:12:27","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=15428"},"modified":"2025-12-27T13:14:19","modified_gmt":"2025-12-27T09:14:19","slug":"leyla-eliyeva-idea-nin-%c9%99traf-muhitin-muhafiz%c9%99si-sah%c9%99sind%c9%99-f%c9%99aliyy%c9%99tind%c9%99n-danisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=15428","title":{"rendered":"Leyla \u018fliyeva IDEA-n\u0131n \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0<\/strong>IDEA \u0130ctimai Birliyi Az\u0259rbaycanda v\u0259 d\u00fcnyada ekoloji \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara cavab verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Bunu Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA \u0130ctimai Birliyinin t\u0259sis\u00e7isi v\u0259 r\u0259hb\u0259ri Leyla \u018fliyeva &#8220;Euronews&#8221;a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Telekanal IDEA-n\u0131n ekologiya, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 biom\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda reportaj haz\u0131rlay\u0131b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">\u201c\u018fvv\u0259ld\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck ki, ekologiya ayr\u0131-ayr\u0131 n\u00f6vl\u0259rin xilas\u0131 v\u0259 ya iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n qat-qat art\u0131qd\u0131r. Bu, h\u0259yat t\u0259rzimiz, m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz v\u0259 h\u0259r birimizin \u0259traf m\u00fchit\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyimizl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, qorunan \u0259razil\u0259rini itirs\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan onlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 davam edir. Son ill\u0259rd\u0259 iki yeni milli park a\u00e7\u0131l\u0131b, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">G\u0259l\u0259n il biz Qaraba\u011f Milli Park\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik v\u0259 bundan sonra Az\u0259rbaycanda qorunan \u0259razil\u0259rin sah\u0259si \u00f6lk\u0259 \u0259razisinin t\u0259xmin\u0259n 30 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Bu g\u00fcn bizim diqq\u0259timizi yeni, aktual \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u2013 suyun s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259, \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 d\u0259niz h\u0259yat\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n X\u0259z\u0259r suitisi \u00fc\u00e7\u00fcn artan t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ldirik. Bu, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin t\u0259kba\u015f\u0131na h\u0259ll ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi b\u00f6hrand\u0131r. Biz birlikd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259li v\u0259 X\u0259z\u0259ri ortaq milli s\u0259rv\u0259timiz kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259liyik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, biz indi el\u0259 bir m\u0259qama \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q ki, ekologiya art\u0131q s\u00f6hb\u0259td\u0259n deyil, f\u0259aliyy\u0259td\u0259n ibar\u0259tdir. Biz bu bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, vacibdir, lakin t\u0259bi\u0259tin art\u0131q s\u00f6z\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur &#8211; onun bizim h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rimiz\u0259 ehtiyac\u0131 var. \u018fsas odur ki, optimist qalmaq v\u0259 h\u0259r k\u0259sin, h\u0259tta t\u0259k ba\u015f\u0131na \u00e7ox \u015fey d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kdir. Birlikd\u0259 is\u0259 m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r yarada bil\u0259rik&#8221;, &#8211; dey\u0259 Leyla \u018fliyeva qeyd edib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">S\u00fcjetd\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si t\u0259dbirl\u0259rinin biom\u00fcxt\u0259lifliyin qorunmas\u0131ndan \u00e7ox k\u0259nara \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b. Bildirilib ki, milli institutlar v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 IDEA \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si sah\u0259sind\u0259 h\u0259m quruda, h\u0259m d\u0259 d\u0259nizd\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r. Bu i\u015fl\u0259rin \u0259n bariz n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n birini \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 milli parklar\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u0259k olar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">&#8220;Euronews&#8221;a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n Az\u0259rbaycan Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin Bioloji M\u00fcxt\u0259lifliyin M\u00fchafiz\u0259si Xidm\u0259tinin r\u0259is m\u00fcavini Arzu Babayeva deyib: &#8220;D\u00fcnyada biom\u00fcxt\u0259lifliyin itirilm\u0259si, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, ekoloji t\u0259zyiq kimi bir \u00e7ox ekoloji probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. \u0130ndi h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k vaxt\u0131d\u0131r. