{"id":11314,"date":"2025-11-07T16:11:42","date_gmt":"2025-11-07T12:11:42","guid":{"rendered":"https:\/\/duzgun.az\/?p=11314"},"modified":"2025-11-07T22:22:22","modified_gmt":"2025-11-07T18:22:22","slug":"12-noyabr-az%c9%99rbaycan-respublikasinin-konstitusiya-gunu-kimi-qeyd-olunur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/duzgun.az\/?p=11314","title":{"rendered":"12 Noyabr Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">30 il \u00f6nc\u0259, 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 x\u00fcsusi v\u0259 olduqca m\u00fch\u00fcm yer tutan hadis\u0259nin, y\u0259ni h\u00fcquq sisteminin \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n ana qanunumuz olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edilib. \u00d6lk\u0259 konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm naliyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olaraq \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. X\u00fcsusi vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulunun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Az\u0259rbaycan prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259 \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u0259 yax\u0131n t\u0259sad\u00fcf etm\u0259si bu \u00f6n\u0259mli tarixi daha da \u0259lam\u0259tdar edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 inki\u015faf\u0131 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015fkilin\u0259 dair t\u0259m\u0259l konstitusiya prinsipl\u0259rinin varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ndirilir. Bel\u0259 ki, ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas qanunu bu \u0259sas prinsipl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259r\u0259k, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131, hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, dig\u0259r bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. D\u00f6vl\u0259tin konstitusiyas\u0131 eyni zamanda vacib ideoloji funksiyan\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi b\u0259rpa edildikd\u0259n sonra h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslanan \u00f6lk\u0259nin yeni \u018fsas Qanununun q\u0259bul edilm\u0259si z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Lakin m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ziddiy\u0259tli prosesl\u0259r, siyasi qeyri-sabitlik, eyni zamanda vahid siyasi irad\u0259nin olmamas\u0131 v\u0259 bununla da d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hdidl\u0259rin m\u00f6vcud olmas\u0131 konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu kimi vacib v\u0259zif\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn etmi\u015fdir. S\u00f6zs\u00fcz ki, o zaman \u00f6lk\u0259ni m\u00f6vcud oldu\u011fu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yaln\u0131z Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kimi xalq\u0131na ba\u011fl\u0131 olan lider xilas ed\u0259 bil\u0259rdi. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 yenid\u0259n qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6z m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyas\u0131n\u0131n realiz\u0259sin\u0259, m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 nail oldu. D\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n bir \u0131sra sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Bu islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259sas yaradan qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin yeni konstitusiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq q\u0259bul edilm\u0259si qar\u015f\u0131da duran \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n idi. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisinin 1995-ci il 2 may tarixli 1048 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131 il\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 yeni konstitusiya layih\u0259sini haz\u0131rlayan komissiyan\u0131n 34 n\u0259f\u0259r \u00fczvd\u0259n ibar\u0259t t\u0259rkibi t\u0259sdiq olundu. Yeni konstitusiya haz\u0131rlayan komissiyan\u0131n 1995-ci il iyunun 5-d\u0259 ilk iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 h\u0259min iclasda geni\u015f nitq il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir ki, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk konstitusiya layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 respublika tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir hadis\u0259dir. Ulu \u00d6nd\u0259r yeni konstitusiyan\u0131n mahiyy\u0259tin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259r\u0259k bildirmi\u015fdir ki: \u201cKonstitusiya birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259, hakimiyy\u0259tl\u0259 xalq\u0131n aras\u0131nda olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259ri \u2013 bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259li, se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk konstitusiyas\u0131 5 b\u00f6lm\u0259, 12 f\u0259sil, 158 madd\u0259 preambula v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan ibar\u0259t olmaqla 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 referendumda \u2013 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259 noyabr\u0131n 27-d\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259nin \u018fsas Qanununun milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan1995-ci il 15 dekabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-i \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">D\u0259yi\u015fil\u0259n sosial-siyasi reall\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan konstitusiyas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r olunub. 2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendum yolu il\u0259 konstitusiyan\u0131n 24 madd\u0259sind\u0259 29, 2009-cu uil mart\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 25 madd\u0259y\u0259 30-dan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olunub. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin sosial-iqtisadi bazas\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na daha etibarl\u0131 t\u0259minat verilm\u0259sind\u0259n, sosial d\u00f6vl\u0259t prinsipl\u0259rini t\u0259sbit etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke\u00e7irilmi\u015f referendumla konstitusiyada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sind\u0259 edil\u0259n 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, ali d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. D\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t d\u0259y\u0259rl\u0259rinin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha da etibarl\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259si kimi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\">Bu g\u00fcn h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin v\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259sinin tam b\u0259rpas\u0131n\u0131n q\u00fcrurverici t\u0259nt\u0259n\u0259sini ya\u015fay\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><strong>D\u00fczg\u00fcn.az<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 il \u00f6nc\u0259, 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 x\u00fcsusi v\u0259 olduqca m\u00fch\u00fcm yer tutan hadis\u0259nin, y\u0259ni<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11315,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,1],"tags":[],"class_list":["post-11314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyast","category-esas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11316,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11314\/revisions\/11316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/duzgun.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}