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015f \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, d\u00fcnya, t\u0259bi\u0259t v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">O, ilk m\u00fchafiz\u0259 zonas\u0131n\u0131n 1910-cu ild\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra is\u0259 bel\u0259 \u0259razil\u0259rin \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndiyini qeyd edib: &#8220;Haz\u0131rda 12 milli park\u0131m\u0131z, 9 d\u00f6vl\u0259t milli qoru\u011fumuz v\u0259 24 d\u00f6vl\u0259t t\u0259bi\u0259t qoru\u011fumuz var. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 n\u0259sli k\u0259silm\u0259kd\u0259 olan v\u0259 nadir n\u00f6vl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, imperator qartal\u0131, da\u011f ceyranlar\u0131, qonur ay\u0131lar, a\u011f quyruqlu qartallar v\u0259 ba\u015fqa canl\u0131lar ya\u015fay\u0131r&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">S\u00fcjetd\u0259 vur\u011fulan\u0131b ki, h\u00f6kum\u0259t milli parklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n IDEA kimi yerli t\u0259\u015fkilatlar\u0131n i\u015fi daha da t\u0259siredicidir. Bel\u0259 ki, t\u0259\u015fkilat bizonlar\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259rv\u0259ti olan X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin qorunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">WWF-in Az\u0259rbaycan ofisinin direktoru El\u015fad \u018fsg\u0259rov telekanala a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin simvolu olan bizon \u00e7ox q\u0259dim zamanlarda Az\u0259rbaycanda ya\u015fay\u0131b: &#8220;Biz layih\u0259y\u0259 2018-ci ild\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bu \u0259razi bizonun h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u0259rpa oluna bil\u0259c\u0259yi n\u00f6qt\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi se\u00e7ilib. Bundan sonra biz Avropa zooparklar\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 Qafqaz bizonu genl\u0259rin\u0259 malik heyvanlar tapd\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz bura yaln\u0131z Qafqaz da\u011f bizonu cinsinin genl\u0259rin\u0259 malik f\u0259rdl\u0259ri g\u0259tirdik. Onlar indi v\u0259h\u015fi t\u0259bi\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. Yayda Alp qur\u015fa\u011f\u0131nda, soyuq m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 is\u0259 q\u0131\u015fda me\u015f\u0259y\u0259 en\u0259r\u0259k q\u0131\u015f\u0131 me\u015f\u0259lik \u0259razil\u0259rd\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">M\u00fc\u0259llif qeyd edib ki, IDEA X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 layih\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n eyni yana\u015fmadan istifad\u0259 edib. &#8220;Mikroplastik \u00e7irkl\u0259nm\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi dig\u0259r \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biridir. B\u00f6y\u00fck miqdarda plastik \u00e7irkl\u0259nm\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r v\u0259 c\u0259r\u0259yanlarla X\u0259z\u0259r sahill\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131n\u0131r. Bu plastikin X\u0259z\u0259r sahilind\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn IDEA-n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir&#8221;, &#8211; dey\u0259 Co\u011frafiya \u0130nstitutunun &#8220;Caspian Integrated Scientific Network&#8221; (CASPISNET)) proqram\u0131n\u0131n koordinatoru Elnur S\u0259f\u0259rov bildirib.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt; font-family: arial, helvetica, sans-serif;\">Materialda deyilir ki, bu ekoloji t\u0259hdidl\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n tutmu\u015f planetin g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 q\u0259d\u0259r getdikc\u0259 daha geni\u015f m\u00f6vzular\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fczg\u00fcn.az x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0IDEA \u0130ctimai Birliyi Az\u0259rbaycanda v\u0259 d\u00fcnyada ekoloji \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara cavab verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Bunu Heyd\u0259r \u018fliyev<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15429,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,1],"tags":[],"class_list":["post-15428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15428"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15430,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15428\/revisions\/15430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}